Theo ghi nhận của lực lượng Công an, các đối tượng thường sử dụng hình ảnh, video minh họa sinh động, lời giới thiệu hấp dẫn như: có thể đọc trộm toàn bộ tin nhắn Facebook, Zalo; theo dõi vị trí theo thời gian thực; nghe lén cuộc gọi; xem lịch sử chat đã xóa… Nhiều bài đăng còn khẳng định “không cần mật khẩu”, “không bị phát hiện”, “bảo mật tuyệt đối”, nhằm tạo lòng tin cho người sử dụng.
Các quảng cáo này được lan truyền rộng rãi qua fanpage, hội nhóm kín, tài khoản TikTok, livestream tư vấn trực tiếp. Đối tượng quảng cáo chủ yếu khai thác tâm lý ghen tuông trong quan hệ tình cảm, mong muốn kiểm soát người thân hoặc lo lắng của phụ huynh trong việc quản lý con cái, từ đó dụ dỗ người dùng tải và cài đặt ứng dụng.
Tuy nhiên, thực chất đa số các ứng dụng nói trên là phần mềm gián điệp hoặc chứa mã độc nguy hiểm. Khi cài đặt, người dùng phải cấp nhiều quyền truy cập nhạy cảm như danh bạ, tin nhắn, lịch sử cuộc gọi, vị trí, camera, micro… Từ đó, thiết bị có thể bị âm thầm thu thập và chuyển toàn bộ dữ liệu cá nhân về máy chủ do đối tượng xấu kiểm soát.
Không chỉ theo dõi thông tin, nhiều phần mềm còn có khả năng chiếm quyền truy cập tài khoản mạng xã hội, email, tài khoản ngân hàng; ghi âm, quay lén; điều khiển thiết bị từ xa mà người dùng không hề hay biết. Các dữ liệu thu thập được có thể bị lợi dụng để tống tiền, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, giả mạo nạn nhân để vay mượn tiền hoặc phát tán thông tin, hình ảnh nhạy cảm, gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và tinh thần.
Thực tế cho thấy, không ít trường hợp người dân sau khi cài đặt các ứng dụng theo dõi đã bị chiếm quyền kiểm soát điện thoại, mất tiền trong tài khoản ngân hàng, đời sống cá nhân bị xáo trộn, danh dự và uy tín bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đáng chú ý, trong nhiều trường hợp, chính người cài đặt phần mềm để “theo dõi người khác” lại trở thành nạn nhân của tội phạm công nghệ cao.
Việc sử dụng, phát tán, mua bán hoặc kinh doanh các phần mềm theo dõi, nghe lén, xâm nhập trái phép vào thiết bị của người khác là hành vi vi phạm pháp luật. Căn cứ Điều 289 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) về tội “Xâm nhập trái phép vào mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử của người khác”, các hành vi vi phạm có thể bị xử lý hình sự với mức phạt nghiêm khắc, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả gây ra.
Trước thực trạng trên, Công an tỉnh khuyến cáo người dân:
Tuyệt đối không tải, cài đặt các phần mềm, ứng dụng không rõ nguồn gốc, đặc biệt là những ứng dụng quảng cáo có khả năng “đọc trộm tin nhắn”, “định vị người thân”, “theo dõi người khác”.
Không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu cho bất kỳ ứng dụng, website hoặc đường link lạ nào.
Chỉ cài đặt ứng dụng từ các kho chính thống như Google Play, App Store; thường xuyên kiểm tra và giới hạn quyền truy cập của các ứng dụng đã cài đặt.
Cập nhật phần mềm bảo mật, hệ điều hành cho điện thoại, máy tính để hạn chế nguy cơ bị tấn công.
Khi phát hiện các trang, tài khoản mạng xã hội quảng cáo ứng dụng có dấu hiệu lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất để được hướng dẫn, xử lý kịp thời.
Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ hiện nay, mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, chủ động phòng ngừa, tôn trọng quyền riêng tư của người khác và chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật. Sự cảnh giác của người dân cùng với sự vào cuộc quyết liệt của lực lượng Công an sẽ góp phần bảo đảm an toàn thông tin, giữ vững an ninh, trật tự trong môi trường không gian mạng.
Thực hiện: Chẩu Diệm
