Sau sáp nhập, tỉnh Tuyên Quang có diện tích rộng gần 14.000 km2, dân số khoảng trên 1,9 triệu người, địa hình phức tạp, dân cư phân tán, đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa còn rất nhiều khó khăn, lực lượng Công an cơ sở không thể “phủ kín” mọi địa bàn nếu thiếu sự hỗ trợ đắc lực từ Nhân dân. Và ở đó, người có uy tín chính là lực lượng nòng cốt. Ngay từ cơ sở, trong từng thôn bản, tiếng nói của người có uy tín luôn có sức nặng đặc biệt. Họ hiểu dân, gần dân, nắm chắc phong tục, tập quán, tâm lý cộng đồng, từ đó kịp thời phát hiện, tuyên truyền, vận động và giải quyết nhiều vấn đề phức tạp nảy sinh ngay từ ban đầu, không để hình thành “điểm nóng” về an ninh trật tự.
Người có uy tín là những cá nhân tiêu biểu, có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng, am hiểu phong tục, tập quán và tiếng nói của đồng bào. Họ đã trực tiếp tham gia tuyên truyền, giải thích pháp luật bằng hình thức gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với trình độ nhận thức của người dân ở cơ sở. Thông qua các buổi họp thôn, sinh hoạt cộng đồng, người uy tín tuyên truyền các quy định của pháp luật liên quan đến hôn nhân gia đình, đất đai, bảo vệ rừng, phòng chống tệ nạn xã hội, an toàn giao thông… góp phần hạn chế vi phạm pháp luật, xây dựng nếp sống văn minh ở khu dân cư. Đặc biệt, khi xảy ra mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng, người uy tín thường là người đứng ra hòa giải, vận động các bên giải quyết trên tinh thần thượng tôn pháp luật, giữ gìn tình làng nghĩa xóm, hạn chế đơn thư khiếu kiện kéo dài. Vai trò này có ý nghĩa rất lớn trong việc củng cố niềm tin của nhân dân đối với pháp luật và chính quyền cơ sở.
Ông Hoàng Văn Hương, người có uy tín, Bí thư chi bộ, Trưởng thôn Đồng Cháy, xã Sơn Thủy là một điển hình tiêu biểu. Gần 30 năm gắn bó với cơ sở, ông không chỉ vận động bà con phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới mà còn tích cực phối hợp với lực lượng Công an trong công tác bảo đảm an ninh trật tự. Bằng uy tín và kinh nghiệm của mình, ông thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở người dân chấp hành pháp luật, không nghe theo các luận điệu xuyên tạc, không tham gia các tệ nạn xã hội. Đặc biệt, trong quá trình triển khai xây dựng cầu tràn Đồng Cháy - Cao Đá, việc vận động người dân hiến đất, giải phóng mặt bằng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp. Tuy nhiên, nhờ sự kiên trì, khéo léo của ông Hương cùng sự phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an, 05 hộ dân đã tự nguyện hiến hơn 1.000m² đất, không phát sinh khiếu kiện, đảm bảo ổn định tình hình. Không chỉ riêng ông Hương, trên địa bàn toàn tỉnh, hàng nghìn người có uy tín đang phát huy vai trò “tai mắt” của lực lượng Công an. Họ chủ động nắm bắt tình hình dư luận, phát hiện các biểu hiện vi phạm pháp luật, kịp thời cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng; đồng thời tham gia hòa giải các mâu thuẫn trong nội bộ Nhân dân, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ phát sinh tội phạm.
Một trong những đóng góp nổi bật của người có uy tín là công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật. Với phương châm “mưa dầm thấm lâu”, cách làm của họ gần gũi, dễ hiểu, phù hợp với từng đối tượng, từng dân tộc. Tại thôn Hạ Thành, xã Bằng Lang, ông Nguyễn Khoải, người có uy tín, Chủ tịch Hội Người cao tuổi, là “điểm tựa” tinh thần của bà con. Ở tuổi 74, ông vẫn miệt mài “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, tuyên truyền người dân chấp hành pháp luật, tích cực tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Nhờ đó, nhiều năm liền, dòng họ Nguyễn Bảo Quang với 75 hộ không có người vi phạm pháp luật, không mắc tệ nạn xã hội, đó là thành tích đáng ghi nhận về hiệu quả của công tác vận động, giáo dục. Đặc biệt, trong bối cảnh các thế lực thù địch lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để kích động, chia rẽ khối đại đoàn kết, người có uy tín đã phát huy vai trò “lá chắn mềm”, chủ động tuyên truyền, giải thích, định hướng dư luận, giúp người dân nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn, không bị lôi kéo, kích động.
Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, vận động, người có uy tín còn trực tiếp tham gia vào công tác phòng ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm. Tại xã Tân Trịnh, nơi có đông đồng bào dân tộc Pà Thẻn sinh sống, tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết từng là vấn đề nhức nhối, tiềm ẩn nhiều hệ lụy xã hội. Tuy nhiên, với sự vào cuộc tích cực của người có uy tín cùng lực lượng Công an, trong 3 năm qua, 99 đám cưới trên địa bàn đều được tổ chức đúng quy định pháp luật, không còn tình trạng thách cưới, cưới hỏi linh đình gây tốn kém, góp phần ổn định đời sống và trật tự xã hội.
Ở nhiều địa bàn, người có uy tín còn tham gia cảm hóa, giáo dục người lầm lỗi tại cộng đồng. Bằng uy tín và sự gần gũi, họ giúp những người từng vi phạm pháp luật nhận thức rõ sai lầm, từng bước tái hòa nhập cộng đồng, hạn chế tái phạm. Điển hình như ông Giàng Seo Mua, dân tộc Mông tại xã Hùng Lợi, nhiều năm liền tích cực phối hợp với Công an xã tuyên truyền, vận động người dân không di cư tự do, không nghe theo kẻ xấu. Hay ông Thào A Chinh ở xã Hồng Thái, không chỉ vận động người dân đưa trẻ đến trường mà còn tích cực tham gia giữ gìn an ninh trật tự tại địa bàn. Những đóng góp này tuy thầm lặng nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp lực lượng Công an giảm tải áp lực, nâng cao hiệu quả công tác phòng ngừa tội phạm từ sớm, từ xa, từ cơ sở.
Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại Tuyên Quang những năm qua phát triển mạnh mẽ, hiệu quả, có chiều sâu, trong đó người có uy tín giữ vai trò nòng cốt. Thông qua các mô hình tự quản về an ninh trật tự, tổ hòa giải, dòng họ tự quản…, người có uy tín đã trực tiếp tham gia xây dựng, duy trì và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Nhiều dòng họ, thôn bản không có tội phạm, không có tệ nạn xã hội, trở thành điểm sáng về an ninh trật tự…
Hiện nay, toàn tỉnh Tuyên Quang có trên 3.400 người có uy tín. Đây là lực lượng đông đảo, có ảnh hưởng sâu rộng trong cộng đồng. Việc phát huy tốt vai trò của lực lượng này không chỉ góp phần giữ vững an ninh trật tự mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế - xã hội. Để phát huy thế mạnh và hiệu quả trong công tác vận động quần chúng của đội ngũ người có uy tín, Công an tỉnh Tuyên Quang đã chủ động phối hợp với các ngành chức năng, tổ chức các lớp tập huấn, cung cấp thông tin, trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng tuyên truyền cho Người có uy tín. Qua đó, giúp họ nâng cao nhận thức, kỹ năng, trở thành những “tuyên truyền viên” tích cực, hiệu quả tại cơ sở. Bên cạnh đó, lực lượng Công an các cấp đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm động viên, khích lệ lực lượng này. Công tác biểu dương, khen thưởng được thực hiện kịp thời; chế độ, chính sách được quan tâm đầy đủ; các hoạt động thăm hỏi, động viên trong dịp lễ, Tết được duy trì thường xuyên; hằng năm liên tục tổ chức cho người có uy tín đi tham quan, học tập kinh nghiệm tại các địa phương khác, giúp họ mở rộng tầm nhìn, nâng cao hiệu quả công tác. Đặc biệt, lực lượng Công an luôn xác định Người có uy tín là đối tác quan trọng trong công tác bảo đảm an ninh trật tự. Mối quan hệ phối hợp ngày càng chặt chẽ, hiệu quả, tạo thành “thế trận an ninh nhân dân” vững chắc ngay từ cơ sở.
Trong giai đoạn hiện nay, khi tỉnh Tuyên Quang sau hợp nhất có quy mô lớn hơn, tính chất phức tạp hơn, vai trò của người có uy tín càng trở nên quan trọng. Việc tiếp tục bồi dưỡng, phát hiện, xây dựng đội ngũ kế cận; đồng thời phát huy tốt vai trò của lực lượng này trong phối hợp với Công an là yêu cầu cấp thiết. Có thể khẳng định, Người có uy tín chính là “hạt nhân” quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, là “cầu nối” bền chặt, vững chắc giữa Đảng, chính quyền với Nhân dân, góp phần giữ gìn an ninh trật tự từ cơ sở. Khi lực lượng này được quan tâm, phát huy đúng mức, sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp, góp phần xây dựng Tuyên Quang ngày càng ổn định, phát triển bền vững.
Lý Lan
