Theo quy định của Bộ Công an, động vật nghiệp vụ được sử dụng trong nhiều nhiệm vụ quan trọng như tuần tra, canh gác, bảo vệ mục tiêu, truy tìm dấu vết, phát hiện ma túy, vật liệu nổ, hỗ trợ truy bắt tội phạm và tham gia tìm kiếm cứu nạn. Điều này cho thấy vai trò đa năng, tính cơ động cao và hiệu quả đặc biệt của lực lượng này trong thực tiễn công tác chiến đấu.
Tại Tuyên Quang, lực lượng quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ thuộc Phòng Cảnh sát cơ động được hình thành từ những năm đầu tái lập tỉnh (1991). Trong điều kiện còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất hạn chế, quân số ít, lực lượng chủ yếu sử dụng chó nghiệp vụ chuyên khoa bảo vệ, truy vết để phục vụ công tác bảo vệ cơ sở giam giữ, dẫn giải can, phạm nhân, truy tìm đối tượng bỏ trốn. Tuy nhiên, bằng tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và lòng yêu nghề, cán bộ, chiến sĩ đã từng bước khắc phục khó khăn, hoàn thành tốt nhiệm vụ, tích lũy kinh nghiệm, tạo nền tảng cho sự phát triển về sau.
Bước ngoặt quan trọng được ghi dấu khi Đội Quản lý, sử dụng động vật nghiệp vụ thuộc Phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Tuyên Quang được thành lập ngày 01/6/2021, từng bước kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng hoạt động. Đến ngày 01/7/2025, sau khi sáp nhập Công an tỉnh Tuyên Quang và Công an tỉnh Hà Giang, lực lượng tiếp tục được củng cố với 18 cán bộ, chiến sĩ và 18 chó nghiệp vụ, phát triển đồng bộ 4 chuyên ngành: bảo vệ, truy vết; phát hiện ma túy; phát hiện thuốc nổ; tìm kiếm cứu nạn. Sự phát triển này không chỉ về số lượng mà còn thể hiện rõ định hướng chuyên sâu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Quán triệt quan điểm của Bộ Công an về nâng cao chất lượng lực lượng động vật nghiệp vụ, Công an tỉnh Tuyên Quang xác định con người là yếu tố then chốt. Hằng năm, cán bộ, chiến sĩ được lựa chọn tham gia đào tạo tại các cơ sở huấn luyện chuyên sâu, bảo đảm có chứng chỉ và trình độ theo quy định. Đồng thời, mỗi chó nghiệp vụ đều được quản lý bằng hồ sơ riêng, theo dõi chặt chẽ quá trình huấn luyện, sử dụng và chăm sóc, bảo đảm đúng quy trình nghiệp vụ. Cùng với đó, điều kiện bảo đảm phục vụ công tác được quan tâm đầu tư. Hệ thống chuồng trại, sân tập được xây dựng, cải tạo theo hướng khoa học; chế độ chăm sóc, dinh dưỡng, phòng bệnh được thực hiện nghiêm túc. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm cho đàn chó nghiệp vụ duy trì thể lực, sức bền và khả năng thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện khắc nghiệt.
Công tác huấn luyện được triển khai toàn diện, liên tục, bám sát yêu cầu thực tiễn. Trong năm 2025, đơn vị đã tổ chức 279 buổi huấn luyện động tác cơ bản; 281 buổi huấn luyện chuyên khoa; 160 buổi huấn luyện nâng cao; 45 buổi hành quân, dã ngoại kết hợp rèn luyện thể lực. Kết quả kiểm tra cho thấy 100% chó nghiệp vụ đạt yêu cầu, trong đó trên 80% đạt loại khá, giỏi. Đây là minh chứng rõ nét cho chất lượng huấn luyện ngày càng được nâng cao. Điểm nổi bật trong công tác huấn luyện là việc tăng cường các bài tập sát thực tế, phù hợp với đặc điểm địa bàn miền núi, nhiều rừng, đồi, địa hình phức tạp của tỉnh. Các tình huống truy vết, phát hiện ma túy, chất nổ, tìm kiếm người mất tích được tổ chức thường xuyên, giúp động vật nghiệp vụ nâng cao khả năng thích ứng và xử lý tình huống nhanh, chính xác.
Thực tiễn công tác cho thấy, trong nhiều nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát tại các địa bàn trọng điểm, việc sử dụng chó nghiệp vụ đã góp phần nâng cao hiệu quả răn đe, phòng ngừa tội phạm. Đặc biệt, trong các vụ việc liên quan đến truy tìm đối tượng bỏ trốn hoặc phát hiện tang vật bị cất giấu, chó nghiệp vụ với khả năng đánh hơi nhạy bén đã hỗ trợ lực lượng chức năng xác định hướng di chuyển, khoanh vùng đối tượng, rút ngắn đáng kể thời gian xử lý. Trong lĩnh vực phòng, chống ma túy, chó nghiệp vụ chuyên khoa đã phát huy hiệu quả trong việc phát hiện các chất ma túy được ngụy trang, cất giấu tinh vi trong hành lý, phương tiện. Ở lĩnh vực phòng, chống tội phạm sử dụng vật liệu nổ, lực lượng này cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện sớm nguy cơ, bảo đảm an toàn cho các mục tiêu trọng điểm.
Đáng chú ý, trong các tình huống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, chó nghiệp vụ đã tham gia hỗ trợ xác định vị trí người bị nạn trong điều kiện địa hình phức tạp, tầm nhìn hạn chế, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác cứu hộ, cứu nạn, giảm thiểu thiệt hại. Một trong những yếu tố tạo nên hiệu quả đặc biệt của công tác này chính là mối quan hệ gắn bó giữa cán bộ huấn luyện và từng cá thể động vật nghiệp vụ. Sự gắn kết, thấu hiểu giúp nâng cao khả năng phối hợp, bảo đảm độ chính xác và an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Phát huy những kết quả đã đạt được, thời gian tới, Phòng Cảnh sát cơ động Công an tỉnh Tuyên Quang tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng công tác quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật; nâng cao chất lượng đàn chó nghiệp vụ theo hướng chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Với sự nỗ lực, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ, lực lượng quản lý, huấn luyện và sử dụng động vật nghiệp vụ đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự, xứng đáng là “lực lượng đặc biệt” góp phần giữ vững an ninh trật tự, bảo vệ bình yên cho Nhân dân.
Lý Lan
