Thôn Thíp là một trong những địa bàn dân cư của xã Bằng Hành, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Như nhiều khu dân cư khác, cuộc sống của người dân gắn với sản xuất, sinh hoạt cộng đồng và những mối quan hệ làng xóm được hình thành qua nhiều năm. Ở một cộng đồng dân cư, sự gần gũi tạo nên tính gắn kết nhưng cũng có thể phát sinh những khác biệt trong cách nhìn nhận, quyền lợi hoặc sinh hoạt. Một việc chưa thống nhất, một mâu thuẫn chưa được tháo gỡ nếu để kéo dài dễ dẫn đến tâm lý bức xúc, ảnh hưởng quan hệ giữa các hộ gia đình và rộng hơn là tình hình an ninh, trật tự tại địa bàn.
Thực tế đó đặt ra yêu cầu đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở phải chuyển mạnh từ xử lý sang phòng ngừa; từ bị động tiếp nhận vụ việc sang chủ động nắm tình hình. Trong đó, việc phát huy vai trò của các tổ chức quần chúng, Ban Công tác Mặt trận, người có uy tín và chính người dân có ý nghĩa quan trọng. Tại thôn Thíp, Ban Công tác Mặt trận thôn và lực lượng Công an xã đã lựa chọn cách làm gần dân, sát dân. Những vấn đề phát sinh được trao đổi ngay tại cơ sở; cán bộ trực tiếp gặp gỡ người dân để tìm hiểu nguyên nhân, lắng nghe các bên và tuyên truyền, giải thích những quy định có liên quan.
Điều quan trọng không nằm ở việc có bao nhiêu cuộc gặp hay bao nhiêu lần tuyên truyền, mà ở chỗ sau mỗi cuộc gặp, người dân hiểu rõ hơn quyền, nghĩa vụ của mình và có thêm cơ sở để lựa chọn cách giải quyết phù hợp. Với lực lượng Công an, đó cũng là quá trình nắm chắc địa bàn, nhận diện nguy cơ từ sớm để có biện pháp phòng ngừa. Bởi nếu chỉ xuất hiện khi mâu thuẫn đã phát triển thành vụ việc phức tạp thì việc giải quyết sẽ khó khăn hơn nhiều, thậm chí có thể kéo theo những hệ quả không đáng có.
Trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại cơ sở, phòng ngừa luôn là yêu cầu quan trọng. Một vụ việc được giải quyết sớm không chỉ ngăn chặn nguy cơ phát sinh vi phạm mà còn giúp duy trì quan hệ đoàn kết trong cộng đồng. Đối với Công an xã Bằng Hành, việc gần dân vì thế không chỉ được hiểu đơn thuần là thường xuyên có mặt tại địa bàn. Gần dân còn là nắm được người dân đang quan tâm điều gì, những vấn đề nào có thể phát sinh, nguyên nhân nằm ở đâu và cần huy động những lực lượng nào cùng tham gia giải quyết.
Trong quá trình đó, Công an không làm thay vai trò của các tổ chức ở cơ sở, càng không thể giải quyết mọi vấn đề chỉ bằng biện pháp hành chính. Điều cần thiết là tạo được sự phối hợp giữa lực lượng Công an, cấp ủy, chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể và người dân. Khi một vấn đề phát sinh, mỗi lực lượng có một vai trò. Ban Công tác Mặt trận gần dân, hiểu hoàn cảnh và các mối quan hệ trong cộng đồng. Người dân là chủ thể trực tiếp chịu tác động và cũng là người có thể góp phần tháo gỡ vấn đề. Lực lượng Công an có trách nhiệm nắm tình hình, hướng dẫn, tuyên truyền pháp luật, đánh giá nguy cơ về an ninh, trật tự và xử lý những hành vi vi phạm theo thẩm quyền. Sự phối hợp đó giúp công tác phòng ngừa đi vào thực chất hơn. Trung tá Vũ Ngọc Phương, Trưởng Công an xã Bằng Hành nói: “Thực tế tại thôn Thíp cho thấy, nhiều vấn đề về an ninh, trật tự nếu được phát hiện và giải quyết ngay từ đầu thì sẽ không trở thành vụ việc phức tạp. Vì vậy, đối với Công an xã, nắm tình hình không chỉ là biết địa bàn có những gì xảy ra, mà quan trọng hơn là phải nhận diện được những vấn đề có thể phát sinh từ trong đời sống của người dân.
Đó có thể bắt đầu từ những mâu thuẫn trong gia đình, tranh chấp đất đai, va chạm trong sinh hoạt, những bất đồng giữa các hộ dân hoặc những biểu hiện bất thường trong cộng đồng. Khi những vấn đề này kéo dài, không được giải quyết thấu đáo, rất dễ tích tụ thành bức xúc, phát sinh hành vi vi phạm pháp luật.
Để chủ động phòng ngừa, cán bộ Công an xã phải thường xuyên xuống địa bàn, gặp gỡ người dân, nắm thông tin từ cơ sở và từ chính những người trực tiếp tham gia công việc ở thôn. Khi phát hiện vấn đề, lực lượng Công an không chờ đến khi xảy ra vụ việc mới vào cuộc, mà phải cùng các lực lượng ở cơ sở tìm hiểu nguyên nhân, xác định cách giải quyết phù hợp ngay từ đầu.
Trong quá trình đó, Ban Công tác Mặt trận, các tổ chức đoàn thể và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở có vai trò rất quan trọng, bởi đây là những lực lượng gần dân, hiểu dân và nắm được những diễn biến trong cộng đồng. Công an xã giữ vai trò chủ động trong nắm tình hình, tham mưu, hướng dẫn và phối hợp giải quyết, để mỗi vấn đề được xử lý ngay từ cơ sở, không để những mâu thuẫn nhỏ tích tụ thành vụ việc phức tạp.”
Cùng một vấn đề nhưng mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau, mỗi người có cách nhìn nhận khác nhau. Vì vậy, tuyên truyền pháp luật không thể chỉ dừng ở việc đọc hoặc phổ biến các quy định. Người dân cần được giải thích bằng những điều dễ hiểu, gắn với chính vấn đề họ đang quan tâm. Đó cũng là lý do những cuộc gặp trực tiếp tại khu dân cư có ý nghĩa riêng. Ở đây, vai trò của Ban Công tác Mặt trận thôn đặc biệt quan trọng. Những người làm công tác Mặt trận thường xuyên tiếp xúc với nhân dân, hiểu hoàn cảnh từng hộ, nắm được những vấn đề trong cộng đồng. Khi phối hợp với lực lượng Công an, những thông tin này trở thành cơ sở quan trọng để lựa chọn cách tuyên truyền, vận động phù hợp. Cách làm đó cũng cho thấy công tác bảo đảm an ninh, trật tự không thể tách rời công tác dân vận. Muốn người dân đồng thuận, trước hết phải để người dân được nói, được giải thích và được tham gia vào quá trình giải quyết vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mình.
Mỗi người dân đều có thể trở thành “tai mắt” tại địa bàn dân cư, cung cấp thông tin về những vấn đề bất thường, những nguy cơ phát sinh tội phạm, tệ nạn xã hội hoặc những mâu thuẫn cần được quan tâm. Nhưng để người dân chủ động cung cấp thông tin, lực lượng Công an phải tạo dựng được niềm tin. Niềm tin ấy không hình thành qua một cuộc tuyên truyền mà được tạo dựng từ quá trình tiếp xúc, giải quyết công việc và thái độ phục vụ nhân dân. Khi người dân thấy thông tin mình cung cấp được tiếp nhận, những kiến nghị chính đáng được quan tâm và các vụ việc được xử lý khách quan, họ sẽ chủ động hơn trong phối hợp với lực lượng Công an. Từ thôn Thíp, điều có thể nhận thấy là sự bình yên của một địa bàn không chỉ phụ thuộc vào lực lượng Công an. Đó là kết quả của sự tham gia từ nhiều phía, trong đó người dân giữ vai trò trung tâm. Ông La Vĩnh Việt, xã Bằng Hành chia sẻ thêm: “Ở thôn, khi có chuyện chưa thống nhất hay giữa các hộ dân có vấn đề gì, cán bộ Công an xã và Ban Công tác Mặt trận thường trực tiếp xuống gặp bà con, cùng trao đổi để tìm cách giải quyết.
Người dân chúng tôi thấy cán bộ xuống tận nơi, nói chuyện cụ thể thì dễ hiểu, dễ chia sẻ hơn. Có những việc nếu chỉ nghe tuyên truyền chung thì chưa chắc mọi người đã để ý, nhưng khi cán bộ phân tích rõ đúng sai, cùng bà con tháo gỡ từng việc thì ai cũng hiểu và đồng thuận hơn.
Quan trọng là bà con thấy mình được lắng nghe. Có chuyện được giải quyết từ sớm thì không để thành mâu thuẫn lớn, trong thôn cũng giữ được sự đoàn kết, bà con sống với nhau thuận hòa”
Thực tiễn công tác Công an cho thấy, nhiều vụ việc về an ninh, trật tự có thể được ngăn chặn nếu được phát hiện sớm. Bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở là công việc thường xuyên, lâu dài. Lực lượng Công an chủ động xuống địa bàn, tiếp xúc với nhân dân; cán bộ Mặt trận phát huy vai trò kết nối cộng đồng; người dân trực tiếp tham gia trao đổi và cùng tìm phương án giải quyết. Trung tá Vũ Ngọc Phương, Trưởng Công an xã Bằng Hành cho biết thêm: “Thời gian tới, Công an xã Bằng Hành sẽ tiếp tục duy trì công tác nắm địa bàn, nắm hộ, nắm người, kịp thời phát hiện những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Chúng tôi sẽ phát huy vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở, phối hợp chặt chẽ với Ban Công tác Mặt trận, các tổ chức đoàn thể và người có uy tín để trao đổi thông tin, cùng giải quyết những vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự tại địa bàn dân cư.
Cùng với đó, Công an xã sẽ chú trọng tiếp nhận, xử lý kịp thời tin báo, phản ánh của nhân dân; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật bằng những nội dung cụ thể, sát với từng địa bàn, từng nhóm đối tượng. Trọng tâm là chủ động phòng ngừa tội phạm, tệ nạn xã hội và những nguy cơ có thể phát sinh phức tạp về an ninh, trật tự.
Chúng tôi xác định người dân vừa là đối tượng được bảo vệ, vừa là lực lượng quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm. Vì vậy, mỗi thông tin người dân cung cấp, mỗi vụ việc được phản ánh từ cơ sở đều rất có giá trị, giúp lực lượng Công an chủ động xử lý từ sớm, từ xa, góp phần giữ bình yên ngay tại từng thôn, từng khu dân cư.”
Ở thôn Thíp, những cuộc gặp gỡ giữa cán bộ Công an, Ban Công tác Mặt trận và người dân có thể bắt đầu từ một việc rất cụ thể. Nhưng phía sau đó là lấy phòng ngừa làm trọng tâm, lấy nhân dân làm chủ thể. Ông La Vĩnh Việt, xã Bằng Hành nói: “Theo tôi, giữ gìn an ninh, trật tự ở thôn bản là trách nhiệm của tất cả mọi người. Bà con trước hết phải đoàn kết, tôn trọng và chia sẻ với nhau, có chuyện gì thì cùng trao đổi để giải quyết, không để mâu thuẫn kéo dài.
Mỗi người cũng cần chấp hành tốt các quy định của pháp luật, chủ động nhắc nhở người thân, hàng xóm cùng thực hiện. Khi phát hiện những biểu hiện bất thường hoặc nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự thì kịp thời thông tin cho Công an và các lực lượng ở cơ sở.
Mỗi gia đình cùng có ý thức, mỗi người cùng góp sức thì trong thôn mới giữ được cuộc sống bình yên, bà con yên tâm làm ăn, sinh sống.”
Công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở không phải là câu chuyện của riêng lực lượng Công an. Từ những mô hình như tại thôn Thíp, có thể thấy muốn giữ bình yên phải bắt đầu từ từng thôn, từng hộ gia đình và từng mối quan hệ trong cộng đồng. Khi lực lương Công an gần dân hơn, người dân tin tưởng và chủ động phối hợp hơn; khi các tổ chức ở cơ sở cùng vào cuộc, những vấn đề phát sinh sẽ được tháo gỡ. Đó là cách để “thế trận lòng dân” không dừng ở khẩu hiệu, mà trở thành sức mạnh thực tế trong giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.
Thực hiện: Việt Hùng
