Tại xã Tân Long, tỉnh Tuyên Quang, lực lượng Công an xã đang chủ động triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn người dân chấp hành các quy định về an toàn giao thông đường thủy, đồng thời nâng cao trách nhiệm của mỗi gia đình, cộng đồng trong bảo vệ tính mạng con người. Tai nạn đuối nước luôn là một trong những nguy cơ đe dọa trực tiếp đến tính mạng con người, để lại những hậu quả nặng nề đối với gia đình và xã hội. Điều đáng nói, nhiều vụ tai nạn xảy ra trong những tình huống tưởng chừng rất bình thường như đi qua sông bằng đò, vui chơi gần khu vực ao hồ, sông suối hoặc trẻ em tự ý xuống nước khi không có người lớn giám sát. Chỉ một phút chủ quan, thiếu kỹ năng xử lý tình huống cũng có thể dẫn đến hậu quả đau lòng. Trong đời sống sinh hoạt của người dân, việc di chuyển qua các khu vực sông, suối bằng phương tiện đường thủy vẫn là nhu cầu thiết yếu tại nhiều địa bàn. Tuy nhiên, cùng với nhu cầu đi lại là những nguy cơ mất an toàn nếu người điều khiển phương tiện và hành khách không tuân thủ các quy định về an toàn giao thông đường thủy. Việc chở quá số người cho phép, không trang bị đầy đủ áo phao, dụng cụ cứu sinh, hành khách không mặc áo phao hoặc có hành vi chen lấn, xô đẩy trên phương tiện đều có thể làm gia tăng nguy cơ xảy ra sự cố.
Đặc biệt, tại các bến đò dân sinh, nơi có nhiều người thường xuyên qua lại, công tác bảo đảm an toàn không chỉ phụ thuộc vào trách nhiệm của người điều khiển phương tiện mà còn đòi hỏi sự phối hợp, ý thức tự giác của mỗi hành khách. Không ít người vì tâm lý chủ quan, quãng đường di chuyển ngắn hoặc đã quen với việc qua sông bằng đò nên thường bỏ qua những nguyên tắc an toàn cơ bản. Trong khi đó, các tình huống bất ngờ như thời tiết thay đổi, dòng nước chảy xiết, phương tiện gặp sự cố có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Một vấn đề khác cần đặc biệt quan tâm là tai nạn đuối nước ở trẻ em. Trẻ nhỏ thường hiếu động, tò mò, trong khi khả năng nhận biết và đánh giá nguy hiểm còn hạn chế. Những khu vực gần sông, suối, ao hồ, bến đò nếu không được quản lý, giám sát chặt chẽ có thể trở thành địa điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Đáng lo ngại, nhiều phụ huynh vẫn còn tâm lý chủ quan, cho rằng trẻ chỉ chơi gần nhà hoặc chỉ xuống nước trong thời gian ngắn nên không có nguy hiểm. Thực tế cho thấy, phòng, chống tai nạn đuối nước không thể chỉ trông chờ vào những biện pháp xử lý khi sự cố đã xảy ra. Quan trọng hơn cả là chủ động nhận diện nguy cơ, trang bị kiến thức, kỹ năng phòng tránh và hình thành ý thức tự bảo vệ trong mỗi người dân. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cuộc sống ngay từ địa bàn cơ sở.
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, Công an xã Tân Long đã chủ động tăng cường công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp phòng, chống tai nạn đuối nước, trong đó chú trọng những địa điểm có hoạt động đi lại bằng phương tiện đường thủy. Vừa qua, tại khu vực bến đò thôn 10, xã Tân Long, lực lượng Công an xã trực tiếp tuyên truyền, nhắc nhở người dân và người điều khiển phương tiện về những quy định cần thiết nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình tham gia giao thông đường thủy. Không chỉ dừng lại ở việc phổ biến quy định, cán bộ Công an xã tập trung phân tích những nguy cơ có thể dẫn đến tai nạn, hướng dẫn người dân nhận biết và chủ động phòng tránh các tình huống mất an toàn. Những nội dung tưởng chừng đơn giản như mặc áo phao khi qua đò, không đứng lên khi phương tiện đang di chuyển, không chen lấn, xô đẩy hay đùa nghịch trên phương tiện được nhấn mạnh để người dân hiểu rõ và thực hiện nghiêm túc. Đối với người điều khiển phương tiện, lực lượng Công an xã nhắc nhở phải chấp hành nghiêm các quy định về an toàn giao thông đường thủy; không chở quá số người được phép, không chủ quan trong quá trình vận hành phương tiện, đồng thời phải trang bị đầy đủ áo phao và dụng cụ cứu sinh theo quy định. Việc kiểm tra, chuẩn bị các điều kiện an toàn trước mỗi chuyến đò cần được thực hiện thường xuyên, không vì quãng đường ngắn hay số lượng hành khách ít mà xem nhẹ. Đối với hành khách, mỗi người cần tự giác sử dụng áo phao, tuân thủ hướng dẫn của người điều khiển phương tiện, giữ trật tự trong suốt quá trình di chuyển. Đặc biệt, người lớn cần quan tâm, hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi và những người hạn chế khả năng vận động khi lên, xuống phương tiện. Đây là những biện pháp thiết thực, góp phần hạn chế tối đa những sự cố đáng tiếc có thể xảy ra. Thượng tá Nguyễn Văn Giang, Trưởng Công an xã Tân Long, cho biết: "Công tác phòng, chống tai nạn đuối nước là nhiệm vụ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, không chỉ trong những thời điểm cao điểm nắng nóng hay dịp nghỉ hè. Đối với địa bàn xã, chúng tôi xác định phải chủ động nắm tình hình, rà soát những khu vực có nguy cơ mất an toàn, nhất là các bến đò, khu vực sông, suối để có biện pháp tuyên truyền, nhắc nhở phù hợp. Qua đó, yêu cầu người điều khiển phương tiện thực hiện nghiêm các quy định về an toàn giao thông đường thủy, đồng thời vận động người dân tự giác mặc áo phao, chấp hành hướng dẫn khi tham gia qua đò. Mục tiêu cao nhất là phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để xảy ra những vụ việc đáng tiếc, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của Nhân dân."
Từ những nội dung tuyên truyền trực tiếp, người dân được trang bị thêm kiến thức, nhận thức rõ hơn về trách nhiệm của bản thân khi tham gia giao thông đường thủy. Việc nhắc nhở tại chỗ, gắn với những tình huống cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày giúp các quy định về an toàn trở nên gần gũi, dễ hiểu và dễ thực hiện hơn. "Gia đình tôi cũng thường xuyên có nhu cầu đi lại qua bến đò. Trước đây, đôi khi chúng tôi còn chủ quan vì nghĩ quãng đường qua đò ngắn, đi lại nhiều nên không có vấn đề gì. Qua buổi tuyên truyền của Công an xã, tôi hiểu rằng dù đi gần hay xa thì việc mặc áo phao, chấp hành hướng dẫn của người điều khiển đò vẫn rất cần thiết. Tôi sẽ nhắc nhở các thành viên trong gia đình thực hiện nghiêm túc, đồng thời vận động mọi người xung quanh cùng nâng cao ý thức bảo đảm an toàn."
Những lời chia sẻ chân thực từ người dân cho thấy hiệu quả thiết thực của công tác tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở. Bởi lẽ, khi mỗi người hiểu được nguy cơ và tự giác thay đổi hành vi, các biện pháp phòng ngừa mới thực sự phát huy hiệu quả bền vững. Bên cạnh việc bảo đảm an toàn tại các bến đò, công tác phòng, chống đuối nước ở trẻ em cũng là nội dung được Công an xã Tân Long đặc biệt quan tâm. Đây là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, chưa có đầy đủ kỹ năng nhận biết và xử lý các tình huống nguy hiểm dưới nước. Vì vậy, sự quan tâm, giám sát của gia đình và cộng đồng có vai trò hết sức quan trọng. Tại các khu vực có sông, suối, ao hồ, trẻ em có thể tiếp xúc với nguồn nước trong quá trình vui chơi, sinh hoạt hoặc theo bạn bè đến tắm, bơi. Nếu không được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết, các em rất dễ gặp nguy hiểm. Đặc biệt, những khu vực nước sâu, nước chảy xiết, bờ trơn trượt hoặc có địa hình phức tạp thường tiềm ẩn nhiều rủi ro mà trẻ nhỏ khó có thể nhận biết.
Từ thực tế đó, trong quá trình tuyên truyền, lực lượng Công an xã khuyến cáo các bậc phụ huynh không để trẻ tự ý đến gần khu vực sông, suối, ao hồ; tuyệt đối không để trẻ tự ý tắm, bơi tại những nơi nguy hiểm, không có người giám sát. Việc quản lý trẻ em cần được thực hiện thường xuyên, nhất là trong thời gian nghỉ hè, sau giờ học hoặc những thời điểm người lớn bận công việc. Mỗi gia đình cần chủ động xây dựng các biện pháp bảo đảm an toàn cho trẻ, thường xuyên nhắc nhở các em không chơi đùa gần khu vực nước sâu, không tự ý rủ nhau đi tắm sông, suối và không thực hiện những hành vi nguy hiểm khi vui chơi. Bên cạnh đó, việc trang bị kỹ năng bơi an toàn, kỹ năng nhận biết nguy hiểm và cách xử lý khi gặp tình huống đuối nước cần được quan tâm đúng mức. Đặc biệt, người dân cần hiểu rằng không phải cứ biết bơi là có thể an toàn trong mọi tình huống. Dòng nước chảy mạnh, địa hình lòng sông phức tạp, thời tiết bất lợi hoặc tình trạng kiệt sức đều có thể khiến người biết bơi gặp nguy hiểm. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng nhất vẫn là không chủ quan, không tự ý xuống nước tại những địa điểm không bảo đảm an toàn. Khi phát hiện người có dấu hiệu đuối nước, cần nhanh chóng hô hoán, gọi lực lượng cứu hộ và tìm kiếm sự hỗ trợ. Người tham gia cứu nạn phải ưu tiên sử dụng các phương tiện hỗ trợ như phao, dây hoặc vật nổi để tiếp cận nạn nhân, tránh tự ý nhảy xuống nước cứu người khi không có kỹ năng và phương tiện cần thiết, bởi hành động thiếu an toàn có thể khiến số người gặp nạn tăng lên. Sau khi đưa được nạn nhân lên bờ, cần nhanh chóng thực hiện sơ cứu phù hợp và gọi cấp cứu y tế. Ông Hà Sơn Thái, xã Tân Long chia sẻ: "Trước đây, gia đình tôi chủ yếu nhắc các cháu không được tự ý xuống sông, suối tắm mà chưa thực sự chú ý đến việc hướng dẫn cụ thể những nguy hiểm có thể xảy ra. Qua tuyên truyền của lực lượng Công an xã, tôi nhận thức rõ hơn rằng chỉ một chút lơ là của người lớn cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Gia đình sẽ tăng cường quản lý, không để các cháu tự ý đi chơi ở khu vực ao hồ, sông suối; đồng thời thường xuyên nhắc nhở các cháu biết cách phòng tránh và bảo vệ bản thân."
Từ những nội dung tuyên truyền này, có thể thấy trách nhiệm phòng, chống đuối nước không chỉ thuộc về lực lượng chức năng mà trước hết phải bắt đầu từ mỗi gia đình. Cha mẹ không thể phó mặc sự an toàn của trẻ cho nhà trường hay cộng đồng; các tổ chức đoàn thể, nhà trường và chính quyền cơ sở cũng cần phối hợp thường xuyên trong việc giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ em. Một lời nhắc nhở đúng lúc, sự giám sát chặt chẽ của người lớn hay việc trang bị một kỹ năng cần thiết đều có thể góp phần ngăn chặn những tai nạn đáng tiếc. Phòng ngừa đuối nước vì thế không phải là nhiệm vụ mang tính thời điểm mà cần trở thành ý thức thường trực trong mỗi gia đình, mỗi khu dân cư. Có thể thấy, hoạt động tuyên truyền tại bến đò thôn 10 là một trong những việc làm cụ thể của Công an xã Tân Long trong thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn cuộc sống trên địa bàn. Thay vì chỉ tập trung vào công tác xử lý khi xảy ra vụ việc, lực lượng Công an xã chú trọng đưa các biện pháp phòng ngừa đến gần hơn với người dân, trực tiếp tại những địa điểm có nguy cơ, qua đó giúp mỗi người chủ động nhận diện và hạn chế các yếu tố mất an toàn. Để công tác phòng, chống tai nạn đuối nước đạt hiệu quả lâu dài, bên cạnh hoạt động tuyên truyền, việc duy trì sự phối hợp giữa lực lượng Công an, chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, nhà trường và gia đình có ý nghĩa quan trọng. Mỗi lực lượng, mỗi tổ chức cần phát huy vai trò, trách nhiệm của mình trong việc phát hiện, cảnh báo nguy cơ, nhắc nhở người dân và quản lý trẻ em tại cộng đồng. Đối với các khu vực bến đò, cần thường xuyên nhắc nhở người điều khiển phương tiện chấp hành quy định, duy trì đầy đủ các điều kiện an toàn, không vì lợi ích kinh tế hay tâm lý chủ quan mà xem nhẹ tính mạng hành khách. Người dân cũng cần hình thành thói quen mặc áo phao, không lên phương tiện khi chưa bảo đảm điều kiện an toàn và kiên quyết không sử dụng những phương tiện không đáp ứng yêu cầu. Đối với các hộ gia đình, cần chủ động kiểm tra, nhận diện những nguy cơ mất an toàn trong khu vực sinh sống; tăng cường giám sát trẻ em, nhất là tại những địa điểm gần nguồn nước. Nhà trường và các tổ chức đoàn thể cần tiếp tục lồng ghép nội dung phòng, chống đuối nước vào các hoạt động giáo dục, sinh hoạt cộng đồng, giúp trẻ em có thêm kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ. Thượng tá Nguyễn Văn Giang, Trưởng Công an xã Tân Long nhấn mạnh: "Thời gian tới, Công an xã tiếp tục phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể đẩy mạnh tuyên truyền bằng nhiều hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, địa bàn dân cư; chú trọng tuyên truyền trực tiếp tại các khu vực bến đò, sông, suối và những nơi tiềm ẩn nguy cơ xảy ra tai nạn đuối nước. Đồng thời, vận động Nhân dân nâng cao trách nhiệm trong quản lý, giáo dục trẻ em; kịp thời phát hiện, phản ánh những điểm mất an toàn để có biện pháp phòng ngừa. Chúng tôi xác định công tác phòng, chống đuối nước phải được thực hiện thường xuyên, có sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn thể Nhân dân, trong đó lấy phòng ngừa là chính, lấy sự an toàn của người dân làm mục tiêu cao nhất."
Phòng, chống tai nạn đuối nước là việc làm không thể chậm trễ và cũng không thể chỉ trông chờ vào sự vào cuộc của riêng một lực lượng. Mỗi người dân cần tự nâng cao ý thức, mỗi gia đình cần chủ động bảo vệ con em mình, mỗi người điều khiển phương tiện phải đặt sự an toàn của hành khách lên hàng đầu. Khi những nguyên tắc an toàn trở thành thói quen trong đời sống, nguy cơ tai nạn sẽ từng bước được hạn chế. Từ những việc làm cụ thể tại bến đò thôn 10, Công an xã Tân Long tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở, chủ động đưa kiến thức pháp luật và kỹ năng phòng ngừa đến với người dân. Không chỉ là những lời tuyên truyền, nhắc nhở, đó còn là trách nhiệm của lực lượng Công an trong việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe và sự bình yên của Nhân dân. Bởi phía sau mỗi chuyến đò an toàn là sự bình yên của mỗi gia đình; phía sau mỗi em nhỏ được bảo vệ trước nguy cơ đuối nước là niềm hạnh phúc của cha mẹ và cộng đồng. Chủ động phòng ngừa từ những việc nhỏ nhất chính là cách thiết thực để không xảy ra những mất mát đáng tiếc, góp phần xây dựng môi trường sống an toàn, lành mạnh trên địa bàn xã Tân Long.
Việt Hùng
