Trung tướng Phạm Công Nguyên cho biết, cấp cơ sở đóng vai trò rất quan trọng, là nơi trực tiếp nắm dân,
nắm địa bàn, nắm biến động cư trú và kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh.
Câu hỏi: UBND cấp xã chịu trách nhiệm quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án tại cộng đồng với sự tham mưu trực tiếp của Công an cấp xã. Điểm mới này tác động ra sao đến hiệu quả thi hành án tại cơ sở?
Trung tướng Phạm Công Nguyên: Điểm mới này, nói dễ hiểu, là xác định rõ ở địa bàn cấp xã, chính quyền cấp xã phải chịu trách nhiệm quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án hình sự tại cộng đồng và Công an cấp xã là lực lượng trực tiếp, giúp chính quyền làm việc đó hằng ngày. Trước đây, trong thực tiễn có lúc việc quản lý, giám sát, giáo dục người chấp hành án hình sự tại cộng đồng chưa thật đồng đều, có nơi làm tốt, có nơi còn hình thức, chủ yếu vì trách nhiệm chưa “đóng đinh” rõ và quy trình xử lý vi phạm chưa thật thống nhất. Luật Thi hành án hính sự năm 2025 khắc phục bằng cách quy định rất rõ trong các chế định cụ thể như Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm quản lý, giám sát, giáo dục người được hoãn chấp hành án phạt tù (khoản 1 Điều 20), người được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù (khoản 1 Điều 34), người hưởng án treo (khoản 1 Điều 81)... Khi trách nhiệm được giao rõ bằng luật, chính quyền cơ sở có căn cứ để phân công, huy động các tổ chức ở cơ sở (tổ dân phố, thôn bản, đoàn thể, gia đình) cùng tham gia giáo dục, hỗ trợ tái hòa nhập.
Điều quan trọng là Luật quy định rõ Công an cấp xã làm những gì để giúp Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện nhiệm vụ; ví dụ như tại khoản 2 Điều 20 và khoản 2 Điều 34, Công an cấp xã thực hiện: tiếp nhận hồ sơ; tổ chức quản lý, giám sát, giáo dục; yêu cầu người chấp hành án thực hiện nghĩa vụ; phối hợp gia đình và các tổ chức ở cơ sở; giải quyết các tình huống như vắng mặt, thay đổi nơi cư trú theo quy định; lập báo cáo, đề nghị xử lý khi có vi phạm; với người được hưởng án treo, khoản 2 Điều 81 quy định thêm các công việc như nhận xét định kỳ, lưu hồ sơ, báo cáo; và đặc biệt có cơ chế để khi người hưởng án treo vi phạm nghĩa vụ, sẽ báo cáo để đề nghị Tòa án quyết định buộc chấp hành hình phạt tù (điểm g khoản 2 Điều 81). Nói cách khác, Luật “vẽ sẵn” đường xử lý: ai phát hiện, ai báo cáo, ai đề nghị, ai quyết định để không lúng túng và không kéo dài khi triển khai áp dụng trên thực tiễn.
Tác động của mô hình này đối với hiệu quả thi hành án ở cơ sở có thể thấy ở ba điểm sau:
Thứ nhất, quản lý sát và kịp thời hơn vì Công an cấp xã nắm rõ biến động dân cư và đời sống của người chấp hành án hình sự tại cộng đồng và dễ thực hiện.
Thứ hai, giảm nguy cơ tái phạm vì nếu có dấu hiệu vi phạm, cơ quan gần nhất phát hiện sớm và có cơ chế xử lý ngay, không để kéo dài.
Thứ ba, tăng khả năng giáo dục và hỗ trợ tái hòa nhập vì Ủy ban nhân dân cấp xã là nơi có thể gắn quản lý với các biện pháp hỗ trợ xã hội ở địa phương: hòa giải, tạo điều kiện việc làm, vận động đoàn thể, giảm kỳ thị…
Theo Cổng TTĐT Bộ Công an
