Do thói quen sinh hoạt, trong những ngày mùa đông, rét đậm, rét hại, nhiều hộ gia đình sử dụng bếp củi, bếp than tổ ong, than hoa để đun nấu, sưởi ấm hoặc hong quần áo trong nhà. Đây là thói quen sinh hoạt phổ biến, tiết kiệm chi phí, nhất là đối với các gia đình có điều kiện kinh tế còn khó khăn. Tuy nhiên, việc sử dụng bếp củi, bếp than trong không gian kín, thiếu thông gió tiềm ẩn nguy cơ rất lớn gây ngạt khí, đặc biệt là khí CO (carbon monoxide) – một loại khí không màu, không mùi, không vị nhưng cực kỳ độc hại.
Khí CO sinh ra trong quá trình đốt cháy không hoàn toàn của củi, than, đặc biệt khi bếp cháy âm ỉ, thiếu oxy. Khi tích tụ trong phòng kín, khí CO nhanh chóng xâm nhập vào cơ thể qua đường hô hấp, chiếm chỗ của oxy trong máu, khiến não và các cơ quan quan trọng không được cung cấp đủ oxy. Người bị ngộ độc khí CO thường có các biểu hiện ban đầu như đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt mỏi, khó thở. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, nạn nhân có thể hôn mê sâu, ngừng thở và tử vong chỉ trong thời gian ngắn, đặc biệt khi đang ngủ.
Thực tế cho thấy, đã xảy ra nhiều vụ việc thương tâm do ngạt khí bếp củi, bếp than trong nhà kín, gây tử vong cho cả gia đình hoặc để lại di chứng nặng nề về sức khỏe. Đáng lo ngại là phần lớn các vụ việc đều xảy ra vào ban đêm hoặc rạng sáng, khi mọi người ngủ say, không nhận biết được các dấu hiệu nguy hiểm. Đây là hồi chuông cảnh báo về sự chủ quan, thiếu kiến thức an toàn trong sử dụng bếp củi, bếp than của một bộ phận người dân.
Nguyên nhân dẫn đến các vụ ngạt khí chủ yếu xuất phát từ thói quen sử dụng bếp than, bếp củi để sưởi ấm trong phòng ngủ, phòng sinh hoạt khép kín; đốt than hong quần áo trong nhà khi trời mưa rét; hoặc đặt bếp ở nơi thiếu cửa thông gió. Một số gia đình còn có thói quen đóng kín cửa để giữ ấm, vô tình làm cho khí độc không thoát ra ngoài, tích tụ ngày càng nhiều trong không gian sống. Đặc biệt, vào ban đêm, khi mọi người ngủ say, cơ thể không còn phản xạ kịp thời với các biểu hiện ngộ độc, dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Bên cạnh đó, nhiều người dân còn chủ quan cho rằng bếp củi, bếp than đã dùng từ lâu, quen thuộc nên an toàn, hoặc cho rằng chỉ cần mở hé cửa là đủ. Trên thực tế, chỉ một lượng nhỏ khí CO tích tụ trong thời gian ngắn cũng có thể gây ngộ độc nặng, đặc biệt đối với người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền về tim mạch, hô hấp. Đây là những đối tượng rất dễ bị tổn thương, nguy cơ tử vong cao khi xảy ra ngạt khí.
Để chủ động phòng ngừa tai nạn ngạt khí bếp củi, bếp than trong mùa lạnh, người dân Tuyệt đối không sử dụng bếp than, bếp củi để sưởi ấm, hong quần áo trong phòng kín, phòng ngủ, đặc biệt là vào ban đêm. Không đốt than tổ ong, than hoa trong nhà khi đóng kín cửa. Trường hợp cần đun nấu bằng bếp củi, bếp than, phải đặt bếp ở nơi thông thoáng, có nhiều cửa sổ, cửa ra vào để bảo đảm lưu thông không khí.
Khi sử dụng bếp củi, bếp than, cần thường xuyên kiểm tra tình trạng cháy của bếp, tránh để bếp cháy âm ỉ trong thời gian dài. Sau khi sử dụng xong, phải dập tắt hoàn toàn than, củi, không để than còn đỏ trong nhà. Tuyệt đối không mang than đang cháy hoặc còn âm ỉ vào trong phòng ngủ, phòng sinh hoạt.
Các hộ gia đình cần hạn chế tối đa việc sưởi ấm bằng các thiết bị đốt nhiên liệu trong nhà. Thay vào đó, nên sử dụng các biện pháp giữ ấm an toàn hơn như mặc đủ ấm, dùng chăn, đệm, hoặc các thiết bị sưởi điện có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm an toàn về điện, có chức năng tự ngắt khi quá nhiệt.
Thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở các thành viên trong gia đình, đặc biệt là người cao tuổi, về nguy cơ ngạt khí CO và các biện pháp phòng tránh. Khi phát hiện trong nhà có mùi khét, cảm giác ngột ngạt, khó thở, đau đầu, chóng mặt, cần nhanh chóng mở tất cả cửa để thông gió, đưa mọi người ra khỏi khu vực nguy hiểm và gọi cấp cứu hoặc đưa nạn nhân đến cơ sở y tế gần nhất.
Chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, thôn, bản cần tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về phòng, chống ngạt khí trong mùa lạnh thông qua hệ thống loa truyền thanh, các buổi sinh hoạt cộng đồng, họp thôn... Qua đó giúp người dân hiểu rõ mức độ nguy hiểm của việc sử dụng bếp củi, bếp than trong nhà kín, nâng cao ý thức tự phòng ngừa, bảo vệ an toàn cho gia đình và cộng đồng.
Thực hiện: Ngọc Hoa, Ban Phụ nữ
