Tuyên Quang là địa bàn có vị trí quan trọng về quốc phòng, an ninh với nhiều xã vùng cao, khu vực biên giới và đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Địa hình rộng, chia cắt, điều kiện kinh tế - xã hội giữa các khu vực còn có sự chênh lệch, trong đó tại một số địa bàn, đời sống của người dân, nhất là trẻ em vùng cao, còn gặp không ít khó khăn, thực tiễn ấy đặt ra yêu cầu công tác tuyên truyền, vận động phải thực sự gần dân, sát cơ sở, phù hợp với điều kiện và nhu cầu của từng địa bàn, từng nhóm đối tượng.
Đối với cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, sự gần gũi với Nhân dân trước hết được thể hiện ngay trong công việc chuyên môn hằng ngày. Tại trụ sở đơn vị, mỗi công dân đến giải quyết thủ tục liên quan đến xuất nhập cảnh đều được cán bộ hướng dẫn cụ thể, giải thích rõ những quy định cần thiết; mỗi hồ sơ được tiếp nhận, mỗi thắc mắc được giải đáp không chỉ là một công việc hành chính mà còn là cơ hội để tuyên truyền, giúp người dân hiểu đúng pháp luật, nâng cao ý thức trách nhiệm khi xuất cảnh, nhập cảnh và cư trú. Với đặc thù địa bàn có đường biên giới, nhu cầu giao lưu, đi lại, lao động, học tập, thăm thân của người dân ngày càng tăng, công tác quản lý xuất nhập cảnh càng đòi hỏi sự chặt chẽ về nghiệp vụ nhưng đồng thời phải tạo thuận lợi cho người dân trên cơ sở pháp luật. Bởi vậy, trong từng khâu công tác, tinh thần “vì Nhân dân phục vụ” luôn được cán bộ, chiến sĩ chú trọng’ những nội dung người dân chưa rõ được tận tình giải thích; những trường hợp ở vùng sâu, vùng xa gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin pháp luật được quan tâm tuyên truyền bằng cách thức phù hợp… từ thực tiễn công tác, cán bộ, chiến sĩ nhận thức rõ rằng, để tuyên truyền, vận động Nhân dân đạt hiệu quả, trước hết phải tạo dựng sự gần gũi và tin tưởng. Dân vận vì thế không chỉ hiện diện trong những buổi tuyên truyền pháp luật, mà còn bắt đầu từ những việc làm cụ thể, gắn với đời sống hằng ngày của Nhân dân.
Tranh thủ những ngày nghỉ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh lại cùng nhau về cơ sở; những điểm trường vùng cao, nơi điều kiện học tập của học sinh còn thiếu thốn trở thành những địa chỉ để bước chân người chiến sĩ Công an tìm đến. Ở đó có nhiều phần quà dành tặng học sinh, những buổi cắt tóc miễn phí, giờ học tiếng Anh, những cuốn sách được trao gửi qua mô hình “Người thầy Công an nhân dân” và “tủ sách hiếu học”… mỗi hoạt động có cách thức khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu là sẻ chia với Nhân dân bằng những việc làm cụ thể, thiết thực và chân thành; giá trị của những chuyến đi không chỉ nằm ở phần quà được trao hay số lượng hoạt động được tổ chức mà còn ở sự gắn kết được tạo dựng giữa cán bộ, chiến sĩ với cấp ủy, chính quyền và Nhân dân tại cơ sở.
Ở những điểm trường vùng cao, sự thiếu thốn đôi khi không chỉ nằm ở cơ sở vật chất mà còn ở điều kiện để học sinh tiếp cận tri thức, ngoại ngữ và những kỹ năng cần thiết; bởi vậy, những cuốn sách, giờ học tiếng Anh hay một mái tóc được cắt gọn gàng đều mang một ý nghĩa riêng, qua những việc làm tưởng như nhỏ bé ấy, khoảng cách giữa người chiến sĩ làm nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự với người dân được rút ngắn hơn; trong các giờ học tiếng Anh miễn phí thuộc mô hình “Người thầy Công an nhân dân”, cán bộ, chiến sĩ không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn tạo cho học sinh niềm hứng thú với việc học, khuyến khích các em mạnh dạn giao tiếp, mở rộng hiểu biết và nuôi dưỡng ước mơ; với học sinh vùng cao, mỗi giờ học có thể mở thêm một cánh cửa để các em tiếp cận với thế giới rộng lớn hơn; mô hình “Người thầy Công an nhân dân” vì thế không đơn thuần là một hoạt động hỗ trợ giáo dục, đó còn là cách làm dân vận gần gũi, phù hợp với lứa tuổi học sinh; thông qua giáo dục để gieo những hạt giống tốt đẹp về ý thức, trách nhiệm và tinh thần thượng tôn pháp luật; cùng với những giờ học, các “tủ sách hiếu học” được trao tặng cho các điểm trường cũng gửi gắm một thông điệp giản dị, tri thức là nền tảng để mỗi người tự tin vươn lên, những cuốn sách được sắp xếp ngay ngắn trên giá không chỉ phục vụ việc học tập trước mắt, mà còn góp phần hình thành thói quen đọc sách, tự học, tự tìm hiểu của các em học sinh.
Đối với cán bộ, chiến sĩ Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, mỗi chuyến đi về cơ sở cũng là một dịp để trực tiếp tìm hiểu đời sống, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, những câu chuyện bên đường, trong lớp học hay tại bản làng giúp cán bộ Công an hiểu thêm về đặc điểm văn hóa, phong tục, tập quán và những vấn đề người dân quan tâm, từ đó, công tác tuyên truyền, vận động được điều chỉnh phù hợp hơn với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn, đó cũng chính là yêu cầu quan trọng của công tác dân vận ở vùng cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, không thể chỉ tuyên truyền một chiều, mà phải đến với dân, lắng nghe dân, nói cho dân hiểu và làm để dân tin… với địa bàn biên giới, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa thiết thực, bởi hoạt động qua lại biên giới, lao động, thăm thân, giao thương đều liên quan trực tiếp đến đời sống của người dân. Khi người dân được trang bị kiến thức pháp luật đầy đủ, họ sẽ chủ động hơn trong phòng ngừa, nhận diện những nguy cơ phát sinh; nhất là các hành vi vi phạm liên quan đến xuất nhập cảnh, cư trú và hoạt động qua biên giới… vì vậy, công tác hướng dẫn thủ tục tại đơn vị và công tác dân vận tại cơ sở thực chất có sự bổ trợ cho nhau, một bên giúp người dân hiểu và thực hiện đúng quy định; một bên tạo nền tảng để người dân tin tưởng, đồng hành và chủ động tham gia bảo vệ an ninh, trật tự. Nếu những giờ hướng dẫn thủ tục tại đơn vị là nơi cán bộ, chiến sĩ trực tiếp giải đáp những băn khoăn của công dân thì những chuyến về cơ sở lại mở ra không gian gần gũi hơn để tuyên truyền, vận động và lắng nghe; ở đó pháp luật không còn là những quy định khô cứng trong văn bản mà được chuyển tải bằng những câu chuyện đời thường, bằng sự chia sẻ và bằng chính những việc làm cụ thể của người chiến sĩ Công an.
Với địa bàn vùng cao, biên giới, nơi đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, công tác tuyên truyền pháp luật càng cần được thực hiện thường xuyên, kiên trì và phù hợp. Không phải người dân nào cũng có điều kiện tiếp cận đầy đủ thông tin trên môi trường số, cũng không phải ai có thể tự mình nghiên cứu các quy định liên quan đến xuất nhập cảnh, cư trú hay việc đi lại qua biên giới; vì vậy, sự hiện diện trực tiếp của cán bộ Công an tại cơ sở, bằng cách nói dễ hiểu và những việc làm gần gũi, có ý nghĩa thiết thực trong đưa pháp luật đến gần cuộc sống.
Từ những cuộc gặp gỡ ấy, người dân được giúp nhận thức rõ hơn quyền và nghĩa vụ của mình khi thực hiện thủ tục hành chính; nâng cao cảnh giác trước những lời dụ dỗ, môi giới xuất cảnh trái phép; chủ động phòng ngừa nguy cơ trở thành nạn nhân của các loại tội phạm lợi dụng hoạt động xuất nhập cảnh để lừa đảo, mua bán người hoặc tổ chức đưa người ra nước ngoài trái phép... chính từ sự gần dân, hiểu dân và đồng hành cùng dân, công tác quản lý xuất nhập cảnh từng bước được gắn kết chặt chẽ hơn với công tác dân vận, góp phần tạo nền tảng vững chắc cho nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.
Thực hiện: Nguyễn Bùi Lan Anh, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh, Công an tỉnh Tuyên Quang
