Điểm đáng chú ý của chương trình không nằm ở giá trị của từng công trình riêng lẻ, mà ở cách lực lượng Công an xác định đúng nhu cầu, lựa chọn đúng địa bàn và huy động các nguồn lực xã hội để giải quyết những vấn đề thiết thực của người dân. Qua đó, công tác dân vận được gắn chặt hơn với nhiệm vụ bảo đảm ANTT ngay từ cơ sở.
Ở khu vực nông thôn, miền núi, nhất là những thôn, bản cách xa trung tâm, hệ thống chiếu sáng trên các tuyến đường dân sinh còn hạn chế. Khi trời tối, việc đi lại của người dân gặp khó khăn; những khu vực thiếu ánh sáng cũng gây trở ngại cho công tác tuần tra, kiểm soát địa bàn và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, nhiều đơn vị thuộc Công an tỉnh đã chủ động khảo sát, lựa chọn những tuyến đường cần ưu tiên để vận động nguồn lực thực hiện các công trình “Thắp sáng đường quê”.
Tại thôn Phúc Lâm, xã Bình Phú, tuyến đường dài 2,7km được lắp đặt hệ thống chiếu sáng với kinh phí 70 triệu đồng do Phòng An ninh kinh tế Công an tỉnh vận động Ngân hàng BIDV Tuyên Quang hỗ trợ. Thôn có 103 hộ với 447 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Dao, nằm xa trung tâm xã, điều kiện đi lại còn nhiều khó khăn. Việc lựa chọn những địa bàn như Phúc Lâm cho thấy chương trình hướng vào những nhu cầu thực tế, thay vì triển khai theo cách dàn trải. Với một thôn vùng khó, hệ thống chiếu sáng không chỉ phục vụ đi lại, sinh hoạt mà còn góp phần cải thiện điều kiện bảo đảm an ninh trật tự tại địa bàn dân cư.
Đây cũng là cách Công an đưa công tác dân vận đến gần hơn với đời sống. Thay vì chỉ tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo đảm an ninh trật tự, lực lượng Công an cùng chính quyền và các đơn vị đồng hành giải quyết một vấn đề cụ thể mà người dân đang cần.
Vai trò kết nối của lực lượng Công an
Điểm đặc biệt của “Thắp sáng đường quê” là phần lớn nguồn lực được huy động từ xã hội hóa. Doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân và cán bộ, chiến sĩ Công an cùng tham gia, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò kết nối giữa nhu cầu của cơ sở với khả năng hỗ trợ của các đơn vị đồng hành. Thực tế triển khai cho thấy, mỗi nguồn hỗ trợ khi được đưa về đúng địa bàn đều có thể tạo ra hiệu quả rõ rệt. Một doanh nghiệp có thể đóng góp kinh phí; chính quyền địa phương phối hợp xác định tuyến đường; Công an nắm tình hình, vận động và tổ chức thực hiện; người dân tham gia ngày công và tiếp nhận, quản lý công trình. Cách làm này vừa tận dụng được nguồn lực xã hội, vừa hạn chế tâm lý trông chờ, ỷ lại. Người dân không chỉ là đối tượng được hỗ trợ mà trở thành chủ thể tham gia xây dựng và bảo vệ công trình.
Chỉ tính riêng trong năm 2024, các cơ sở Đoàn trong Công an tỉnh đã phối hợp tổ chức 200 hoạt động tình nguyện với tổng kinh phí trên 1 tỷ đồng. Trong đó có 23 tuyến đường “Thắp sáng đường quê” gắn với tuyến đường thanh niên tự quản. Cùng với đó là nhiều hoạt động hỗ trợ hạ tầng, giáo dục, y tế và đời sống tại cơ sở. Những kết quả này cho thấy hoạt động an sinh xã hội của Công an tỉnh không dừng ở các đợt trao quà, hỗ trợ đột xuất mà đang được triển khai theo hướng gắn với những vấn đề lâu dài của cộng đồng dân cư. Đặc biệt, khi lực lượng Công an trực tiếp tham gia kết nối nguồn lực, các hoạt động xã hội hóa có thêm một lợi thế là được triển khai trên cơ sở nắm chắc địa bàn. Công trình được đưa đến nơi đang thực sự cần, phù hợp với điều kiện địa phương và gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh trật tự.
Từ an sinh đến phòng ngừa tội phạm
Một tuyến đường được chiếu sáng trước hết là công trình dân sinh. Nhưng dưới góc độ công tác Công an, đây còn là một giải pháp hỗ trợ phòng ngừa. Ánh sáng giúp người dân đi lại an toàn hơn vào ban đêm, hạn chế những khu vực thiếu quan sát; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng chức năng tuần tra, kiểm soát. Khi kết hợp với camera an ninh và các mô hình tự quản, hiệu quả phòng ngừa càng được nâng lên. Tại một số địa bàn, “Thắp sáng đường quê” đã được triển khai cùng camera an ninh. Một công trình tại xã Niêm Sơn gồm 40 cột đèn năng lượng mặt trời trên tuyến đường dài 2km, kết hợp 12 điểm camera an ninh, tổng trị giá 130 triệu đồng. Cách làm này cho thấy công trình dân sinh có thể được tích hợp với các giải pháp bảo đảm an ninh trật tự, tạo thành một mô hình phòng ngừa phù hợp với điều kiện cơ sở.
Đây cũng là điểm khác biệt khi nhìn chương trình từ góc độ Công an. Nếu hoạt động an sinh thông thường chủ yếu hướng tới hỗ trợ đời sống, thì “Thắp sáng đường quê” được triển khai đồng thời với mục tiêu xây dựng môi trường sống an toàn và phát huy vai trò của nhân dân trong phòng ngừa, phát hiện, tố giác tội phạm. Khi một tuyến đường được chiếu sáng, người dân có điều kiện quan sát địa bàn tốt hơn. Khi người dân cùng tham gia xây dựng, quản lý công trình, ý thức tự quản cũng được nâng lên. Và khi công trình được kết hợp với các mô hình tự quản, camera an ninh, tuyên truyền pháp luật, lực lượng Công an có thêm điều kiện để xây dựng thế trận phòng ngừa ngay tại cộng đồng. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu nâng cao hiệu quả phòng ngừa tội phạm từ cơ sở, trong đó người dân giữ vai trò quan trọng.
Ở cơ sở, niềm tin được hình thành trước hết từ những việc làm cụ thể. Khi cán bộ, chiến sĩ Công an trực tiếp xuống địa bàn, nắm tình hình, cùng chính quyền tìm giải pháp và vận động doanh nghiệp hỗ trợ một công trình mà người dân đang cần, hình ảnh người chiến sĩ Công an trở nên gần gũi hơn với cộng đồng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại các địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn và việc huy động nguồn lực cho những công trình dân sinh vẫn còn hạn chế. Tại xã Minh Sơn, chương trình “Thắp sáng đường quê - Giữ gìn an ninh trật tự” năm 2025 được triển khai gắn với nhiều hoạt động an sinh khác. Các đơn vị tài trợ trao 500 suất quà trị giá 400 triệu đồng, hỗ trợ thuốc cho Trạm Y tế xã trị giá 75 triệu đồng, đồ dùng học tập cho học sinh và hỗ trợ hệ thống chiếu sáng công cộng.
Việc kết hợp nhiều nội dung trong một chương trình cho thấy cách tiếp cận toàn diện hơn đối với công tác dân vận. Công trình chiếu sáng giải quyết một nhu cầu về hạ tầng; hỗ trợ y tế, giáo dục và đời sống góp phần giải quyết những khó khăn trước mắt; còn hoạt động tuyên truyền, vận động giúp nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm của người dân đối với an ninh trật tự. Như vậy, an sinh xã hội trở thành một kênh quan trọng để lực lượng Công an tăng cường tiếp xúc, đối thoại và vận động nhân dân. Qua những việc làm cụ thể, người dân hiểu hơn về nhiệm vụ của lực lượng Công an; ngược lại, Công an có thêm điều kiện nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Đó là nền tảng quan trọng để xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Từ những công trình đã triển khai có thể thấy, giá trị của “Thắp sáng đường quê” không nên chỉ đánh giá bằng số lượng cột đèn hay kinh phí huy động. Điều đáng ghi nhận hơn là chương trình đã tạo ra sự kết nối giữa ba nguồn lực: nguồn lực của Nhà nước, nguồn lực xã hội và sức dân. Trong đó, Công an giữ vai trò quan trọng trong việc phát hiện nhu cầu, kết nối các bên và tổ chức thực hiện. Đây là lợi thế xuất phát từ việc lực lượng Công an thường xuyên bám địa bàn, nắm chắc tình hình dân cư và những vấn đề liên quan trực tiếp đến an ninh trật tự.
Cũng từ thực tiễn này, nhiều công trình đã được triển khai theo hướng phù hợp với điều kiện địa phương như sử dụng đèn năng lượng mặt trời, kết hợp chiếu sáng với camera an ninh hoặc gắn với tuyến đường tự quản. Những lựa chọn đó vừa giảm chi phí vận hành, vừa tăng khả năng duy trì công trình và phát huy hiệu quả lâu dài. Quan trọng hơn, sau mỗi công trình, điều còn lại không chỉ là hệ thống đèn mà là sự tham gia của cộng đồng. Người dân có trách nhiệm giữ gìn tài sản chung, chủ động phản ánh những vấn đề bất thường; các tổ tự quản có thêm điều kiện hoạt động; lực lượng Công an có thêm một kênh để gắn kết với nhân dân.
Trong một tỉnh miền núi có địa bàn rộng, dân cư phân bố không đồng đều, còn nhiều khu vực khó khăn như tỉnh Tuyên Quang, những mô hình như vậy có ý nghĩa thiết thực. Không thể giải quyết mọi vấn đề của cơ sở chỉ bằng ngân sách nhà nước hay bằng các hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an. Huy động sức dân, nguồn lực xã hội và trách nhiệm của doanh nghiệp để cùng giải quyết những vấn đề thiết thực là một hướng đi cần được tiếp tục phát huy.
Với chương trình “Thắp sáng đường quê”, điều đáng ghi nhận nhất có lẽ không phải là những con số riêng lẻ, mà là một phương thức làm dân vận ngày càng thực chất: Công an chủ động đến với dân, hiểu dân cần gì, tìm nguồn lực để cùng dân giải quyết và từ đó tạo thêm nền tảng để nhân dân đồng hành trong nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự. Bởi một địa bàn bình yên không chỉ được tạo nên từ những đợt cao điểm đấu tranh phòng, chống tội phạm. Sự bình yên còn được hình thành từ những con đường an toàn hơn, những khu dân cư gắn kết hơn và những người dân tin tưởng, chủ động cùng lực lượng Công an giữ gìn cuộc sống của chính mình. Đó cũng là giá trị nhân văn bền vững của chương trình “Thắp sáng đường quê”: lấy một nhu cầu rất đời thường để tạo ra một giá trị lâu dài cho cộng đồng; lấy sự sẻ chia để tăng cường gắn kết; lấy niềm tin của nhân dân làm nền tảng cho nhiệm vụ bảo đảm an ninh trật tự từ cơ sở.
Lý Lan
