Đây là đạo luật mang tính tổng hợp, gồm 11 điều, sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự, gồm: Luật Cảnh vệ; Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam; Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam; Luật Cư trú; Luật Căn cước; Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Luật Đường bộ; Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Luật số 118/2025/QH15 có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động đến quản lý cư trú, xuất nhập cảnh, căn cước, giao thông đường bộ, vũ khí, vật liệu nổ và phòng cháy, chữa cháy. Sửa đổi, bổ sung 20 thủ tục hành chính theo hướng cắt giảm thành phần giấy tờ, đẩy mạnh thực hiện trên môi trường điện tử; phân cấp, phân quyền đối với 10 nội dung để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân; cụ thể như sau:
Đối với Luật Cảnh vệ sửa đổi theo hướng mở rộng đối tượng được cảnh vệ, bổ sung Thường trực Ban Bí thư và các chức danh lãnh đạo cấp cao, nguyên lãnh đạo chủ chốt vào danh sách đối tượng được bảo vệ. Đồng thời, phân định rõ chế độ cảnh vệ và biện pháp cảnh vệ tương ứng với từng nhóm chức danh, bảo đảm nguyên tắc một người hưởng nhiều chế độ thì áp dụng mức cao nhất.
Đối với Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam, bổ sung quy định miễn thị thực có thời hạn đối với người nước ngoài thuộc diện đối tượng đặc biệt cần ưu đãi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên cơ sở bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia và trật tự, an toàn xã hội theo quy định của Chính phủ nhằm thu hút người nước ngoài là nguồn nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao, nhà đầu tư, chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, người lao động có trình độ cao vào Việt Nam làm việc, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Đối với Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam, bổ sung đối tượng được cấp hộ chiếu ngoại giao đối với cấp phó của người đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; bổ sung đối tượng được cấp hộ chiếu công vụ đối với người đứng đầu cơ quan chuyên môn của cấp xã để phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, làm rõ thời hạn hộ chiếu phổ thông cấp theo thủ tục rút gọn, bổ sung các trường hợp hủy giá trị sử dụng hộ chiếu khi cấp mới, sai thông tin hoặc người đang bị truy nã; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu xuất nhập cảnh với cơ sở dữ liệu dân cư, giảm giấy tờ trong thủ tục hành chính.
Đối với Luật Cư trú, khái niệm “cư trú” được xác định gắn với đơn vị hành chính cấp xã, thay thế cách tiếp cận cũ theo huyện, thị trấn; mở rộng các trường hợp đăng ký thường trú tại chỗ ở không thuộc sở hữu của mình, đặc biệt ưu tiên trẻ em dưới 6 tuổi, người cao tuổi, người khuyết tật; siết chặt trách nhiệm thông báo lưu trú, khai báo tạm vắng bằng phương thức điện tử để phù hợp thực tiễn, bảo đảm tính kịp thời, hiệu quả của công tác quản lý cư trú.
Đối với Luật Căn cước, bổ sung quy định giao Chính phủ quy định lộ trình, thời hạn hoàn thành việc kết nối, chia sẻ dữ liệu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để bảo đảm thời hạn hoàn thành việc liên thông, kết nối, sử dụng dữ liệu.
Đối với Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, bổ sung quy định xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị giám sát hành trình; xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách dưới 08 chỗ (không kể chỗ của người lái xe), xe ô tô kinh doanh vận tải hàng hóa, xe vận tải nội bộ phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe; xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách từ 08 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái xe) phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách để tăng cường quản lý, giám sát, kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi gây mất an toàn, vi phạm pháp luật trên các phương tiện giao thông đường bộ, góp phần ngăn ngừa, giảm thiểu tai nạn giao thông. Luật bỏ quy định xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em khi chở trẻ em trên xe để phù hợp thực tiễn. Đồng thời quy định lộ trình thực hiện phù hợp để bảo đảm tính khả thi, tránh lãng phí nguồn lực, tạo thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân có thời gian chuẩn bị các điều kiện cần thiết để tuân thủ pháp luật.
Việc thông qua Luật số 118/2025/QH15 bảo đảm phù hợp với kết quả sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, chính quyền địa phương hai cấp, đáp ứng yêu cầu cấp bách của thực tiễn, thể chế hóa đầy đủ chủ trương đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân và thống nhất với hệ thống pháp luật. Việc thi hành luật này kỳ vọng sẽ mang lại môi trường sống an toàn hơn, bộ máy hành chính công minh bạch, hiệu quả hơn và thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Lê Ngọc - Tuấn Anh
