Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, các hình thức thanh toán điện tử đã trở thành thói quen trong đời sống hằng ngày của người dân. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại thông minh, việc chuyển tiền được thực hiện nhanh chóng, tiện lợi. Tuy nhiên, do sơ suất trong quá trình nhập số tài khoản, chọn nhầm người nhận hoặc thao tác vội vàng, không ít trường hợp đã xảy ra việc chuyển nhầm tiền vào tài khoản của người khác. Đặc biệt, trong dịp Tết Nguyên đán, nhu cầu mua sắm, chi tiêu, biếu tặng, thanh toán tiền hàng hóa, dịch vụ của người dân tăng cao đột biến. Các giao dịch chuyển khoản diễn ra với tần suất lớn, liên tục, nhất là vào thời điểm cuối năm và những ngày đầu xuân. Trong điều kiện đó, chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể dẫn đến việc chuyển nhầm tiền, đây là tình huống dễ phát sinh và đã xảy ra trên thực tế tại nhiều địa phương. Thực tế cho thấy, đa số người dân khi nhận được tiền chuyển nhầm đã chủ động liên hệ với ngân hàng hoặc cơ quan chức năng để hoàn trả cho người chuyển, đây là hành động đúng đắn thể hiện ý thức chấp hành pháp luật và chuẩn mực đạo đức xã hội. Tuy nhiên, vẫn còn một số trường hợp cố tình không trả lại, thậm chí rút tiền ra sử dụng cho mục đích cá nhân, cho rằng đây là “tiền tự nhiên có được” hoặc “không ai biết”, gây bức xúc trong dư luận và tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện.
Công an tỉnh khẳng định tiền chuyển nhầm không phải là tài sản hợp pháp của người nhận. Việc cố tình chiếm giữ, sử dụng số tiền do người khác chuyển nhầm là hành vi trái pháp luật. Pháp luật Việt Nam quy định người chiếm hữu, sử dụng tài sản không có căn cứ pháp luật phải có nghĩa vụ hoàn trả tài sản đó cho chủ sở hữu hoặc người có quyền lợi hợp pháp. Trường hợp không xác định được chủ sở hữu, người nhận phải giao nộp cho cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định.
Không chỉ dừng lại ở trách nhiệm dân sự, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm và giá trị tài sản, hành vi không trả lại tiền chuyển nhầm còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Đối với các trường hợp cố tình chiếm giữ, không hợp tác hoàn trả, trốn tránh nghĩa vụ, hành vi này có thể bị xem xét xử lý về tội chiếm giữ trái phép tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự. Đây là chế tài nghiêm khắc nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.
Qua công tác tiếp nhận, giải quyết tin báo, tố giác tội phạm, lực lượng Công an nhận thấy nhiều vụ việc ban đầu chỉ xuất phát từ sự nhầm lẫn trong giao dịch, nhưng do người nhận tiền không tự giác hoàn trả, thiếu hợp tác với cơ quan chức năng nên đã dẫn đến hậu quả pháp lý đáng tiếc. Không ít trường hợp phải chịu xử phạt, ảnh hưởng đến uy tín cá nhân, gia đình và trật tự an toàn xã hội, nhất là trong thời điểm Tết Nguyên đán khi yêu cầu giữ gìn an ninh, trật tự càng được đặt lên hàng đầu.
Để chủ động phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến tiền chuyển nhầm, Công an tỉnh khuyến cáo người dân khi phát hiện tài khoản của mình nhận được tiền không rõ nguồn gốc hoặc nghi do người khác chuyển nhầm, cần bình tĩnh, tuyệt đối không rút tiền, không sử dụng cho mục đích cá nhân. Người dân cần nhanh chóng liên hệ với ngân hàng nơi mở tài khoản để thông báo, phối hợp xác minh và thực hiện việc hoàn trả theo đúng quy trình. Trường hợp cần thiết, có thể trình báo với cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ giải quyết.
Đối với người chuyển tiền, cần kiểm tra kỹ thông tin người nhận trước khi thực hiện giao dịch; hạn chế chuyển tiền khi vội vàng, thiếu tập trung; lưu giữ đầy đủ chứng từ, hóa đơn giao dịch để làm căn cứ khi xảy ra sự cố. Khi phát hiện chuyển nhầm tiền, cần kịp thời liên hệ với ngân hàng và cơ quan chức năng, tránh tự ý thỏa thuận hoặc xử lý không đúng quy định.
Việc trả lại tiền chuyển nhầm không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là thước đo về đạo đức, nhân cách của mỗi công dân. Công an tỉnh kêu gọi Nhân dân nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tuyệt đối không chiếm giữ, sử dụng tiền do người khác chuyển nhầm; chủ động hợp tác với cơ quan chức năng khi xảy ra sự việc, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán. Hành xử đúng pháp luật, đúng chuẩn mực đạo đức sẽ góp phần xây dựng xã hội văn minh, an toàn, giữ vững an ninh, trật tự vì cuộc sống bình yên của Nhân dân.
Thực hiện: Chẩu Diệm
