Đề án 06 của Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia đã tạo động lực quan trọng cho tiến trình cải cách hành chính. Trong đó, Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và tài khoản định danh điện tử là những nền tảng quan trọng để các cơ quan quản lý từng bước chuyển từ phương thức giải quyết thủ tục dựa chủ yếu trên hồ sơ giấy sang khai thác, sử dụng dữ liệu điện tử.
Đối với lực lượng Công an nhân dân, đây vừa là nhiệm vụ chính trị quan trọng, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức công tác. Cùng với việc bảo đảm dữ liệu dân cư “đúng, đủ, sạch, sống”, lực lượng Công an tập trung triển khai các dịch vụ công trực tuyến, tạo thuận lợi cho người dân trong thực hiện các thủ tục thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước về an ninh, trật tự. Những thay đổi này có thể nhận thấy rõ tại nhiều địa phương. Thay vì phải chuẩn bị nhiều loại giấy tờ, trực tiếp đến trụ sở cơ quan chức năng để thực hiện từng khâu, người dân có thể sử dụng tài khoản định danh điện tử và các nền tảng dịch vụ công để thực hiện hoặc theo dõi một số thủ tục ngay trên môi trường điện tử.
Cùng với đó, cán bộ, chiến sĩ Công an cơ sở cũng phải thay đổi phương pháp làm việc. Không chỉ nắm chắc địa bàn, quản lý dân cư, giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ Công an ngày càng phải thành thạo công nghệ, chủ động hướng dẫn người dân tiếp cận các tiện ích số. Đây là quá trình chuyển đổi không chỉ về công nghệ mà còn về nhận thức, tác phong và trách nhiệm phục vụ nhân dân.
Tại phường Nông Tiến, tỉnh Tuyên Quang, những chuyển biến trong cải cách hành chính và chuyển đổi số được thể hiện từ chính những công việc hằng ngày của cán bộ, chiến sĩ Công an phường. Là địa bàn có quá trình đô thị hóa, dân cư biến động, nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính của người dân tương đối lớn, Công an phường Nông Tiến xác định cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và triển khai Đề án 06 là nhiệm vụ thường xuyên.
Tại bộ phận tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính, các quy trình, thành phần hồ sơ và cách thức thực hiện được hướng dẫn cụ thể. Những người dân chưa quen sử dụng điện thoại thông minh hoặc gặp khó khăn khi thao tác trên môi trường điện tử được cán bộ trực tiếp hướng dẫn. Trung tá Lê Hải Việt, Trưởng Công an phường Nông Tiến, cho biết, để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ cải cách hành chính và chuyển đổi số, đơn vị tập trung trước hết vào việc nâng cao trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trong từng khâu tiếp nhận, giải quyết công việc.
“Chúng tôi xác định cải cách hành chính không chỉ là ứng dụng thêm một phần mềm hay chuyển một thủ tục từ giấy sang điện tử, mà quan trọng hơn là thay đổi phương thức phục vụ. Người dân đến giải quyết công việc phải được hướng dẫn rõ ràng, đúng quy định, hạn chế tối đa việc đi lại nhiều lần”, Trung tá Lê Hải Việt chia sẻ.
Theo đồng chí Trưởng Công an phường, một trong những khó khăn trong quá trình triển khai dịch vụ công trực tuyến là trình độ, khả năng tiếp cận công nghệ của người dân không đồng đều. Đặc biệt, người cao tuổi hoặc những người ít sử dụng điện thoại thông minh có thể gặp khó khăn khi đăng nhập, xác thực hoặc thực hiện các bước trên ứng dụng. Để khắc phục, Công an phường chủ động bố trí cán bộ hướng dẫn trực tiếp tại trụ sở; đồng thời phối hợp với các lực lượng ở cơ sở tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng tài khoản định danh điện tử và các tiện ích số. “Quan điểm của chúng tôi là không để người dân gặp khó khăn vì chưa thành thạo công nghệ. Cán bộ phải hướng dẫn cụ thể, kiên trì, dễ hiểu để người dân có thể tự thực hiện những lần sau”, Trung tá Lê Hải Việt cho biết.
Cách làm này cũng góp phần tạo ra sự thay đổi trong nhận thức của người dân. Từ tâm lý e ngại, phụ thuộc vào hồ sơ giấy, nhiều người đã từng bước làm quen với việc sử dụng điện thoại để thực hiện các thủ tục hành chính.
Sự hài lòng bắt đầu từ những việc nhỏ
Có mặt tại trụ sở Công an phường Nông Tiến để thực hiện thủ tục hành chính, ông Nguyễn Văn Vinh, 63 tuổi, trú tại phường Nông Tiến, cho biết trước đây ông khá e ngại khi phải sử dụng các dịch vụ trực tuyến. “Tuổi tôi không quen sử dụng điện thoại thông minh, nhiều thao tác trên ứng dụng tôi không biết. Được cán bộ hướng dẫn cụ thể nên tôi thấy thủ tục hiện nay thuận tiện hơn trước”, ông Vinh chia sẻ.
Với ông Vinh, điều khiến ông ấn tượng không chỉ là thời gian giải quyết công việc mà còn là thái độ của cán bộ tiếp dân. Những thao tác tưởng như đơn giản đối với người trẻ lại có thể trở thành trở ngại đối với người cao tuổi. Vì vậy, sự hướng dẫn kiên trì, dễ hiểu của cán bộ có ý nghĩa rất thiết thực.
Nếu người cao tuổi cần sự hỗ trợ trực tiếp thì đối với người trẻ, yếu tố được quan tâm nhiều hơn là sự thuận tiện và khả năng chủ động về thời gian. Chị Trần Thị Mai, 32 tuổi, trú tại phường Nông Tiến, cho biết việc các thủ tục hành chính ngày càng được thực hiện trên môi trường điện tử giúp chị chủ động hơn trong công việc. “Với những người làm việc theo giờ hành chính, nếu phải trực tiếp đi làm thủ tục nhiều lần sẽ mất khá nhiều thời gian. Khi có thể kê khai, thực hiện hoặc theo dõi tiến độ trên môi trường điện tử, tôi thấy thuận tiện hơn rất nhiều”, chị Mai cho biết.
Từ những trường hợp cụ thể như ông Vinh hay chị Mai có thể thấy, hiệu quả của cải cách hành chính không phải là những khái niệm xa vời mà được đo bằng chính trải nghiệm của người dân khi giải quyết một thủ tục cụ thể. Một thao tác được rút ngắn, một lần đi lại được giảm bớt, một hồ sơ được giải quyết đúng hạn hay một người dân được hướng dẫn tận tình đều là những kết quả trực tiếp của quá trình đổi mới.
Không chỉ là câu chuyện của công nghệ
Thực tế triển khai Đề án 06 tại cơ sở cho thấy, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng con người và phương pháp tổ chức thực hiện phù hợp.
Đối với Công an phường Nông Tiến, một trong những yếu tố quan trọng là trách nhiệm của người đứng đầu và từng cán bộ trực tiếp tiếp xúc với nhân dân. Nếu cán bộ chưa thành thạo công nghệ, chưa nắm chắc quy trình hoặc thiếu kỹ năng hướng dẫn thì việc chuyển đổi số khó có thể mang lại hiệu quả như mong muốn.
Bởi vậy, cùng với đầu tư hạ tầng, Công an phường chú trọng nâng cao trình độ nghiệp vụ, kỹ năng sử dụng công nghệ và kỹ năng giao tiếp, ứng xử của cán bộ, chiến sĩ. Mặt khác, công tác tuyên truyền cũng được thực hiện theo hướng cụ thể, thiết thực. Thay vì chỉ giới thiệu về những tiện ích của chuyển đổi số, cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân từng bước thao tác, giải đáp những vấn đề phát sinh trong quá trình sử dụng.
Sự phối hợp giữa Công an với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và lực lượng tham gia công tác chuyển đổi số tại cộng đồng cũng có vai trò quan trọng. Khi thông tin, kỹ năng và phương thức thực hiện được đưa đến từng khu dân cư, từng hộ gia đình, khoảng cách tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư từng bước được thu hẹp.
Lấy người dân làm trung tâm của cải cách
Cải cách hành chính và chuyển đổi số là quá trình lâu dài, liên tục. Khi công nghệ thay đổi, quy trình cũng phải được điều chỉnh; khi nhu cầu của người dân thay đổi, phương thức phục vụ cũng phải thay đổi theo.
Đối với lực lượng Công an nhân dân, yêu cầu này càng đặt ra rõ nét bởi Công an cấp cơ sở là nơi trực tiếp tiếp xúc, giải quyết nhiều thủ tục liên quan đến đời sống của người dân. Mỗi cán bộ, chiến sĩ không chỉ là người thực hiện quy trình hành chính mà còn là người trực tiếp đưa những tiện ích của chuyển đổi số đến với cộng đồng.
Từ thực tiễn tại phường Nông Tiến có thể thấy, để Đề án 06 tiếp tục phát huy hiệu quả, cần đồng thời thực hiện nhiều giải pháp: hoàn thiện hạ tầng số; bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; đồng thời duy trì phương thức tuyên truyền, hướng dẫn phù hợp với từng nhóm người dân.
Trong đó, yếu tố quyết định vẫn là con người. Công nghệ có thể giúp rút ngắn một quy trình, nhưng thái độ trách nhiệm của cán bộ mới tạo nên niềm tin của người dân. Một nền hành chính hiện đại không chỉ được đánh giá bằng số lượng dịch vụ công trực tuyến hay tỷ lệ hồ sơ được xử lý trên môi trường điện tử, mà còn bằng việc người dân có thực sự thuận tiện, có được hướng dẫn đầy đủ và có cảm thấy mình được tôn trọng trong quá trình giải quyết công việc hay không.
Từ những thay đổi tại cơ sở, có thể thấy tinh thần “vì nhân dân phục vụ” đang được cụ thể hóa bằng những việc làm ngày càng thiết thực. Đề án 06 không chỉ mở ra phương thức quản lý mới dựa trên dữ liệu mà còn thúc đẩy sự chuyển biến về tư duy phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân.
Khi dữ liệu được kết nối, thủ tục được đơn giản hóa, công nghệ được ứng dụng hiệu quả và cán bộ thực sự gần dân, những thành quả của chuyển đổi số sẽ không chỉ nằm trên các nền tảng điện tử mà được thể hiện bằng sự thuận tiện trong đời sống hằng ngày của mỗi người dân. Đó cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, minh bạch, góp phần thúc đẩy tiến trình xây dựng Chính phủ số, xã hội số và phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Thực hiện: Việt Hùng
