Trong những năm qua, cùng với quá trình đẩy mạnh đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, nhu cầu sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường như cát, sỏi, đất san lấp, đá xây dựng ngày càng tăng. Bên cạnh những tổ chức, cá nhân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật, vẫn còn xuất hiện tình trạng vi phạm nổi lên như:
* Đối với doanh nghiệp: Khai thác ngoài ranh giới mỏ, vượt công suất được cấp phép; không lắp đặt trạm cân kiểm soát trữ lượng, sử dụng phương tiện không đăng ký, đăng kiểm; không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước hoặc vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản không rõ nguồn gốc....
* Đối với người dân: Khai thác khoáng sản trái phép; Tàng trữ, sử dụng vật liệu nổ trái phép để khai thác khoáng sản; Tự ý san, lấp đất khi chưa được cấp có thẩm quyền chấp thuận....
Những hành vi vi phạm nêu trên thường không tuân thủ các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường, an toàn lao động và phục hồi môi trường sau khai thác sẽ gây hậu quả là làm thay đổi địa hình, gây sạt lở bờ sông, bờ suối, ảnh hưởng đến đất sản xuất của người dân, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn công trình giao thông, thủy lợi và làm phát sinh nhiều vấn đề phức tạp về an ninh, trật tự tại cơ sở. Đồng thời, trực tiếp tác động đến an ninh kinh tế trên địa bàn, làm thất thoát tài nguyên quốc gia, gây thất thu ngân sách nhà nước từ thuế, phí bảo vệ môi trường, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản và các nghĩa vụ tài chính khác....
Theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản, mọi hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản phải được cơ quan có thẩm quyền cấp phép và thực hiện đúng nội dung giấy phép được cấp. Các hành vi khai thác khoáng sản khi chưa được cấp phép; khai thác ngoài phạm vi, công suất, độ sâu cho phép; sử dụng phương tiện, thiết bị không bảo đảm điều kiện theo quy định đều là hành vi vi phạm pháp luật. Tổ chức, cá nhân vi phạm có thể bị xử phạt vi phạm hành chính với mức phạt lớn, bị tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, buộc khôi phục hiện trạng môi trường. Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Để hoạt động khai thác, sử dụng hợp lý và hiệu quả nguồn tài nguyên khoáng sản phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng nhu cầu nguyên liệu sản xuất, xây dựng và đời sống; đồng thời góp phần tăng thu ngân sách Nhà nước, tạo việc làm cho người lao động và thúc đẩy phát triển trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đề nghị mỗi người dân, doanh nghiệp cần: Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật về khoáng sản và bảo vệ môi trường; Chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản trên địa bàn; Không tham gia, tiếp tay cho các hoạt động khai thác, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép; Kịp thời thông báo cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan chức năng khi phát hiện các hành vi khai thác khoáng sản trái phép; Tích cực tham gia giám sát, bảo vệ tài nguyên khoáng sản trên địa bàn.
Bảo vệ tài nguyên khoáng sản là trách nhiệm của toàn xã hội. Mỗi người dân hãy chung tay đấu tranh, ngăn chặn hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, góp phần bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh, trật tự và phát triển bền vững đất nước.
Thúy Hiền - Tuấn Anh
