Nguồn: Internet
Thế giới ảo - những tác động thật đến nhận thức và hành vi
Điểm đặc trưng của các trò chơi mô phỏng đời sống xã hội là người chơi được tạo nhân vật đại diện, tham gia vào những không gian được thiết kế giống với đời sống thực, có thể giao tiếp, kết bạn, tham gia các hoạt động tập thể, thậm chí xây dựng những mối quan hệ và cộng đồng riêng. Việc sử dụng tên gọi gắn với các hoạt động văn hóa, tín ngưỡng, giáo dục, cải tạo hoặc các thiết chế xã hội nhưng xây dựng nội dung thiếu chuẩn mực, không phù hợp với lứa tuổi, thuần phong mỹ tục và các chuẩn mực đạo đức xã hội, có thể chứa đựng nội dung bạo lực, phản cảm, kích động hành vi lệch chuẩn hoặc mô phỏng những hoạt động không lành mạnh. Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, đây là vấn đề cần đặc biệt quan tâm, việc thường xuyên tiếp xúc với những nội dung lệch chuẩn có thể tác động tiêu cực đến suy nghĩ, cách ứng xử và quan niệm về các mối quan hệ xã hội.
Nguy cơ bị lợi dụng để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật
Thông qua việc mua bán tài khoản, vật phẩm ảo, tiền trong trò chơi, nạp tiền nâng cấp nhân vật hoặc tham gia các hoạt động có thưởng, người dùng có thể bị dụ dỗ chuyển tiền, cung cấp thông tin tài khoản ngân hàng, mã xác thực hoặc thông tin cá nhân. Bên cạnh đó, các tính năng giao tiếp trực tuyến còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để dụ dỗ, quấy rối, đe dọa, tống tiền, xâm hại trẻ em. Đối tượng xấu có thể tiếp cận, từng bước khai thác thông tin cá nhân, hình ảnh, video riêng tư hoặc lôi kéo tham gia các hoạt động không phù hợp. Đặc biệt, nếu nền tảng thiếu cơ chế kiểm duyệt, kiểm soát độ tuổi và quản lý giao dịch, không gian trò chơi có thể trở thành môi trường phát sinhhành vi vi phạm pháp luật.
Nguy cơ nghiện trò chơi, lệ thuộc không gian mạng và những hệ lụy đối với gia đình, xã hội
Một trong những nguy cơ dễ nhận thấy là tình trạng dành quá nhiều thời gian cho các hoạt động trực tuyến… dẫn đến sao nhãng học tập, công việc, giảm giao tiếp với gia đình, hạn chế các hoạt động thể chất và quan hệ xã hội ngoài đời thực, mâu thuẫn gia đình, chi tiêu thiếu kiểm soát để mua vật phẩm hoặc nâng cấp nhân vật. Những hệ lụy này không chỉ ảnh hưởng đến cá nhân người chơi mà còn đặt ra yêu cầu đối với gia đình, nhà trường và toàn xã hội trong việc quản lý, giáo dục và bảo vệ thế hệ trẻ trước những tác động tiêu cực của môi trường số.
Chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ từ không gian mạng
Trước những vấn đề nêu trên, công tác phòng ngừa, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng cần được triển khai chủ động, đồng bộ, trong đó chú trọng một số giải pháp sau:
Một là, các cơ quan chức năng cần tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động cung cấp trò chơi điện tử trên mạng; rà soát, kiểm tra các nền tảng có dấu hiệu vi phạm, đặc biệt là những ứng dụng không bảo đảm điều kiện hoạt động, thiếu kiểm soát nội dung, độ tuổi người dùng, giao dịch và bảo vệ thông tin cá nhân. Kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng trò chơi trực tuyến để tổ chức đánh bạc, lừa đảo, xâm hại trẻ em và thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.
Hai là, lực lượng Công an cần chủ động nắm tình hình trên không gian mạng, tăng cường công tác nghiệp vụ, phát hiện sớm các nền tảng, hội nhóm, tài khoản có dấu hiệu hoạt động bất thường; nhận diện phương thức, thủ đoạn lợi dụng trò chơi trực tuyến để lừa đảo, dụ dỗ, lôi kéo người dùng, nhất là trẻ em và thanh thiếu niên. Phối hợp với Công an cơ sở và các tổ chức liên quan đẩy mạnh công tác tuyên truyền, cảnh báo, hướng dẫn người dân nhận diện và chủ động phòng tránh các nguy cơ phát sinh; đưa thông tin cảnh báo đến tận khu dân cư, trường học, nhất là những địa bàn có đông thanh thiếu niên, học sinh sử dụng Internet.
Ba là, gia đình cần phát huy vai trò trong quản lý, giáo dục con em sử dụng Internet an toàn. Cha mẹ không nên chỉ quan tâm đến thời gian trẻ sử dụng điện thoại mà cần tìm hiểu trẻ đang tham gia trò chơi gì, kết bạn với ai, thường xuyên tiếp xúc với những nội dung nào. Cần tạo sự gần gũi, chia sẻ để trẻ chủ động trao đổi khi gặp những tình huống bất thường trên mạng; hướng dẫn trẻ không cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư, không gặp gỡ người quen qua mạng khi chưa có sự đồng ý và giám sát của người lớn.
Bốn là, các cơ sở giáo dục và tổ chức Đoàn Thanh niên các cấp trên địa bàn tỉnh cần tăng cường trách nhiệm trong công tác quản lý, giáo dục học sinh, đặc biệt là giáo dục kỹ năng số, kỹ năng nhận diện thông tin xấu, độc và kỹ năng ứng xử văn minh trên không gian mạng. Nhà trường và Đoàn Thanh niên các cấp cần chủ động phối hợp với lực lượng Công an, gia đình và các tổ chức đoàn thể tổ chức các buổi tuyên truyền, sinh hoạt chuyên đề về phòng, chống lừa đảo trực tuyến, xâm hại trẻ em, nghiện trò chơi điện tử và những trào lưu giải trí thiếu lành mạnh. Giáo viên chủ nhiệm, cán bộ Đoàn, Đội cần quan tâm nắm bắt biểu hiện bất thường trong học tập, sinh hoạt, tâm lý của học sinh để kịp thời trao đổi với gia đình và có biện pháp định hướng, hỗ trợ phù hợp.
Năm là, mỗi người dân cần nâng cao ý thức tự bảo vệ mình khi tham gia các trò chơi, ứng dụng trực tuyến; lựa chọn nền tảng có nguồn gốc rõ ràng, được cấp phép theo quy định; không tham gia các hoạt động có dấu hiệu đánh bạc, cá cược; không chuyển tiền, cung cấp mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin cá nhân cho người không rõ danh tính. Khi phát hiện nội dung độc hại, hành vi dụ dỗ, lừa đảo, đe dọa hoặc xâm hại trên mạng, cần lưu giữ thông tin, bằng chứng và thông báo kịp thời cho cơ quan Công an hoặc cơ quan chức năng để được hướng dẫn, xử lý.
Đối với tỉnh Tuyên Quang, việc bảo vệ thế hệ trẻ trước những tác động tiêu cực của không gian mạng cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự; gia đình là nền tảng trong quản lý, giáo dục; nhà trường là môi trường định hướng tri thức, nhân cách và kỹ năng; tổ chức Đoàn Thanh niên là lực lượng quan trọng trong tập hợp, tuyên truyền và định hướng lối sống tích cực cho thanh thiếu niên.
Với tinh thần chủ động phòng ngừa là chính, lực lượng Công an khuyến cáo mỗi gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn và người dân cần nâng cao cảnh giác, tăng cường trách nhiệm trong quản lý, giáo dục và sử dụng Internet an toàn. Đồng thời, tích cực phối hợp với lực lượng chức năng trong phát hiện, cung cấp thông tin, tố giác các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.
Thế giới ảo có thể chỉ là một trò chơi, nhưng những hậu quả từ sự thiếu cảnh giác có thể là thật. Đừng để một phút tò mò, một lần thiếu kiểm soát hay một mối quan hệ ảo trở thành cái giá phải trả bằng tài sản, danh dự, sự an toàn và tương lai của chính mình.
Hán Hằng (Phòng An ninh chính trị nội bộ) - Tuấn Anh
