Trên thực tế, vào mỗi dịp lễ, Tết, đặc biệt là Tết Nguyên đán, tình trạng đốt pháo nổ trái phép vẫn còn xảy ra ở một số nơi. Từ ngày 01/01/1996, Nhà nước ta đã nghiêm cấm sản xuất buôn bán và đốt các loại pháo nổ, thuốc pháo nổ trong phạm vi cả nước. Mặc dù nhà nước đã có hình thức xử lý bằng pháp luật rất nghiêm khác nhưng nhiều người, nhất là thanh thiếu niên, do thiếu hiểu biết hoặc chạy theo tâm lý tò mò, thích thể hiện đã cố tình vi phạm pháp luật. Điều này không chỉ gây mất an ninh trật tự mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất lớn.
Để hiểu rõ hơn tác hại của các chất gây nổ chúng ta cần phải nắm rõ:
- Nguyên liệu để làm pháo là thuốc nổ có thành phần chủ yếu là lưu huỳnh, bột than, mối nitrat hoắc kali clorat. Khi đốt pháo, ngoài các tiếng nổ to cùng ánh sáng nhiều màu còn có các đám bụi khói. Trong đó là lưu huỳnh đioxit, nitơ đioxit là những chất có tính ăn mòn, rất độc hại. Khi đốt quá nhiều mà gặp lúc không có gió thì không có cách nào bay tản đi nới khác, sẽ kích thích mạnh đường hô hấp khiến người ta ho, viêm phế quản.
- Pháo có rất nhiều loại trong đó có những loại pháo ép dạng đồ chơi nguy hiểm có chứa hoạt chất độc hại. Pháo đồ chơi này có dạng túi nilon nhỏ, bên ngoài có vẽ nhiều hình thù khác nhau, nhiều màu sắ. Bên trong có chứa một số loại chất. Sau khi tác động ngoại lực sẽ phát tiếng nổ làm túi chất bên trong bị vỡ và gây mùi khó chịu. Không ít trẻ em khi chơi loại pháo nổ đồ chơi này về dẫm bẹp, phát tiếng nổ đã bị dị ứng với hóa chất nói trên và bị mẩn ngứa khắp người.
- Bụi khói pháo tùy thuộc vào thành phần phối chết thuốc pháo có thể khác nhau, tàn pháo có khả năng gây thắt khí quản. Vì thế mà bệnh hen suyễn có thể trở nên trầm trọng hơn nếu ta hít phải.
- Khi làm pháo, khi vận chuyển, khí đốt, trong một số bước tiến hành nếu có sơ xuất có thể làm nổ một lượng lớn thuốc pháo hoặc pháo thành phẩm, có thể gây thương vong lớn.
- Ngoài ra khi đốt pháo, tiếng nổ đinh tai cũng gây tiếng ồn lớn, góp phần gây ô nhiễm âm thanh ở các thành phố. Khi đốt pháo bất ngờ có thể làm cho trẻ em, khách bộ hành kinh hoàng, gây tác động có hại cho trật tự công cộng. Cũng chính vì những tác hại này mà việc sản xuất, quản lý và sử dụng pháo ở nước ta đã bị hạn chế rất nhiều. Hiện nay, căn cứ theo Nghị định 137/2020/NĐ-CP thì ngoài pháo hoa được sử dụng trong một số trường hợp thì những loại pháo nổ, thuốc pháo khác người dân không được sử dụng.
Đó chính là những hậu quả của những vụ pháo nổ và tác hại của chúng đến với sức khoẻ của chính chúng ta. Để phòng tránh những tác hại đó bản thân mỗi người cần phải:
1. Tuyệt đối không sản xuất mua bán tàng trữ và sử dụng trái phép. Mỗi người dân cần nghiêm túc thực hiện các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng pháo, không vì tò mò hay chạy theo phong trào mà vi phạm.
2. Phân biệt rõ pháo nổ và pháo hoa được phép sử dụng. Chỉ được sử dụng pháo hoa không gây tiếng nổ khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định; không nhầm lẫn hoặc cố tình sử dụng pháo nổ trái phép.
3. Nâng cao ý thức tự bảo vệ bản thân và cộng đồng. Nhận thức rõ pháo nổ có thể gây tai nạn nghiêm trọng như bỏng, cụt tay, mù mắt, cháy nổ nhà cửa, ảnh hưởng đến tính mạng con người.
4. Quản lý, giáo dục con em trong gia đình. Cha mẹ cần quan tâm, nhắc nhở con em, đặc biệt là thanh thiếu niên, không chế tạo, thử nghiệm hay sử dụng pháo nổ dưới mọi hình thức.
5. Không tiếp tay cho các hành vi vi phạm. Không mua pháo nổ, không vận chuyển, không che giấu hay bao che cho các hành vi liên quan đến pháo nổ trái phép.
6. Chủ động phát hiện và tố giác vi phạm. Khi phát hiện các hành vi sản xuất, buôn bán, sử dụng pháo nổ trái phép, cần báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan công an.
7. Tham gia tuyên truyền, vận động người xung quanh. Tích cực nhắc nhở người thân, hàng xóm chấp hành pháp luật, cùng xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh.
8. Đón lễ, Tết an toàn, lành mạnh. Hưởng ứng các hoạt động văn hóa, giải trí an toàn thay cho việc sử dụng pháo nổ, góp phần giữ gìn an ninh trật tự và an toàn xã hội.
Thực hiện: Nguyễn Xuân Khánh - Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Tuyên Quang
