Thực tiễn cho thấy, phần lớn các vụ việc lừa đảo, chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đều xuất phát từ sự chủ quan, thiếu hiểu biết hoặc nhẹ dạ, cả tin của người sử dụng. Các đối tượng xấu thường lợi dụng tâm lý ham lợi, thiếu cảnh giác để thực hiện các hành vi như giả danh cơ quan chức năng, tạo lập các trang mạng xã hội giả mạo, dụ dỗ đầu tư tài chính, việc làm online, hoặc tán phát mã độc nhằm chiếm đoạt thông tin cá nhân. Đáng lo ngại, nhiều nạn nhân không chỉ bị thiệt hại về tài sản mà còn bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần, cuộc sống gia đình. Trong khi đó, địa bàn Tuyên Quang với đặc thù có nhiều khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, trình độ tiếp cận công nghệ của một bộ phận người dân còn hạn chế, càng đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền theo hướng dễ hiểu, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng.
Nhận thức rõ điều đó, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao đã tham mưu cho Giám đốc Công an tỉnh triển khai nhiều kế hoạch tuyên truyền có trọng tâm, trọng điểm, bám sát tình hình thực tế. Không chỉ dừng lại ở các hội nghị phổ biến pháp luật truyền thống, đơn vị đã đẩy mạnh tuyên truyền trực tiếp tại cơ sở, lồng ghép trong các buổi sinh hoạt thôn, tổ dân phố, trường học, cơ quan, doanh nghiệp. Nội dung tuyên truyền được xây dựng ngắn gọn, dễ hiểu, tập trung vào các phương thức, thủ đoạn mới của tội phạm công nghệ cao, kỹ năng nhận diện, cách phòng tránh và hướng dẫn người dân xử lý khi gặp tình huống nghi vấn.
Cán bộ chiến sĩ đơn vị đã tận dụng tối đa lợi thế của chính không gian mạng để thực hiện công tác tuyên truyền. Các trang fanpage, nhóm cộng đồng trên mạng xã hội được xây dựng, duy trì hoạt động thường xuyên với nội dung phong phú, đa dạng như infographic, video clip, tình huống giả định, câu chuyện thực tế… giúp người dân dễ dàng tiếp cận, ghi nhớ và chia sẻ. Đặc biệt, nhiều video cảnh báo được thiết kế sinh động, gần gũi, phản ánh đúng những chiêu trò lừa đảo đang diễn ra, qua đó thu hút sự quan tâm lớn của cộng đồng mạng. Từ đó, hiệu quả tuyên truyền được nâng cao rõ rệt.
Một điểm nhấn nổi bật trong công tác tuyên truyền của Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao Công an tỉnh là việc chủ động phối hợp, huy động lực lượng KOLs - những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội - tham gia lan tỏa thông tin chính thống, tích cực. Đây là cách làm mới, phù hợp với xu hướng truyền thông hiện đại, khi mà hành vi tiếp nhận thông tin của người dân, nhất là giới trẻ, ngày càng phụ thuộc nhiều vào các nền tảng số. Thông qua sự tham gia của các KOLs, những thông điệp cảnh báo về an ninh mạng, kỹ năng phòng chống tội phạm công nghệ cao được truyền tải một cách tự nhiên, gần gũi, dễ tiếp nhận hơn so với các hình thức tuyên truyền truyền thống. Các KOLs được lựa chọn không chỉ là những người nổi tiếng mà còn bao gồm các cá nhân có uy tín tại địa phương, giáo viên, đoàn viên thanh niên, cán bộ cơ sở, những người có lượng người theo dõi ổn định trên mạng xã hội. Nội dung tuyên truyền được cá nhân hóa, phù hợp với từng nhóm đối tượng người xem, từ học sinh, sinh viên đến người lao động, người cao tuổi. Nhiều KOLs đã tích cực chia sẻ các video, bài viết cảnh báo, kể lại những câu chuyện thực tế, góp phần giúp người dân nhận diện rõ hơn các thủ đoạn lừa đảo.
Hiệu quả của mô hình này đã được chứng minh rõ nét khi lượng tương tác, chia sẻ các nội dung tuyên truyền tăng mạnh, nhiều thông tin cảnh báo được lan tỏa nhanh chóng, kịp thời đến cộng đồng. Không ít trường hợp người dân nhờ tiếp cận thông tin từ các kênh này đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn các hành vi lừa đảo, tránh được thiệt hại về tài sản. Đồng thời, việc huy động KOLs tham gia cũng góp phần tạo nên mạng lưới tuyên truyền rộng khắp, đa chiều, giúp thông tin chính thống “phủ sóng” mạnh mẽ trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao còn tăng cường phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền thông xây dựng các chuyên mục, phóng sự, tin bài phản ánh tình hình, phương thức hoạt động của tội phạm công nghệ cao cũng như các biện pháp phòng ngừa. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng lại ở cảnh báo mà còn hướng tới nâng cao nhận thức pháp luật, ý thức trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc tham gia bảo vệ an ninh mạng. Công tác tuyên truyền cũng được gắn kết chặt chẽ với các hoạt động đấu tranh, xử lý tội phạm. Mỗi vụ việc điển hình sau khi được điều tra, làm rõ đều được chọn lọc, xây dựng thành các bài học cảnh giác, phổ biến rộng rãi đến người dân. Qua đó, không chỉ góp phần răn đe, phòng ngừa chung mà còn giúp người dân hiểu rõ hơn về hậu quả pháp lý của các hành vi vi phạm, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác bảo đảm an ninh mạng vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tiền ảo… đang tạo ra những phương thức, thủ đoạn phạm tội mới ngày càng tinh vi. Trong khi đó, nhận thức và kỹ năng sử dụng công nghệ của một bộ phận người dân chưa theo kịp, dễ trở thành mục tiêu của các đối tượng xấu. Điều này đòi hỏi công tác tuyên truyền phải tiếp tục đổi mới, linh hoạt, bắt kịp xu hướng, đồng thời huy động sự tham gia của toàn xã hội.
Thời gian tới, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Tuyên Quang xác định sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong tuyên truyền, mở rộng hợp tác với các nền tảng mạng xã hội, các tổ chức, cá nhân có ảnh hưởng để lan tỏa thông tin tích cực. Đồng thời, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng cho đội ngũ cán bộ làm công tác tuyên truyền, nâng cao chất lượng nội dung, bảo đảm thông tin chính xác, kịp thời, hấp dẫn. Có thể khẳng định, trong cuộc chiến phòng, chống tội phạm công nghệ cao, tuyên truyền, giáo dục pháp luật giữ vai trò đặc biệt quan trọng, nâng cao “sức đề kháng” giúp người dân tự bảo vệ mình trước những nguy cơ trên không gian mạng. Với những cách làm sáng tạo, hiệu quả, nhất là việc phát huy vai trò của lực lượng KOLs, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Tuyên Quang đang từng bước xây dựng thế trận an ninh mạng vững chắc từ cơ sở, góp phần giữ gìn bình yên cuộc sống trong thời đại số.
Lý Lan
