Theo thống kê của các cơ quan chức năng, mỗi năm cả nước phát hiện, xử lý khoảng 12.000 – 13.000 vụ việc liên quan đến người chưa thành niên vi phạm pháp luật, chiếm khoảng 6–7% tổng số vụ phạm pháp hình sự. Độ tuổi vi phạm chủ yếu từ 16 đến dưới 18 tuổi, tập trung vào các hành vi như trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích, gây rối trật tự công cộng, đánh nhau theo nhóm, lừa đảo qua mạng xã hội.
Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng tội phạm vị thành niên gồm:
1. Gia đình thiếu quan tâm, quản lý con em
Một số gia đình chưa thực sự chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống; cha mẹ mải lo làm ăn, thiếu sự giám sát, nắm bắt tâm lý của con em trong giai đoạn tuổi mới lớn, dẫn đến trẻ dễ bị lôi kéo vào các hành vi vi phạm pháp luật.
2. Công tác giáo dục của nhà trường còn hạn chế
Việc giáo dục pháp luật, kỹ năng sống, kỹ năng kiểm soát cảm xúc cho học sinh ở một số trường học chưa được quan tâm đúng mức, chưa kịp thời phát hiện, uốn nắn các biểu hiện lệch chuẩn trong hành vi của học sinh.
3. Tác động tiêu cực từ môi trường xã hội và không gian mạng
Sự lan truyền nhanh chóng của các nội dung bạo lực, lệch chuẩn đạo đức, các trò chơi, clip độc hại trên mạng xã hội đã ảnh hưởng xấu đến nhận thức, hành vi của một bộ phận thanh thiếu niên.
4. Nhận thức pháp luật của người chưa thành niên còn hạn chế
Nhiều thanh thiếu niên thiếu hiểu biết pháp luật, hành động bồng bột, coi thường hậu quả pháp lý, dẫn đến vi phạm pháp luật khi chưa đủ khả năng nhận thức đầy đủ hành vi của mình.
Để phòng ngừa, ngăn chặn và giảm thiểu tội phạm vị thành niên, Công an tỉnh khuyến cáo:
1. Đối với gia đình
Gia đình cần tăng cường quản lý, giáo dục con em; quan tâm đến đời sống tâm lý, các mối quan hệ xã hội; kịp thời phát hiện và ngăn chặn những biểu hiện lệch chuẩn trong hành vi của trẻ.
2. Đối với nhà trường
Nhà trường cần đẩy mạnh giáo dục đạo đức, pháp luật, kỹ năng sống; xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh; phối hợp chặt chẽ với gia đình và các cơ quan chức năng trong công tác quản lý học sinh.
3. Đối với xã hội và cộng đồng
Chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể cần tạo nhiều sân chơi lành mạnh, bổ ích cho thanh thiếu niên; kịp thời phát hiện, ngăn chặn các tụ điểm, hành vi tiềm ẩn nguy cơ vi phạm pháp luật.
4. Đối với thanh thiếu niên
Mỗi thanh thiếu niên cần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, rèn luyện đạo đức, lối sống lành mạnh; tránh xa các hành vi bạo lực, tụ tập đánh nhau, các tệ nạn xã hội.
Phòng, chống tội phạm vị thành niên không chỉ là trách nhiệm của lực lượng Công an mà cần sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội, nhằm bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ và giữ gìn bình yên cho cộng đồng, bởi một phút lơ là hôm nay có thể phải trả giá bằng cả tương lai.
Thực hiện: Lê Vân Anh
