Các thủ đoạn lừa đảo thường gặp hiện nay như: giả danh cán bộ Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, ngân hàng hoặc cơ quan nhà nước để gọi điện đe dọa, yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng; giả danh nhân viên ngân hàng hỗ trợ nâng cấp tài khoản, cập nhật sinh trắc học; gửi đường link hoặc mã QR giả mạo để đánh cắp thông tin; thông báo trúng thưởng, nhận quà, nhận tiền rồi yêu cầu nộp phí; tuyển cộng tác viên làm nhiệm vụ “chốt đơn”, đầu tư tài chính, tiền ảo với lời hứa lợi nhuận cao; giả danh người thân, bạn bè nhắn tin vay, mượn tiền; giả danh nhân viên giao hàng, điện lực, viễn thông để yêu cầu chuyển khoản hoặc truy cập đường link lạ.
Đáng chú ý, các đối tượng thường sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), hình ảnh, giọng nói giả, tài khoản mạng xã hội giả mạo để tạo dựng kịch bản ngày càng giống thật. Vì vậy, chỉ một phút mất cảnh giác, người dân có thể bị dẫn dụ cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản hoặc trực tiếp chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo.
Để chủ động phòng ngừa, người dân cần ghi nhớ:
- Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội.
- Không truy cập các đường link lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc, không quét mã QR khi chưa xác định rõ nội dung và nguồn gửi.
- Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền từ người thân, bạn bè qua mạng xã hội, cần gọi điện trực tiếp để xác minh, tuyệt đối không vội vàng chuyển tiền chỉ vì tin vào tin nhắn hoặc hình ảnh.
- Không tin vào những lời mời “việc nhẹ, lương cao”, “đầu tư lợi nhuận khủng”, “nhận quà miễn phí”, “trúng thưởng lớn” nhưng yêu cầu chuyển tiền trước.
- Cơ quan Công an không yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ điều tra, không yêu cầu cung cấp mã OTP hoặc thực hiện các thao tác chuyển tiền qua điện thoại.
- Khi phát hiện hoặc nghi ngờ bị lừa đảo, cần ngay lập tức liên hệ ngân hàng để khóa tài khoản/giao dịch nếu có thể, lưu giữ toàn bộ tin nhắn, số điện thoại, tài khoản mạng xã hội, số tài khoản nhận tiền và các bằng chứng liên quan, đồng thời trình báo cơ quan Công an để được hướng dẫn, xử lý.
Mỗi người dân là một “lá chắn” bảo vệ chính mình và cộng đồng trên không gian mạng. Hãy chủ động nâng cao cảnh giác, chia sẻ thông tin cảnh báo đến người thân, gia đình và bạn bè, đặc biệt là người cao tuổi và trẻ em để cùng phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm lừa đảo trên không gian mạng.
Phàn Đạt - Phương Thúy
