Với diện tích tự nhiên lớn, địa hình chia cắt, nhiều khu vực vùng sâu, vùng xa, dân cư sống rải rác, Tuyên Quang có những điều kiện nhất định khiến công tác quản lý địa bàn, quản lý đối tượng gặp không ít khó khăn. Đời sống của một bộ phận Nhân dân, nhất là ở khu vực nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn thấp; nhận thức pháp luật chưa đồng đều; trong khi quá trình đô thị hóa, giao thương hàng hóa ngày càng mở rộng đã kéo theo những yếu tố tiềm ẩn phát sinh tội phạm. Đây là môi trường để các loại tội phạm xâm phạm sở hữu, đặc biệt là trộm cắp tài sản, nảy sinh và hoạt động.
Trong khoảng 5 năm trở lại đây, tình hình tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh tuy cơ bản được kiểm soát, song vẫn diễn biến phức tạp, đa dạng về phương thức, thủ đoạn. Các vụ trộm cắp xảy ra trên nhiều lĩnh vực, từ khu dân cư, cơ sở sản xuất, kinh doanh đến các công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật. Thực tiễn đấu tranh cho thấy, phương thức, thủ đoạn của các đối tượng ngày càng tinh vi, manh động. Các đối tượng chủ yếu lợi dụng sơ hở trong quản lý tài sản của người dân để gây án, như đột nhập nhà ở khi gia chủ vắng mặt, phá khóa cửa cuốn, cạy cửa sổ, hoặc lợi dụng việc tài sản không được trông coi cẩn thận. Điển hình, vào đầu năm 2024, Công an thành phố Tuyên Quang (cũ) đã nhanh chóng điều tra, làm rõ vụ trộm cắp tài sản xảy ra tại một cửa hàng kinh doanh điện thoại di động trên địa bàn phường Phan Thiết (cũ). Đối tượng lợi dụng đêm khuya, phá khóa cửa cuốn, đột nhập vào bên trong, lấy đi hàng chục điện thoại di động các loại với tổng trị giá trên 300 triệu đồng. Bằng các biện pháp nghiệp vụ, chỉ sau hơn 24 giờ gây án, đối tượng đã bị bắt giữ khi đang trên đường tiêu thụ tài sản tại địa bàn tỉnh ngoài, toàn bộ tang vật được thu hồi, trả lại cho bị hại. Vụ việc là minh chứng rõ nét cho thủ đoạn đột nhập nhanh, đánh nhanh, rút gọn của các đối tượng, đồng thời cũng thể hiện hiệu quả công tác điều tra, truy xét nhanh của lực lượng Công an.
Không chỉ dừng lại ở các vụ việc đơn lẻ, trên địa bàn tỉnh đã xuất hiện các nhóm đối tượng hoạt động có tính chất chuyên nghiệp, liên kết với nhau để thực hiện hành vi phạm tội. Công an huyện Sơn Dương (cũ) đã triệt phá một nhóm gồm 3 đối tượng chuyên thực hiện các vụ trộm cắp xe mô tô tại các xã vùng ven. Các đối tượng không có nghề nghiệp ổn định, thường xuyên di chuyển qua nhiều địa bàn, lợi dụng sơ hở của người dân khi để xe ngoài sân, không khóa cổ hoặc không có người trông coi. Chỉ trong khoảng 2 tháng, nhóm này đã thực hiện 7 vụ trộm cắp, sau đó thay đổi đặc điểm nhận dạng của phương tiện rồi mang đi tiêu thụ tại các tỉnh lân cận. Quá trình điều tra, lực lượng Công an đã thu giữ 5 xe mô tô, làm rõ toàn bộ hành vi phạm tội. Thực tế này cho thấy xu hướng liên kết, tổ chức trong hoạt động trộm cắp tài sản, đòi hỏi công tác đấu tranh phải được triển khai bài bản, chuyên sâu.
Bên cạnh đó, tình trạng trộm cắp tài sản tại các công trình, dự án, cơ sở sản xuất, kinh doanh cũng diễn biến phức tạp. Tại huyện Yên Sơn (cũ), một đối tượng đã nhiều lần đột nhập vào khu vực kho vật tư của đơn vị thi công, trộm cắp dây cáp điện, thiết bị kim loại với tổng giá trị thiệt hại trên 200 triệu đồng. Đáng chú ý, đối tượng thường xuyên theo dõi quy luật hoạt động của lực lượng bảo vệ để lựa chọn thời điểm gây án, thể hiện sự tính toán, chuẩn bị kỹ lưỡng. Tuy nhiên, bằng các biện pháp trinh sát, lực lượng Công an đã nhanh chóng xác định, bắt giữ đối tượng, thu hồi phần lớn tài sản bị mất.
Những vụ việc nêu trên cho thấy, tội phạm trộm cắp tài sản ngày càng liều lĩnh, sẵn sàng thực hiện hành vi phạm tội ở nhiều lĩnh vực, nhiều địa bàn khác nhau, thậm chí liên huyện, liên tỉnh. Nguyên nhân của tình trạng trên có thể thấy, trước hết xuất phát từ yếu tố kinh tế - xã hội. Một bộ phận người dân, đặc biệt là thanh niên ở khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa thiếu việc làm ổn định, dễ bị lôi kéo vào con đường phạm tội. Nhu cầu tiêu dùng gia tăng trong khi thu nhập hạn chế cũng là yếu tố thúc đẩy hành vi chiếm đoạt tài sản. Bên cạnh đó, nhận thức pháp luật của một bộ phận người dân còn hạn chế, ý thức tự bảo vệ tài sản chưa cao. Nhiều người vẫn giữ thói quen chủ quan, lơ là, như không khóa cửa cẩn thận, để xe ngoài sân không có biện pháp bảo vệ, không lắp đặt thiết bị giám sát an ninh. Chính những sơ hở này đã tạo điều kiện thuận lợi để các đối tượng phạm tội lợi dụng.
Trước tình hình đó, lực lượng Công an các cấp đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, trong đó xác định công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật là giải pháp trọng tâm, mang tính bền vững. Công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn, quản lý đối tượng được tăng cường. Lực lượng Công an cơ sở thường xuyên rà soát, lập danh sách các đối tượng có tiền án, tiền sự về trộm cắp tài sản, tổ chức gọi hỏi, răn đe, giáo dục tại cộng đồng, qua đó kịp thời phát hiện, ngăn chặn hành vi vi phạm từ sớm, từ xa. Lực lượng Cảnh sát hình sự tập trung đấu tranh, triệt phá các ổ nhóm tội phạm, điều tra, khám phá nhanh các vụ án, nhất là các vụ án nghiêm trọng, gây bức xúc trong dư luận; góp phần quan trọng trong việc răn đe, phòng ngừa chung.
Cùng với đó, lực lượng Công an đẩy mạnh công tác tuần tra, kiểm soát, nhất là vào ban đêm tại các địa bàn trọng điểm, phức tạp về an ninh, trật tự. Phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc được duy trì, phát triển với nhiều mô hình hiệu quả như “camera an ninh”, “tổ tự quản về an ninh trật tự”, qua đó phát huy vai trò của quần chúng Nhân dân trong phòng, chống tội phạm. Đặc biệt, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật được chú trọng, đổi mới cả về nội dung và hình thức. Lực lượng Công an đã phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tổ chức nhiều buổi tuyên truyền tại cơ sở, lồng ghép trong các cuộc họp thôn, bản, sinh hoạt cộng đồng; tập trung phổ biến phương thức, thủ đoạn của tội phạm trộm cắp tài sản, hướng dẫn kỹ năng phòng ngừa cho người dân. Tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nội dung tuyên truyền được biên soạn phù hợp với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ của đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó nâng cao hiệu quả tiếp cận. Công tác quản lý nhà nước về an ninh, trật tự cũng được siết chặt, nhất là đối với các cơ sở kinh doanh có điều kiện. Các cơ sở cầm đồ, thu mua phế liệu được kiểm tra, hướng dẫn ký cam kết không tiêu thụ tài sản do phạm tội mà có, góp phần hạn chế “đầu ra” của tài sản trộm cắp.
Với sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của lực lượng Công an các cấp, tình hình tội phạm trộm cắp tài sản trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang đã từng bước được kiềm chế, nhiều vụ án được điều tra, làm rõ, thu hồi tài sản cho người bị hại, tạo niềm tin trong Nhân dân. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình kinh tế - xã hội còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, tội phạm trộm cắp tài sản được dự báo vẫn tiếp tục diễn biến với phương thức, thủ đoạn tinh vi hơn. Do đó, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn nữa của cả hệ thống chính trị, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức tự phòng, tự quản của Nhân dân; kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa xã hội và phòng ngừa nghiệp vụ, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, phục vụ hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.
Lý Lan
