Tại nhiều địa bàn, cán bộ, chiến sĩ duy trì việc xuống thôn, bản, đến từng hộ gia đình để nắm tình hình, tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Những nội dung liên quan trực tiếp đến đời sống được ưu tiên, từ phòng ngừa tội phạm, tệ nạn ma túy, mua bán người, lừa đảo trên không gian mạng đến quản lý vũ khí, vật liệu nổ, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông. Thay vì truyền đạt những quy định pháp luật khô cứng, cán bộ Công an giải thích bằng các tình huống cụ thể, gắn với những vấn đề người dân thường gặp trong sinh hoạt, lao động và sản xuất. Qua đó, giúp đồng bào hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ của mình, nhận diện hành vi vi phạm và biết cách chủ động phòng tránh.
Ở địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, việc sử dụng tiếng nói của đồng bào trong tuyên truyền có ý nghĩa thiết thực. Cán bộ Công an chủ động học tiếng dân tộc, tìm hiểu phong tục, tập quán, tranh thủ sự hỗ trợ của già làng, trưởng thôn và người có uy tín để chuyển tải thông tin đến từng cộng đồng. Phương châm “cùng ăn, cùng ở, cùng làm, cùng nói tiếng dân tộc” được cụ thể hóa qua những ngày cùng sinh hoạt, lao động với người dân, qua những cuộc trò chuyện bên hiên nhà hay tại nơi sản xuất. Khi hiểu được ngôn ngữ và nếp sống của đồng bào, người chiến sĩ có thêm điều kiện nắm bắt tâm tư, nhận diện những vấn đề tiềm ẩn và vận động người dân chấp hành pháp luật bằng cách thức gần gũi, dễ tiếp nhận.
Cách tuyên truyền cũng được điều chỉnh theo đặc điểm từng địa bàn. Tại các chợ phiên vùng cao, nơi người dân từ nhiều thôn, bản tập trung giao thương, lực lượng Công an tận dụng không gian này để phổ biến những quy định pháp luật cần thiết thông qua loa lưu động, tờ rơi và trao đổi trực tiếp. Việc kết hợp tiếng phổ thông với tiếng dân tộc giúp thông tin đến với đồng bào thuận lợi hơn. Tại những khu dân cư xa trung tâm, cán bộ Công an chủ động đến tận nơi, phối hợp với chính quyền và các đoàn thể tổ chức tuyên truyền phù hợp với thời gian sinh hoạt của người dân. Những người có uy tín trong cộng đồng được phát huy vai trò trong giải thích, vận động, góp phần đưa chủ trương, chính sách, pháp luật đến từng gia đình.
Một số địa bàn đã có những cách làm cụ thể nhằm đưa hoạt động của Công an cơ sở đến gần người dân hơn. Tại xã Thông Nguyên, mô hình kết hợp tuyên truyền, hành chính và tuần tra lưu động gắn việc phổ biến pháp luật với hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính ngay tại thôn, bản. Các bản tin pháp luật được chuyển thành file âm thanh phát qua hệ thống loa, phương tiện lưu động; quá trình tuần tra cũng kết hợp tuyên truyền, tiếp nhận phản ánh và hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục cần thiết. Cách làm này giúp người dân ở xa trung tâm thuận tiện tiếp cận thông tin, đồng thời tạo điều kiện để cán bộ Công an nắm chắc tình hình địa bàn.
Tại xã Thuận Hòa, mô hình “Cổng kết nối số” sử dụng mã QR, danh thiếp điện tử và tính năng liên hệ một chạm giúp người dân tra cứu thông tin cán bộ phụ trách, liên hệ khi cần hỗ trợ, gửi trước hồ sơ và tiếp nhận cảnh báo về phương thức, thủ đoạn lừa đảo. Việc ứng dụng công nghệ vào công tác cơ sở đã mở thêm kênh trao đổi giữa Công an với Nhân dân, rút ngắn thời gian tiếp cận và hỗ trợ giải quyết những nhu cầu thiết thực. Dù triển khai bằng phương thức trực tiếp hay trên môi trường số, yêu cầu đặt ra vẫn là thông tin phải dễ tiếp cận, phản ánh của người dân phải được tiếp nhận và xử lý kịp thời.
Trong công việc hằng ngày, lắng nghe Nhân dân là một phần quan trọng của nhiệm vụ giữ gìn an ninh, trật tự. Qua tiếp xúc với từng hộ gia đình, cán bộ Công an có điều kiện tìm hiểu những mâu thuẫn trong cộng đồng, những bất cập trong đời sống và tâm tư, nguyện vọng của người dân. Có những vấn đề liên quan đến đất đai, sinh hoạt, quan hệ gia đình hoặc tranh chấp trong cộng đồng cần được giải thích, hướng dẫn và phối hợp giải quyết từ sớm. Với những vụ việc vượt thẩm quyền, lực lượng Công an tiếp nhận, hướng dẫn người dân đến cơ quan có trách nhiệm; với những mâu thuẫn có nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, trật tự, chủ động phối hợp cùng chính quyền, đoàn thể và người có uy tín để vận động, hòa giải theo quy định.
Sự kiên trì trong tiếp xúc, đối thoại và giải quyết kiến nghị có ý nghĩa trực tiếp đối với việc củng cố niềm tin của Nhân dân. Người dân sẽ chủ động cung cấp thông tin khi họ biết ý kiến của mình được tôn trọng, phản ánh của mình được quan tâm và những khó khăn chính đáng được hỗ trợ trong phạm vi trách nhiệm. Từ những thông tin ấy, lực lượng Công an có thêm cơ sở đánh giá tình hình, phát hiện sớm nguy cơ phát sinh vi phạm, chủ động phòng ngừa và xử lý các vụ việc ngay tại địa bàn.
Cùng với lực lượng Công an chính quy, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đang phát huy vai trò trong nắm tình hình, vận động quần chúng và phối hợp giải quyết các vấn đề phát sinh. Là những người sinh sống ngay tại thôn, bản, am hiểu địa bàn và có quan hệ gần gũi với cộng đồng, các thành viên tổ bảo vệ an ninh, trật tự có điều kiện tiếp cận thông tin nhanh chóng, kịp thời phản ánh những dấu hiệu bất thường cho Công an xã. Việc phối hợp với già làng, trưởng thôn, người có uy tín, các tổ chức đoàn thể và những mô hình tự quản tại cộng đồng góp phần mở rộng mạng lưới phòng ngừa, giữ gìn an ninh, trật tự từ mỗi khu dân cư.
Ở những địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện đi lại còn khó khăn, sự hiện diện thường xuyên của cán bộ Công an càng có ý nghĩa. Người chiến sĩ đến với bản làng để tuyên truyền pháp luật, tuần tra địa bàn, giải quyết thủ tục hành chính, thăm hỏi các gia đình và tìm hiểu những vấn đề người dân đang gặp phải. Những việc làm tưởng chừng giản dị ấy giúp cán bộ hiểu dân hơn, người dân hiểu và tin tưởng lực lượng Công an hơn. Mối quan hệ được xây dựng từ những lần gặp gỡ, trao đổi và hỗ trợ cụ thể sẽ tạo thuận lợi cho công tác vận động quần chúng, nhất là khi địa bàn xuất hiện những vấn đề phức tạp cần sự đồng thuận của cộng đồng.
Giữ gìn an ninh, trật tự ở mỗi bản làng đòi hỏi sự kiên trì, sâu sát và trách nhiệm của lực lượng Công an, đồng thời cần sự tham gia tự giác của từng người dân. Khi pháp luật được tuyên truyền bằng ngôn ngữ dễ hiểu, khi những kiến nghị chính đáng được lắng nghe, khi cán bộ Công an thực sự gần gũi với đời sống của đồng bào, người dân sẽ chủ động hơn trong tự phòng, tự quản, tự bảo vệ địa bàn. Từ mỗi gia đình, mỗi thôn, bản, sự đồng thuận và tinh thần trách nhiệm ấy góp phần giữ vững an ninh, trật tự, để bình yên hiện diện trong cuộc sống thường ngày của Nhân dân.
Lý Lan
