Lứa tuổi học sinh là giai đoạn hình thành nhân cách, nhận thức và định hướng hành vi. Bên cạnh những tác động tích cực từ gia đình, nhà trường và xã hội, các em cũng có thể đối mặt với nhiều nguy cơ từ môi trường sống, đặc biệt là sự lôi kéo, dụ dỗ của các đối tượng xấu, những thông tin thiếu kiểm chứng trên không gian mạng và tâm lý tò mò, muốn khẳng định bản thân, nếu thiếu kiến thức và kỹ năng cần thiết, học sinh có thể trở thành nạn nhân của hành vi vi phạm pháp luật, thậm chí vô tình bị lôi kéo vào những hành vi nguy hiểm. Từ yêu cầu thực tiễn đó, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong trường học ngày càng được chú trọng, hướng đến mục tiêu giúp học sinh không chỉ biết quy định pháp luật mà còn hiểu cách vận dụng vào cuộc sống, các nội dung như phòng, chống ma túy, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông, phòng ngừa bạo lực học đường và sử dụng mạng xã hội an toàn được truyền tải bằng những hình thức phù hợp với lứa tuổi, gắn với các tình huống gần gũi trong sinh hoạt, học tập hằng ngày. Trong đó, phòng, chống ma túy là nội dung đặc biệt quan trọng. Thực tế cho thấy, nguy cơ ma túy xâm nhập học đường không phải lúc nào cũng bắt đầu từ những hành vi sử dụng có chủ ý. Đôi khi, rủi ro xuất phát từ sự tò mò, lời mời thử sản phẩm được quảng cáo là vô hại, sự cả tin trước lời rủ rê của bạn bè hoặc việc thiếu kỹ năng nhận biết những dấu hiệu bất thường. Vì vậy, trang bị kiến thức để học sinh nhận diện nguy cơ, biết cách từ chối và chủ động tìm kiếm sự trợ giúp có ý nghĩa thiết thực trong công tác phòng ngừa.
Thiếu tá Đồng Mạnh Thuận, Phó Đội trưởng Đội phòng ngừa, điều tra tội phạm trong lĩnh vực hợp pháp và quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh cho biết, việc giúp học sinh nhận diện các dạng ma túy và hiểu rõ tác hại của chúng là rất cần thiết. Hiện nay, ma túy có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau, được ngụy trang hoặc giới thiệu bằng những tên gọi dễ gây tò mò, khiến người trẻ mất cảnh giác, khó nhận biết nếu không được trang bị kiến thức đầy đủ.
Trước tình hình đó, học sinh được khuyến cáo tuyệt đối không thử, không sử dụng các chất không rõ nguồn gốc; không tùy tiện nhận, sử dụng đồ ăn, thức uống, thuốc lá điện tử hoặc các sản phẩm do người khác đưa cho khi chưa biết rõ thành phần và tính chất. Khi gặp tình huống đáng ngờ, các em cần bình tĩnh từ chối, rời khỏi nơi có nguy cơ mất an toàn và thông báo cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng để được hỗ trợ. Đặc biệt, không tự ý cầm, giữ, sử dụng hay chuyền cho người khác những vật nghi chứa chất ma túy; việc phát hiện, xử lý cần được thực hiện theo hướng dẫn của người có trách nhiệm. Điều quan trọng trong tuyên truyền phòng, chống ma túy không chỉ là giúp học sinh ghi nhớ tác hại của các chất gây nghiện, mà còn hình thành khả năng tự bảo vệ trước những thủ đoạn lôi kéo ngày càng đa dạng. Khi được đặt vào các tình huống giả định, được trao đổi, giải đáp trực tiếp và hướng dẫn cách ứng xử, học sinh có điều kiện chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng thực tế. Biết nói “không” trước lời rủ rê, không vì tò mò hay nể nang mà đánh đổi sự an toàn của bản thân, đồng thời biết tìm đúng người để chia sẻ khi gặp khó khăn chính là những năng lực cần được bồi dưỡng thường xuyên.
Cùng với phòng, chống ma túy, việc giáo dục pháp luật về trật tự, an toàn giao thông giúp học sinh hình thành thói quen chấp hành quy định khi tham gia giao thông, sử dụng phương tiện phù hợp với độ tuổi, đội mũ bảo hiểm đúng quy cách và không thực hiện các hành vi nguy hiểm. Trong môi trường số, các em cũng cần được hướng dẫn bảo vệ thông tin cá nhân, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, ứng xử văn minh trên mạng xã hội và cảnh giác với các hành vi lừa đảo, dụ dỗ hoặc lợi dụng hình ảnh, thông tin cá nhân. Những nội dung này có mối liên hệ chặt chẽ, cùng hướng đến mục tiêu giúp học sinh nhận diện rủi ro và có trách nhiệm hơn với hành vi của mình.
Để công tác tuyên truyền đạt hiệu quả bền vững, vai trò phối hợp giữa lực lượng Công an, nhà trường và gia đình có ý nghĩa quyết định. Nếu các buổi tuyên truyền giúp học sinh tiếp cận kiến thức pháp luật, thì sự quan tâm, đồng hành thường xuyên của giáo viên và cha mẹ sẽ góp phần củng cố nhận thức, kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường và hỗ trợ các em khi cần thiết. Mỗi môi trường cần phát huy thế mạnh riêng, tạo thành mạng lưới bảo vệ thống nhất, trong đó học sinh được lắng nghe, hướng dẫn và hỗ trợ thay vì chỉ được nhắc nhở bằng những lời cảnh báo chung chung.
Với lực lượng Công an tỉnh Tuyên Quang, đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong trường học là một trong những giải pháp quan trọng nhằm chủ động phòng ngừa tội phạm, vi phạm pháp luật từ cơ sở. Nội dung tuyên truyền cần tiếp tục bám sát diễn biến tình hình, những phương thức, thủ đoạn mới và đặc điểm tâm lý từng nhóm tuổi; đồng thời, tăng cường đối thoại, giải đáp tình huống thực tế để học sinh dễ hiểu, dễ nhớ, dễ vận dụng. Hiệu quả không chỉ được đánh giá qua số buổi tuyên truyền hay số lượt học sinh tham gia, mà còn ở sự chuyển biến trong nhận thức, kỹ năng tự bảo vệ và ý thức chấp hành pháp luật của các em. Mỗi kiến thức đúng được trang bị hôm nay có thể giúp học sinh tránh một nguy cơ ngày mai. Khi nhà trường chủ động giáo dục, gia đình sát sao đồng hành và lực lượng Công an tích cực hướng dẫn, hỗ trợ, học sinh sẽ có thêm hành trang để tự bảo vệ mình, bảo vệ bạn bè và góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn. Đó cũng là cách thiết thực để hình thành thế hệ trẻ sống có trách nhiệm, tôn trọng pháp luật, chủ động phòng ngừa vi phạm, chung tay giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ những môi trường gần gũi nhất.
Thực hiện: Chẩu Diệm
