Sau khi sáp nhập, tỉnh Tuyên Quang có hơn 1 triệu ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích có rừng đạt hơn 858.000 ha, độ che phủ khoảng 62,2%, thuộc nhóm các địa phương có tỷ lệ che phủ rừng cao nhất cả nước. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, điều hòa khí hậu và bảo đảm an ninh, quốc phòng. Theo Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tuyên Quang, hiện nay 124/124 xã, phường trên địa bàn đều đang ở cấp dự báo cháy rừng từ cấp IV (nguy hiểm) đến cấp V (cực kỳ nguy hiểm), trong đó có tới 66 xã ở mức cấp V. Đây là cấp cảnh báo cao nhất, tiềm ẩn nguy cơ xảy ra cháy lớn, tốc độ lan nhanh, đặc biệt tại các khu vực có địa hình đồi núi phức tạp, xa khu dân cư, nơi công tác tiếp cận và chữa cháy gặp nhiều khó khăn.
Những năm gần đây, tình hình cháy rừng trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang diễn biến khá phức tạp, số vụ cháy có xu hướng gia tăng. Thống kê trong giai đoạn 2021–2025 ghi nhận hàng chục vụ cháy rừng, trong đó có cả rừng tự nhiên và rừng trồng. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ hoạt động sử dụng lửa của con người như đốt nương làm rẫy, xử lý thực bì, đốt ong, đốt rác… trong điều kiện thời tiết bất lợi. Đáng chú ý, vụ cháy rừng xảy ra tại khu vực núi Nghiêm, xã Hoàng Khai, huyện Yên Sơn (cũ) vào tháng 3/2025 là một trong những vụ việc nghiêm trọng, để lại nhiều bài học sâu sắc trong công tác phòng ngừa và tổ chức chữa cháy rừng. Khoảng 12 giờ 30 phút ngày 21/3/2025, đám cháy bùng phát tại khu vực rừng tự nhiên trên núi Nghiêm. Do thời tiết hanh khô kéo dài, gió lớn, địa hình hiểm trở, ngọn lửa nhanh chóng lan rộng trên diện tích lớn, gây khó khăn đặc biệt cho việc tiếp cận và triển khai lực lượng chữa cháy. Ngay sau khi nhận được tin báo, các lực lượng chức năng của tỉnh đã được huy động với quy mô lớn, gồm Công an, quân đội, kiểm lâm, dân quân tự vệ và Nhân dân địa phương. Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đóng vai trò nòng cốt, trực tiếp tham gia tổ chức chữa cháy trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Các cán bộ, chiến sĩ phải hành quân bộ nhiều kilômét xuyên rừng, mang theo trang thiết bị, tổ chức phát dọn, mở gần 1.000m đường băng cản lửa, chia cắt đám cháy, dập lửa thủ công trong suốt nhiều giờ liền, thậm chí xuyên đêm. Sau hơn một ngày đêm nỗ lực, đến sáng 22/3/2025, đám cháy cơ bản được khống chế và dập tắt. Tuy nhiên, vụ cháy đã gây thiệt hại khoảng 20ha rừng tự nhiên và đặc biệt đã có một người dân tử vong trong quá trình tham gia chữa cháy. Đây là tổn thất lớn, đồng thời là hồi chuông cảnh báo về mức độ nguy hiểm, khốc liệt của cháy rừng trong điều kiện thời tiết cực đoan hiện nay. Nguyên nhân vụ cháy được xác định là do người dân đốt thực bì làm nương, gặp gió lớn dẫn đến cháy lan, không kiểm soát được.
Trước thực trạng đó, tỉnh Tuyên Quang đã và đang triển khai đồng bộ các giải pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, trong đó xác định công tác tuyên truyền là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Các cấp, các ngành, địa phương đã đẩy mạnh tuyên truyền đến từng thôn, bản, từng hộ dân; tổ chức ký cam kết bảo vệ rừng; hướng dẫn người dân sử dụng lửa an toàn; đồng thời, nâng cao ý thức trách nhiệm trong phòng ngừa cháy rừng. Song song với đó, lực lượng kiểm lâm tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm; siết chặt quản lý việc sử dụng lửa trong và ven rừng; duy trì chế độ trực 24/24 giờ trong những ngày nắng nóng cao điểm; thường xuyên cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo cháy rừng để kịp thời thông tin đến người dân.
Trong tổng thể các giải pháp, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Tuyên Quang giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Không chỉ trực tiếp tham gia chữa cháy, lực lượng này còn chủ động tham mưu xây dựng phương án, kế hoạch phòng cháy, chữa cháy rừng; tổ chức huấn luyện, diễn tập; hướng dẫn lực lượng tại chỗ nâng cao kỹ năng xử lý tình huống cháy rừng ngay từ khi mới phát sinh. Với đặc thù địa hình rừng núi hiểm trở, nhiều khu vực xa trung tâm, phương tiện cơ giới khó tiếp cận, công tác chữa cháy rừng luôn tiềm ẩn nhiều khó khăn, nguy hiểm. Trong điều kiện đó, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ đã phát huy tinh thần dũng cảm, sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng kiểm lâm, quân đội, dân quân và Nhân dân để tổ chức chữa cháy hiệu quả.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, hiện tượng El Nino làm gia tăng các đợt nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng sẽ còn tiếp tục diễn biến phức tạp. Do đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng không chỉ dừng lại ở việc xử lý khi có cháy xảy ra, mà quan trọng hơn là phải chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa, ngay từ cơ sở. Bảo vệ rừng là bảo vệ môi trường sống, bảo vệ nguồn sinh kế và sự phát triển bền vững. Mỗi người dân cần nâng cao ý thức, chấp hành nghiêm các quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng; tuyệt đối không sử dụng lửa trong rừng và ven rừng trong thời điểm nắng nóng, hanh khô; chủ động phát hiện, thông báo kịp thời khi có cháy xảy ra.
Trong cuộc chiến với “giặc lửa”, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Tuyên Quang đang ngày đêm bám địa bàn, sẵn sàng nhận nhiệm vụ, không quản ngại gian khổ, hiểm nguy để bảo vệ từng cánh rừng, giữ gìn màu xanh cho quê hương. Nhưng hơn hết, hiệu quả bền vững của công tác này chỉ có thể đạt được khi mỗi người dân thực sự trở thành một “chiến sĩ” trên mặt trận phòng, chống cháy rừng, cùng chung tay bảo vệ tài nguyên quý giá cho hôm nay và các thế hệ mai sau.
Lý Lan
