Theo thống kê của cơ quan chức năng, số vụ việc lừa đảo qua mạng trong những năm gần đây có xu hướng gia tăng mạnh, tập trung vào các hành vi như giả danh cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án để đe dọa, yêu cầu chuyển tiền; giả danh nhân viên ngân hàng, nhân viên giao hàng để chiếm đoạt thông tin tài khoản; lừa đảo đầu tư tài chính, tiền ảo; tuyển cộng tác viên làm nhiệm vụ online; hack tài khoản mạng xã hội để vay tiền người thân, bạn bè...
Công an tỉnh Tuyên Quang di lý 74 đối tượng (trên tổng số 205 đối tượng bị bắt giữ) trong đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Campuchia từ cửa khẩu quốc tế Mộc Bài.
Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng lừa đảo qua mạng gồm:
1. Người dân thiếu kỹ năng bảo mật thông tin cá nhân
Một bộ phận người dân còn chủ quan trong việc bảo vệ thông tin cá nhân, dễ dàng cung cấp số tài khoản ngân hàng, mã OTP, mật khẩu hoặc truy cập các đường link lạ do đối tượng gửi đến mà không kiểm tra, xác minh. Đây là nguyên nhân phổ biến khiến các đối tượng dễ dàng chiếm quyền kiểm soát tài khoản và thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản.
2. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và mạng xã hội
Internet và các nền tảng mạng xã hội tạo điều kiện cho các đối tượng dễ dàng tiếp cận nạn nhân với phạm vi rộng, ẩn danh và khó xác định danh tính. Đặc biệt, các đối tượng còn sử dụng công nghệ AI để giả giọng nói, hình ảnh, video nhằm tạo lòng tin và đánh lừa nạn nhân.
3. Tâm lý ham lợi nhuận, nhẹ dạ cả tin của một bộ phận người dân
Nhiều người có tâm lý muốn kiếm tiền nhanh, đầu tư lợi nhuận cao hoặc tin vào các chương trình trúng thưởng, quà tặng hấp dẫn nên dễ bị dụ dỗ tham gia các hoạt động đầu tư tài chính, tiền ảo hoặc làm nhiệm vụ online không rõ nguồn gốc.
4. Công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức an toàn mạng còn hạn chế
Mặc dù các cơ quan chức năng đã thường xuyên cảnh báo nhưng vẫn còn nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, học sinh, sinh viên chưa được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng nhận diện các thủ đoạn lừa đảo trên không gian mạng.
Để phòng ngừa, ngăn chặn và giảm thiểu tình trạng lừa đảo qua mạng, Công an tỉnh khuyến cáo:
1. Đối với người dân
Người dân cần nâng cao tinh thần cảnh giác; tuyệt đối không cung cấp mã OTP, mật khẩu tài khoản ngân hàng, thông tin cá nhân cho người lạ dưới bất kỳ hình thức nào; không truy cập các đường link không rõ nguồn gốc; kiểm tra kỹ thông tin trước khi chuyển tiền hoặc tham gia các hoạt động đầu tư trên mạng.
2. Đối với gia đình và nhà trường
Gia đình và nhà trường cần tăng cường giáo dục, hướng dẫn kỹ năng sử dụng internet an toàn cho học sinh, thanh thiếu niên; thường xuyên tuyên truyền các phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới để nâng cao ý thức phòng ngừa.
3. Đối với các cơ quan, tổ chức
Các cơ quan, doanh nghiệp cần tăng cường bảo mật hệ thống thông tin, đẩy mạnh tuyên truyền về an toàn an ninh mạng; phối hợp chặt chẽ với lực lượng Công an trong việc phát hiện, xử lý các hành vi có dấu hiệu lừa đảo trên không gian mạng.
Lừa đảo qua mạng đang trở thành vấn đề nhức nhối trong xã hội hiện nay với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi, khó nhận biết. Mỗi người dân cần nâng cao cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của mình trên không gian mạng, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh và bảo đảm an ninh trật tự trong thời đại số.
Thực hiện: Nguyễn Ngọc Sơn – Phòng Kỹ thuật hình sự
