Luật được ban hành nhằm khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong công tác quản lý nhà nước về lý lịch tư pháp và việc cấp Phiếu lý lịch tư pháp; đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, phù hợp với chủ trương sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả phục vụ người dân, tổ chức và doanh nghiệp. Những điểm mới cần lưu ý của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật lý lịch tư pháp như sau:
1. Người từ đủ 16 tuổi được quyền yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp
Theo khoản 1, Điều 7, công dân Việt Nam và người nước ngoài đã hoặc đang cư trú tại Việt Nam từ đủ 16 tuổi trở lên có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền cấp Phiếu lý lịch tư pháp của mình, bao gồm Phiếu lý lịch tư pháp số 1 và số 2 theo quy định.
2. Không được yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp, đặc biệt là Phiếu số 2
Khoản 4, Điều 7 quy định thông tin lý lịch tư pháp và Phiếu lý lịch tư pháp được quản lý, sử dụng theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân đối với dữ liệu cá nhân nhạy cảm; cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 2.
Khoản 5, Điều 7, quy định: Cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu cá nhân cung cấp Phiếu lý lịch tư pháp số 1 trừ trường hợp do Luật, Nghị quyết của Quốc hội, Pháp lệnh, Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ quy định nhằm phục vụ tuyển dụng, cấp giấy phép, chứng chỉ hành nghề đối với các ngành nghề, vị trí việc làm liên quan đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, sức khỏe cộng đồng hoặc để bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong các giao dịch dân sự, thương mại liên quan trực tiếp đến các đối tượng yếu thế trong xã hội.
3. Thông tin lý lịch tư pháp trên ứng dụng VNeID có giá trị pháp lý tương đương bản giấy
Theo Điều 41, Phiếu lý lịch tư pháp được cấp dưới dạng bản điện tử hoặc bản giấy và có giá trị pháp lý như nhau. Sau khi cấp bản điện tử, thông tin lý lịch tư pháp của công dân được cập nhật trên ứng dụng VNeID và có giá trị pháp lý như bản giấy Phiếu lý lịch tư pháp.
4. Thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp được thực hiện chủ yếu bằng hình thức trực tuyến
Đối với cá nhân đã có tài khoản định danh điện tử, việc yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp được thực hiện mặc định bằng hình thức trực tuyến, không phụ thuộc địa giới hành chính.
Đối với người nước ngoài hoặc người chưa có tài khoản định danh điện tử, việc yêu cầu cấp Phiếu vẫn được thực hiện trực tiếp hoặc thông qua dịch vụ bưu chính theo quy định. Trường hợp gửi hồ sơ qua bưu chính phải kèm theo văn bản chứng thực chữ ký của người yêu cầu. Trường hợp nộp trực tiếp, hồ sơ được tiếp nhận tại Cục Hồ sơ nghiệp vụ Bộ Công an hoặc Công an tỉnh, thành phố và Phiếu được cấp dưới dạng bản giấy.
5. Mở rộng quy định về ủy quyền và rút ngắn thời gian giải quyết
Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, Luật cho phép cá nhân được ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp đối với cả hai loại Phiếu. Việc ủy quyền phải được lập thành văn bản theo quy định của pháp luật và được thực hiện trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính.
Trường hợp yêu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cho cha, mẹ, vợ, chồng, con hoặc người được mình giám hộ thì không cần văn bản ủy quyền và có thể thực hiện bằng hình thức trực tuyến, trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính.
Đặc biệt, thời hạn cấp Phiếu lý lịch tư pháp được rút ngắn xuống còn 05 ngày làm việc; trường hợp cần xác minh thì thời hạn giải quyết không quá 15 ngày.
Việc sửa đổi, bổ sung Luật Lý lịch tư pháp là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Người dân nên ưu tiên thực hiện thủ tục cấp Phiếu lý lịch tư pháp trên ứng dụng VNeID để được giải quyết nhanh chóng, thuận tiện, tiết kiệm thời gian và chi phí.
Đình Thạch - Tuấn Anh
