Tại thôn Thống Nhất, việc xây dựng phong trào được đặt trong mối quan hệ phối hợp giữa Công an xã, Ban Công tác Mặt trận, các đoàn thể, người có uy tín và người dân. Công an nắm tình hình, tuyên truyền, hướng dẫn pháp luật, tham mưu và xử lý những vụ việc thuộc chức năng. Mặt trận, các đoàn thể tập hợp, vận động. Người có uy tín kết nối cộng đồng. Người dân trực tiếp thực hiện trách nhiệm giữ gìn ANTT tại gia đình và khu dân cư. Một người cha, người mẹ quản lý tốt con em mình đã góp phần phòng ngừa vi phạm. Một gia đình chấp hành pháp luật góp phần tạo môi trường sống lành mạnh. Một hộ dân chủ động thông tin cho Công an khi phát hiện vấn đề có thể giúp nhận diện nguy cơ từ sớm. Khi những việc làm ấy được duy trì trong từng gia đình, từng nhóm hộ, trách nhiệm với ANTT cũng dần được mở rộng từ “nhà mình” đến “thôn mình”. Anh Hoàng Seo Tráng nói: “Bà con trong thôn sống gần nhau, nhà này có việc thì nhà kia cũng biết, nên ai cũng hiểu nếu trong thôn có vấn đề về an ninh, trật tự thì cuộc sống của từng gia đình đều bị ảnh hưởng. Vì thế, những việc chung, nhất là việc giữ gìn ANTT, mọi người đều có ý thức góp sức. Như có lần trong thôn xảy ra mâu thuẫn giữa hai hộ gia đình, bà con và người có uy tín cùng đến gặp, nói chuyện để hai bên hiểu nhau, rồi báo Công an xã để cùng giải quyết. Nếu chỉ để hai gia đình tự giải quyết thì chưa chắc đã ổn. Có nhiều người cùng tham gia, mỗi người nói một câu phải trái, nên việc cũng nhanh chóng được tháo gỡ. Từ những việc như vậy, bà con thấy rằng mình cùng tham gia thì vừa giúp được hàng xóm, vừa giữ được bình yên cho chính gia đình mình.”
Để người dân có thể tham gia hiệu quả, vai trò của Ban Công tác Mặt trận, các đoàn thể và người có uy tín đặc biệt quan trọng. Họ là những người gần dân, hiểu hoàn cảnh từng gia đình, nắm được những thay đổi trong quan hệ cộng đồng và có điều kiện vận động, giải thích khi phát sinh vấn đề. Trong cộng đồng dân cư, nhất là nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số, lợi thế ấy càng rõ. Người có uy tín có thể giải thích một vấn đề bằng cách nói gần gũi, phù hợp với phong tục, tập quán; vận động những người còn băn khoăn; kết nối các gia đình khi xảy ra bất đồng. Qua đó, những chủ trương, quy định của pháp luật đến với người dân bằng sự gần gũi và dễ tiếp nhận hơn. Trung tá Nguyễn Quang Hoạt, Phó Trưởng Công an xã Liên Hiệp chia sẻ: “Mô hình tự quản chỉ có sức sống khi người dân thực sự tham gia và thấy đó là việc của chính cộng đồng mình. Công an không thể làm thay người dân, mà giữ vai trò nòng cốt trong hướng dẫn, định hướng, kiểm tra và hỗ trợ xử lý những vụ việc phát sinh. Để các mô hình hoạt động thực chất, Công an xã phải thường xuyên bám địa bàn, phối hợp với người có uy tín, Ban Công tác Mặt trận và các lực lượng ở thôn để nắm tình hình, kịp thời tháo gỡ những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Khi người dân cùng tham gia, cùng phát hiện, cùng giải quyết những việc liên quan đến ANTT thì mô hình mới thực sự trở thành một phần của đời sống cộng đồng.”
Thực tế, nguy cơ ảnh hưởng đến ANTT không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một vụ việc nghiêm trọng. Có khi đó chỉ là một mâu thuẫn giữa các hộ dân, một trường hợp thiếu sự quan tâm, quản lý con em, hay một thông tin chưa được kiểm chứng được truyền từ người này sang người khác. Vì vậy, phòng ngừa ở cơ sở bắt đầu từ những việc rất nhỏ: nhắc nhở một thanh niên có biểu hiện vi phạm; vận động một gia đình quan tâm hơn đến con em; giải thích để người dân thận trọng trước một thông tin trên mạng xã hội; khuyên các bên bình tĩnh khi xảy ra mâu thuẫn. Điều quan trọng là những vấn đề ấy phải được nhận diện và trao đổi đúng lúc, đúng người. Người dân biết nhà nào mới chuyển đến, biết những thay đổi trong quan hệ giữa các hộ, biết những vấn đề đang được bàn luận trong cộng đồng, cũng như những biểu hiện bất thường xuất hiện tại nơi mình sinh sống. Khi những thông tin đó được chia sẻ kịp thời, Công an có thêm cơ sở để xác minh, phòng ngừa và xử lý vụ việc. Bởi vậy, xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ ANTQ không thể tách rời việc xây dựng các mô hình tự quản phù hợp với từng địa bàn, từng nhóm dân cư. Mô hình không cần hình thức phức tạp, nhưng phải có người tham gia và phải giải quyết được những vấn đề thực tế của cộng đồng.
Anh Hoàng Seo Sùng cho biết: “Tôi mong bà con trong thôn cứ giữ được sự đoàn kết, tôn trọng và giúp đỡ nhau. Có việc chung thì cùng tham gia, có chuyện gì chưa rõ thì cùng trao đổi, đừng để mỗi người nghĩ một kiểu. Mỗi gia đình cũng phải nhắc nhở con em chấp hành pháp luật, không để các cháu làm những việc ảnh hưởng đến người khác. Khi có vấn đề liên quan đến an ninh, trật tự thì bà con tin tưởng, phối hợp và báo cho Công an, chứ không nên thấy việc của người khác rồi bỏ qua. Mỗi người để ý đến việc chung một chút, cùng góp sức thì thôn mới giữ được bình yên, bà con mới yên tâm làm ăn, sinh sống.”
Từ góc nhìn của người dân, sự bình yên vì thế không phải điều gì xa vời. Đó là việc mọi người biết tôn trọng nhau, biết nhắc nhở con em, không thờ ơ trước những vấn đề chung và sẵn sàng tìm đến người có trách nhiệm khi cần hỗ trợ. Với lực lượng Công an, để duy trì sự tham gia ấy, việc gần dân không thể chỉ dừng ở những buổi tuyên truyền hay các cuộc họp. Cán bộ phải thường xuyên xuống địa bàn, duy trì liên hệ với người có uy tín, phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, các đoàn thể và lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở; đồng thời tiếp nhận, xác minh và xử lý kịp thời thông tin từ người dân. Trung tá Nguyễn Quang Hoạt cho biết thêm: “Trước hết, cán bộ Công an xã phải thường xuyên xuống địa bàn, gần dân, nắm tình hình từ thôn, bản. Chúng tôi duy trì trao đổi với người có uy tín để kịp thời nắm tâm tư, những vấn đề bà con quan tâm và những vụ việc có nguy cơ phát sinh phức tạp. Cùng với đó, Công an xã phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, các đoàn thể và lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở để củng cố các mô hình tự quản, phân công rõ trách nhiệm và duy trì hoạt động thường xuyên. Công tác tuyên truyền cũng phải đi vào những vấn đề cụ thể mà người dân đang quan tâm, nói để bà con hiểu và biết cách phòng tránh, chứ không tuyên truyền chung chung. Đặc biệt, mọi thông tin từ cơ sở đều phải được tiếp nhận, xác minh và xử lý kịp thời. Khi người dân thấy phản ánh của mình được lắng nghe và giải quyết, họ sẽ chủ động chia sẻ thông tin hơn. Đó cũng là cách để xây dựng phong trào từ chính đời sống của người dân.”
Sức mạnh của một thôn không chỉ nằm ở số hộ dân hay quy mô dân số, mà còn ở khả năng các thành viên cùng chung tay trước những vấn đề của cộng đồng.
Một gia đình có trách nhiệm. Một người dân chủ động. Một người có uy tín sẵn sàng vận động. Một mô hình tự quản hoạt động thực chất. Một lực lượng Công an gần dân, hiểu dân và kịp thời có mặt khi người dân cần. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy, khi được kết nối, sẽ tạo thành một thế trận phòng ngừa ngay từ cơ sở. Từ thôn Thống Nhất, có thể thấy giữ gìn bình yên không bắt đầu khi sự việc đã xảy ra, mà được vun đắp từ cách mỗi người sống cùng cộng đồng mỗi ngày. Khi người dân không đứng ngoài những vấn đề chung, sự bình yên của một thôn không còn là trách nhiệm riêng của lực lượng Công an, mà trở thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng.
Thực hiện: Việt Hùng
