Thực tiễn cho thấy ở nơi phát huy tốt dân chủ và đảm bảo kỷ luật, kỷ cương thì ở đó bộ máy hoạt động minh bạch, hiệu lực và hiệu quả, Nhân dân tin tưởng và tham gia tích cực vào công cuộc xây dựng, phát triển địa phương. Trong tiến trình đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng, một trong những yêu cầu mang tính chiến lược được Đảng và Nhà nước xác định là phải phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường kỷ luật, kỷ cương. Đây không chỉ là nguyên tắc của hệ thống chính trị mà còn là điều kiện quyết định để xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Quan điểm của Đảng qua các kỳ Đại hội tiếp tục khẳng định và nhấn mạnh việc phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa gắn liền với tăng cường kỷ luật, kỷ cương. Văn kiện Đại hội XIII nêu rõ: “Phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, kết hợp với sức mạnh thời đại; xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân”. Đồng thời, đặt ra yêu cầu: “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương trong toàn Đảng; đề cao trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu”. Điều 3 Hiến pháp năm 2013 quy định: “Nhà nước bảo đảm và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân; thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện”. Điều 4: “Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về những quyết định của mình”. Điều 6: “Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước bằng dân chủ trực tiếp, bằng dân chủ đại diện thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và thông qua cơ quan khác của Nhà nước”…
Trong những năm gần đây, Nhà nước ta đã ban hành các văn bản pháp luật mới, tạo khung pháp lý vững chắc cho việc phát huy dân chủ, đảm bảo kỷ cương, công khai, minh bạch và quyền làm chủ của nhân dân. Tiêu biểu phải kể đến: Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (số 10/2022/QH15), được Quốc hội thông qua ngày 10/11/2022; Luật Tổ chức chính quyền địa phương (số 72/2025/QH15) được Quốc hội ban hành ngày 16/6/2025; Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (số 41/2024/QH15), có hiệu lực từ 01/7/2025… Các thiết chế dân chủ từ Trung ương đến cơ sở đều có bước đổi mới và tăng cường thể hiện qua sinh hoạt nghị trường tại Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp; qua hoạt động của các cơ quan truyền thông, báo chí, mạng xã hội. Hệ thống chính trị (Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội) được hình thành đầy đủ và đồng bộ, đại diện quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng cho các tầng lớp nhân dân, bảo đảm tiếng nói của nhân dân được lắng nghe trong các quyết sách quan trọng của Đảng, Nhà nước.
Việc gắn kết chặt chẽ giữa dân chủ và kỷ luật, kỷ cương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và trong quá trình phát triển đất nước hiện nay. Dân chủ tạo nên động lực sáng tạo, khơi dậy trí tuệ và sức mạnh của Nhân dân; còn kỷ luật, kỷ cương bảo đảm trật tự, sự thống nhất và hiệu quả trong tổ chức, thực thi chủ trương, chính sách. Hai yếu tố này không tách rời mà bổ sung, hỗ trợ lẫn nhau, giúp hệ thống chính trị vận hành bền vững, minh bạch và hiệu quả.
Đối với hệ thống chính trị, việc kết hợp dân chủ với kỷ cương tạo ra cơ chế quản lý đồng bộ, thống nhất, tránh biểu hiện dân chủ hình thức hoặc lạm dụng dân chủ để gây mất đoàn kết nội bộ. Nhờ đó, quá trình hoạch định và thực thi chính sách được tiến hành công khai, minh bạch, phát huy trí tuệ tập thể nhưng vẫn bảo đảm kỷ luật nghiêm minh, đề cao trách nhiệm người đứng đầu. Trong lĩnh vực kinh tế - xã hội, dân chủ đi đôi với kỷ cương góp phần hình thành môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, lành mạnh. Đây là điều kiện quan trọng để thu hút đầu tư, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, đồng thời tạo nền tảng để xã hội vận hành trật tự, hài hòa và bền vững. Đối với Nhân dân, bảo đảm quyền con người, quyền công dân được thực thi an toàn và hiệu quả. Người dân có điều kiện tham gia vào quản lý xã hội, phát biểu ý kiến, giám sát cán bộ, góp ý xây dựng chính quyền. Khi dân chủ được thực thi đúng mức và gắn với kỷ cương, niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước được củng cố, khối đại đoàn kết toàn dân tộc được tăng cường. Đối với cán bộ, công chức, viên chức, gắn dân chủ với kỷ luật, kỷ cương tạo ra khuôn khổ làm việc rõ ràng, minh bạch; khuyến khích nhận thức đúng, hành động đúng và sáng tạo trong giới hạn pháp luật. Đây cũng là “lá chắn” quan trọng giúp phòng ngừa suy thoái, quan liêu, tham nhũng, lạm quyền, đồng thời xây dựng đội ngũ cán bộ liêm chính, chuyên nghiệp, tận tụy phục vụ Nhân dân.
Dân chủ ngày càng được mở rộng, nhất là trong các lĩnh vực: xây dựng pháp luật, cải cách hành chính, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội, phát huy vai trò giám sát của Nhân dân. Việc thực hiện cơ chế “Dân biết - Dân bàn - Dân làm - Dân kiểm tra - Dân giám sát - Dân thụ hưởng” được thực thi và lan tỏa. Kỷ luật Đảng, kỷ luật công vụ ngày càng được siết chặt; nhiều vụ việc tham nhũng lớn được xử lý nghiêm minh, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong xã hội.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập toàn cầu, việc phát huy dân chủ gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương cần tập trung các giải pháp sau:
Thứ nhất, tiếp tục nghiên cứu, học tập, quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về dân chủ; bảo đảm dân chủ thực sự là bản chất của chế độ ta; thường xuyên rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật, bảo đảm quyền dân chủ được pháp luật hóa và bảo vệ.
Thứ hai, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, liêm chính, hiện đại; đẩy mạnh cải cách hành chính; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; tăng cường công khai, minh bạch trong quản lý.
Thứ ba, tăng cường quản lý và cung cấp dịch vụ công; ứng dụng công nghệ số; mở rộng kênh để Nhân dân góp ý trực tuyến; phát huy vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội.
Thứ tư, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cán bộ và Nhân dân về quyền và nghĩa vụ công dân; biểu dương điển hình tốt, đồng thời xử lý nghiêm vi phạm.
Thứ năm, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát; công khai kết luận; xử lý nghiêm tham nhũng, tiêu cực; phát huy vai trò của báo chí và Nhân dân trong phát hiện sai phạm.
Thực hiện: Thu Hằng
#catq
#haucan
