Thôn Na Cạn nằm trên địa bàn biên giới xã Cán Tỷ, nơi các dòng họ lớn có mối quan hệ gắn bó qua nhiều thế hệ. Trong đời sống cộng đồng, tình đoàn kết giữa các gia đình luôn là nền tảng quan trọng để cùng lao động sản xuất, chăm lo con cháu và xây dựng thôn bản. Tuy nhiên, cũng như nhiều địa bàn vùng cao, những bất hòa trong sinh hoạt, tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình hay xích mích phát sinh sau khi uống rượu đôi khi vẫn xảy ra, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tình hình an ninh, trật tự nếu không được phát hiện, giải quyết kịp thời. Trước đây, mỗi khi phát sinh vụ việc, cán bộ xã thường phải trực tiếp xuống thôn nắm tình hình, gặp gỡ các bên để vận động, hòa giải. Thực tế đó đặt ra yêu cầu phải phát huy tốt hơn vai trò của cộng đồng, nhất là những người có uy tín và trưởng các dòng họ, những người gần dân, hiểu phong tục, tập quán và có tiếng nói trong gia đình, dòng tộc.
Năm 2018, dòng họ Tẩn tiên phong thành lập mô hình “Dòng họ Tẩn tự quản về an ninh, trật tự”. Từ đây, việc giữ gìn bình yên không chỉ là trách nhiệm của lực lượng chức năng mà còn trở thành ý thức, việc làm thường xuyên của mỗi thành viên trong dòng họ.
Ông Tẩn Seo Hàm, Trưởng dòng họ Tẩn chia sẻ: “Thực hiện mô hình tự quản, trong họ có việc gì thì mọi người cùng bàn bạc, nhắc nhở nhau, trước hết là bảo nhau chấp hành pháp luật, giữ gìn đoàn kết, những việc nhỏ trong dòng họ tự giải quyết được thì không để kéo dài, ảnh hưởng đến tình cảm giữa các gia đình”. Cách làm của dòng họ Tẩn bắt đầu từ những việc gần gũi nhất. Khi có bất đồng, người trong họ chủ động gặp gỡ, lắng nghe, phân tích phải trái, khuyên nhủ các bên kiềm chế, không để chuyện nhỏ trở thành mâu thuẫn lớn. Những người có uy tín trực tiếp tham gia hòa giải, kết hợp nhắc nhở các thành viên chấp hành pháp luật, tôn trọng lẫn nhau, không vì lời qua tiếng lại mà dẫn đến hành vi vi phạm. Nhờ vậy, nhiều vấn đề được giải quyết ngay từ cơ sở, hạn chế nguy cơ phát sinh vụ việc phức tạp, góp phần giữ gìn tình cảm giữa các gia đình và sự ổn định trong thôn bản; kết quả nổi bật của mô hình là thông qua tuyên truyền, vận động, các hộ dân trong dòng họ Tẩn đã tự nguyện giao nộp 2 khẩu súng; đây không chỉ là kết quả cụ thể trong công tác vận động thu hồi vũ khí mà còn cho thấy sự chuyển biến trong nhận thức, ý thức trách nhiệm của người dân đối với an ninh, trật tự tại địa bàn biên giới. Để có được những chuyển biến đó, vai trò của lực lượng Công an xã Cán Tỷ có ý nghĩa quan trọng. Bám sát địa bàn, nắm chắc tình hình từng thôn, bản, cán bộ, chiến sĩ chủ động phối hợp với trưởng thôn, trưởng dòng họ và người có uy tín tuyên truyền, phổ biến pháp luật; hướng dẫn cách phát hiện, giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa; vận động Nhân dân tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Thay vì chỉ tập trung xử lý khi vụ việc xảy ra, lực lượng Công an chú trọng xây dựng cơ chế phối hợp, phát huy vai trò tự quản, để người dân trở thành chủ thể tích cực trong phòng ngừa vi phạm.
Thượng tá Hoàng Trung Dũng, Trưởng Công an xã Cán Tỷ nhấn mạnh: “Muốn giữ vững an ninh, trật tự ở cơ sở, lực lượng Công an phải gần dân, hiểu dân và dựa vào dân. Những mô hình tự quản ở thôn, bản, dòng họ có ý nghĩa thiết thực bởi người dân là những người nắm rõ nhất tình hình trong cộng đồng. Khi trưởng dòng họ, người có uy tín cùng tham gia tuyên truyền, hòa giải và vận động chấp hành pháp luật, nhiều mâu thuẫn có thể được giải quyết ngay từ đầu, hạn chế phát sinh vụ việc phức tạp. Công an xã sẽ tiếp tục phối hợp, hướng dẫn để các mô hình hoạt động thực chất, gắn với những vấn đề cụ thể của địa bàn”.
Từ thực tiễn tại Na Cạn cho thấy, công tác bảo đảm an ninh, trật tự không chỉ được tạo nên bởi những đợt tuần tra hay các biện pháp nghiệp vụ, mà còn bắt đầu từ sự thay đổi trong nhận thức và hành động của mỗi người dân. Một lời khuyên đúng lúc, một cuộc hòa giải kịp thời hay sự tự nguyện giao nộp khẩu súng được cất giữ trong nhà đều góp phần loại bỏ nguy cơ mất an toàn, củng cố niềm tin và tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng. Đối với địa bàn biên giới như Cán Tỷ, phát huy sức mạnh tự quản của các dòng họ còn góp phần xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc từ cơ sở. Khi người dân chủ động chấp hành pháp luật, tích cực phối hợp với lực lượng Công an và cùng có trách nhiệm với sự bình yên của thôn bản, những nguy cơ mất an ninh, trật tự sẽ có điều kiện được nhận diện, ngăn chặn sớm hơn.
Từ mô hình “Dòng họ Tẩn tự quản về an ninh, trật tự”, điều đọng lại không chỉ là những vụ việc được giải quyết, những khẩu súng được giao nộp, mà còn là ý thức cùng nhau gìn giữ cuộc sống yên bình. Với lực lượng Công an xã Cán Tỷ, tiếp tục đồng hành cùng Nhân dân, củng cố các mô hình tự quản và phát huy vai trò người có uy tín chính là một trong những cách làm thiết thực để xây dựng thế trận lòng dân vững chắc, giữ bình yên nơi biên giới, tạo điều kiện để mỗi gia đình yên tâm lao động, sản xuất và xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.
Thực hiện: Chẩu Diệm
