Kết quả bước đầu cho thấy cách làm này đang tạo chuyển biến rõ nét. Chỉ trong thời gian đầu thực hiện, toàn tỉnh đã vận động thu hồi 97 khẩu súng, 16 vũ khí thô sơ, 10 linh kiện; tổ chức 109 lượt tuyên truyền với 17.234 người tham gia; 5.972 hộ gia đình và 2.369 cá nhân đã ký cam kết chấp hành các quy định về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo. Đây là kết quả có ý nghĩa trong bối cảnh địa bàn Tuyên Quang rộng, dân cư phân bố không đồng đều, nhiều khu vực vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn tồn tại tình trạng người dân lưu giữ súng tự chế, súng kíp, súng hơi hoặc các loại vũ khí khác do thói quen, phục vụ săn bắn hoặc cất giữ từ trước. Điểm đáng chú ý trong đợt cao điểm lần này là công tác tuyên truyền, vận động không được thực hiện theo hướng dàn trải, mà gắn với điều tra cơ bản, quản lý địa bàn và xác định những khu vực, nhóm người có nguy cơ còn lưu giữ vũ khí để vận động trực tiếp.
Triển khai cao điểm gắn với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng
Thực hiện chủ trương của UBND tỉnh, Công an tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị, Công an cấp xã tập trung tuyên truyền các quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo; vận động Nhân dân tự giác giao nộp các loại vũ khí còn lưu giữ; đồng thời phát hiện, tố giác các hành vi chế tạo, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép. Trọng tâm của cao điểm là phong trào “Chung tay xây dựng thôn, bản, tổ dân phố, xã, phường không vi phạm về VK, VLN, CCHT và pháo”. Cùng với tuyên truyền chung, các đơn vị tổ chức ký cam kết với hộ gia đình, cá nhân, qua đó nâng cao trách nhiệm của người dân trong quản lý, sử dụng và chủ động giao nộp vũ khí. Tuy nhiên, điểm quan trọng hơn nằm ở cách tổ chức thực hiện tại cơ sở. Công an xã, phường không chỉ làm nhiệm vụ tuyên truyền tập trung mà trực tiếp rà soát địa bàn, nắm hộ, nắm người, xác định những trường hợp có khả năng còn lưu giữ vũ khí để vận động.
Tại xã Liên Hiệp, Công an xã đã tập trung tuyên truyền, vận động Nhân dân giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ; kết hợp công tác tuyên truyền với nắm tình hình địa bàn, vận động trực tiếp đối với các trường hợp có nguy cơ còn lưu giữ vũ khí. Cách làm này phù hợp với đặc điểm địa bàn, khi nhiều loại súng tự chế, súng kíp có thể được người dân lưu giữ trong thời gian dài nhưng không thường xuyên sử dụng. Tại xã Bạch Đích, Công an xã cũng tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tự nguyện giao nộp vũ khí. Qua tiếp xúc, tuyên truyền trực tiếp, một công dân người dân tộc Mông đã tự nguyện giao nộp một khẩu súng nén khí đang cất giữ. Vụ việc được Công an xã tiếp nhận, xử lý theo quy định. Đây là một trong những trường hợp cho thấy hiệu quả của phương thức tuyên truyền trực tiếp tại địa bàn dân cư. Thực tế triển khai ở nhiều địa phương cho thấy, đối với loại vũ khí này, việc tuyên truyền đại trà chỉ là bước đầu. Muốn thu hồi được vũ khí phải xác định được người đang giữ, hiểu được nguyên nhân họ giữ và lựa chọn cách vận động phù hợp. Đó cũng là lý do Công an cấp xã trở thành lực lượng giữ vai trò then chốt trong đợt cao điểm.
Công an cấp xã giữ vai trò trực tiếp
Sau khi tổ chức lại địa bàn hành chính, phạm vi quản lý của Công an cấp xã rộng hơn, yêu cầu nắm địa bàn, nắm dân và giải quyết các vấn đề về ANTT ngay từ cơ sở càng đặt ra rõ hơn. Trong công tác quản lý vũ khí, lợi thế của Công an xã là cán bộ trực tiếp phụ trách địa bàn, thường xuyên tiếp xúc với người dân và có điều kiện phối hợp với trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở, các tổ chức đoàn thể và người có uy tín. Đây là những nguồn thông tin quan trọng để xác định địa bàn nào có nguy cơ, hộ nào cần tiếp tục vận động, loại vũ khí nào còn xuất hiện phổ biến. Tại một số địa bàn, việc vận động đã được thực hiện từ trước khi bước vào cao điểm. Công an xã Bình Xa đã vận động thu hồi 9 khẩu súng kíp và 9 khẩu súng cồn. Kết quả này cho thấy nếu công tác quản lý địa bàn được duy trì thường xuyên, việc vận động giao nộp có thể tạo kết quả ngay cả trước khi mở các đợt cao điểm tập trung.
Ở những địa bàn khác, kết quả cũng đến từ việc kiên trì vận động từng trường hợp. Trước đó, tại một số xã, người dân đã tự nguyện khai báo, giao nộp súng kíp, súng hơi nén PCP cùng đạn và phụ kiện liên quan sau khi được lực lượng Công an tuyên truyền, giải thích cụ thể về quy định pháp luật và nguy cơ mất an toàn. Những trường hợp này cho thấy công tác tuyên truyền đang từng bước chuyển từ “thông tin pháp luật” sang “vận động thay đổi hành vi”. Đối với Công an cấp xã, đây cũng là yêu cầu nghiệp vụ quan trọng. Cán bộ làm công tác cơ sở phải nắm được không chỉ “ở đâu có vũ khí”, mà còn phải nắm được loại vũ khí gì, ai đang quản lý, vì sao còn lưu giữ và cách nào vận động phù hợp nhất. Với những người chưa hiểu quy định pháp luật, cần giải thích rõ. Với trường hợp giữ súng do thói quen săn bắn, phải phân tích nguy cơ và trách nhiệm pháp lý. Với những trường hợp còn tâm lý e ngại khi giao nộp, phải hướng dẫn cụ thể quy trình tiếp nhận, bảo đảm an toàn và tạo điều kiện để người dân chủ động thực hiện. Cùng với đó, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở cần tiếp tục được huy động để hỗ trợ Công an xã nắm tình hình, tuyên truyền và vận động tại thôn, bản. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân, có khả năng phát hiện sớm những vấn đề phát sinh trong cộng đồng.
Một trong những yêu cầu quan trọng nhất của đợt cao điểm là phải làm giảm số vụ việc liên quan đến vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo; không để phát sinh điểm nóng; không để vũ khí tự chế trở thành công cụ gây án; đồng thời hình thành ý thức chấp hành pháp luật trong cộng đồng. Thực tế cho thấy nguy cơ từ vũ khí không chỉ nằm ở những loại được sử dụng trong hoạt động phạm tội. Những khẩu súng tự chế, súng kíp, súng hơi được người dân cất giữ trong nhà cũng tiềm ẩn nguy cơ tai nạn, đặc biệt tại những gia đình có trẻ em hoặc nơi sinh hoạt chung. Bên cạnh đó, các loại pháo và vật liệu nổ nếu được mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép có thể gây cháy, nổ, thương tích, ảnh hưởng trực tiếp đến ANTT và an toàn của cộng đồng. Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ số 42/2024/QH15 đã quy định chặt chẽ việc quản lý, sử dụng các loại vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ. Việc vận động người dân tự giác giao nộp vì vậy vừa là biện pháp phòng ngừa, vừa góp phần đưa các quy định pháp luật vào đời sống.
Đối với lực lượng Công an, mỗi trường hợp người dân tự nguyện giao nộp cũng là một nguồn thông tin giúp tiếp tục rà soát địa bàn. Qua đó có thể xác định loại vũ khí nào còn tồn tại, tập trung ở khu vực nào, nguyên nhân từ đâu để có biện pháp xử lý phù hợp. Đây là lý do công tác vận động phải gắn với quản lý nhà nước về ANTT và đấu tranh phòng, chống tội phạm, chứ không thể tách thành một hoạt động tuyên truyền riêng lẻ.
Không để cao điểm dừng ở việc ký cam kết
Từ nay đến ngày 15/10, Công an tỉnh Tuyên Quang xác định tiếp tục tập trung tuyên truyền, vận động Nhân dân tự giác giao nộp vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo; đồng thời tăng cường kiểm tra, rà soát, phát hiện các trường hợp vi phạm. Trọng tâm trước hết vẫn phải là Công an cấp xã. Trên cơ sở kết quả rà soát và số hộ đã ký cam kết, từng địa bàn cần tiếp tục xác định những trường hợp còn có nguy cơ lưu giữ vũ khí để vận động trực tiếp. Không nên coi việc ký cam kết là đã hoàn thành nhiệm vụ; cần đối chiếu giữa cam kết với tình hình thực tế, giữa kết quả tuyên truyền với số lượng vũ khí thực tế thu hồi.
Cùng với đó, tiếp tục mở rộng các hình thức tuyên truyền phù hợp. Ở khu vực đông dân cư có thể kết hợp hội nghị, hệ thống truyền thanh, nền tảng số và mạng xã hội. Ở vùng sâu, vùng xa, cần phát huy tuyên truyền trực tiếp thông qua cán bộ Công an xã, trưởng thôn, người có uy tín, các tổ chức đoàn thể và lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở. Nội dung tuyên truyền cũng cần tập trung vào những vấn đề người dân thực sự quan tâm: loại vũ khí nào phải giao nộp; hành vi nào bị cấm; giao nộp ở đâu; khi phát hiện vật nghi là vật liệu nổ phải xử lý thế nào; trách nhiệm pháp lý đối với hành vi cố tình chế tạo, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng trái phép ra sao.
Đặc biệt, phải tiếp tục kết hợp vận động với đấu tranh. Đối với những trường hợp tự giác khai báo, giao nộp, cần tạo điều kiện thuận lợi để người dân thực hiện đúng quy định. Với các hành vi cố tình vi phạm, nhất là chế tạo, mua bán, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng trái phép vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo, phải kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm. Mục tiêu của cao điểm không chỉ là hoàn thành một chỉ tiêu thu hồi. Quan trọng hơn là tạo chuyển biến thực chất tại từng địa bàn, tiến tới xây dựng thôn, bản, tổ dân phố, xã, phường không vi phạm về vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo.
Kết quả 97 khẩu súng được thu hồi trong giai đoạn đầu cho thấy cao điểm đã tạo được hiệu ứng tích cực. Song với một địa bàn rộng và đặc thù như Tuyên Quang, phần việc phía trước vẫn còn nhiều. Vì vậy, từ nay đến khi kết thúc cao điểm, yêu cầu đặt ra đối với lực lượng Công an là phải tiếp tục đi sâu vào từng địa bàn, rà đúng những nơi còn nguy cơ, vận động đúng đối tượng, kết hợp tuyên truyền với quản lý và xử lý vi phạm. Nếu làm tốt những khâu này, mỗi khẩu súng được người dân giao nộp sẽ không chỉ là một kết quả trong sổ sách. Đó là một nguy cơ được loại bỏ khỏi cộng đồng, góp phần ngăn ngừa tội phạm, tai nạn và những vụ việc đáng tiếc có thể xảy ra; đồng thời tạo nền tảng để việc quản lý vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo trở thành công việc thường xuyên, liên tục của Công an cơ sở và Nhân dân, thay vì chỉ được chú ý trong những đợt cao điểm.
Lý Lan
