Từ những thay đổi ban đầu mang tính hình thức, nhiều em đã đi xa hơn khi can thiệp trực tiếp vào kết cấu kỹ thuật của phương tiện. Xe được nâng cấp động cơ, thay đổi bộ điều tốc, lắp thêm ắc quy để tăng công suất, thậm chí tháo bỏ các chi tiết an toàn nhằm giảm trọng lượng, tăng tốc độ. Những chiếc xe vốn được thiết kế để vận hành ổn định, an toàn ở mức tốc độ phù hợp với lứa tuổi học sinh, nay bị biến thành những phương tiện tiềm ẩn rủi ro cao.
Ở đây, vấn đề không chỉ nằm ở việc phương tiện chạy nhanh hơn, mà là ở sự mất cân bằng giữa tốc độ và độ an toàn. Khi tốc độ tăng lên nhưng hệ thống phanh, khung xe, lốp xe không được nâng cấp tương ứng, mọi tính toán kỹ thuật ban đầu của nhà sản xuất gần như bị phá vỡ. Chỉ cần một tình huống bất ngờ như tránh xe, phanh gấp hay mặt đường trơn trượt, nguy cơ tai nạn có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Và người phải đối mặt với hậu quả đầu tiên chính là các em học sinh – những người chưa đủ kinh nghiệm, kỹ năng để xử lý tình huống phức tạp trên đường.
Thực tế đã chứng minh, không ít vụ tai nạn giao thông liên quan đến xe điện độ chế đã xảy ra, để lại hậu quả nặng nề. Có những em bị thương tích nghiêm trọng, có trường hợp để lại di chứng lâu dài, thậm chí ảnh hưởng đến tính mạng. Đáng tiếc hơn, nhiều vụ việc hoàn toàn có thể tránh được nếu phương tiện được sử dụng đúng thiết kế, đúng mục đích. Không chỉ dừng lại ở tai nạn giao thông, hiểm họa từ xe điện độ chế còn nằm ở nguy cơ cháy, nổ, nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài. Một sự can thiệp thiếu hiểu biết vào hệ thống điện có thể biến chiếc xe thành “quả bom” di động, đe dọa trực tiếp đến người sử dụng và cộng đồng xung quanh. Nhìn nhận một cách thẳng thắn, tình trạng xe điện độ chế trong học sinh không đơn thuần là vấn đề vi phạm pháp luật hay kỹ thuật phương tiện, mà sâu xa hơn là câu chuyện về nhận thức và tâm lý lứa tuổi.
Ở độ tuổi thích thể hiện bản thân, nhiều em bị cuốn theo tâm lý “hơn thua”, muốn chiếc xe của mình nổi bật, mạnh mẽ hơn bạn bè. Sự hiếu thắng, tò mò nhưng thiếu định hướng đã khiến các em vô tình biến phương tiện đi lại thành nguồn nguy hiểm. Khi cái “tôi” cá nhân được đặt lên trên sự an toàn, hệ quả xảy ra là điều khó tránh khỏi. Từ thực tế tại địa bàn, có thể khẳng định lực lượng Công an xã Chiêm Hóa đã phát huy rõ vai trò nòng cốt, chủ động trong việc nhận diện sớm nguy cơ và triển khai các giải pháp phòng ngừa ngay từ cơ sở.
Không chờ đến khi xảy ra hậu quả, lực lượng Công an xã đã chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương xây dựng kế hoạch chuyên đề về phòng ngừa, xử lý tình trạng xe điện độ chế trong học sinh; đồng thời huy động sự vào cuộc của các ban, ngành, đoàn thể, nhà trường tạo thành thế trận đồng bộ, toàn diện. Điểm nổi bật là công tác tuyên truyền không còn dừng lại ở hình thức phổ biến pháp luật đơn thuần mà đã được đổi mới theo hướng trực quan, sát thực tế. Công an xã đã phối hợp với các nhà trường tổ chức nhiều buổi tuyên truyền chuyên đề, đưa các tình huống cụ thể, các vụ tai nạn có thật vào phân tích, mổ xẻ nguyên nhân, hậu quả.
Qua đó giúp học sinh không chỉ “biết luật” mà còn “hiểu sâu” và “tự giác chấp hành”. Đây chính là cách tiếp cận mang tính bền vững, tác động trực tiếp vào nhận thức, yếu tố cốt lõi để thay đổi hành vi. Bên cạnh đó, lực lượng Công an xã Chiêm Hóa còn chủ động rà soát, nắm tình hình tại các trường học, các điểm sửa chữa xe, kịp thời phát hiện các dấu hiệu độ chế phương tiện để có biện pháp ngăn chặn. Công tác tuần tra, kiểm soát được duy trì thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, nhất là vào giờ cao điểm học sinh đến trường và tan học. Việc xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm không chỉ nhằm răn đe mà còn thể hiện sự kiên quyết trong lập lại trật tự, kỷ cương an toàn giao thông ngay từ cơ sở.
Trao đổi với phóng viên, Thiếu tá Vũ Mạnh Hào, Trưởng Công an xã Chiêm Hóa nhấn mạnh: “Chúng tôi xác định đây không chỉ là vi phạm giao thông đơn thuần mà là nguy cơ trực tiếp đe dọa đến an toàn của học sinh. Vì vậy, Công an xã đã chủ động triển khai đồng bộ các biện pháp từ tuyên truyền, kiểm tra đến xử lý, với mục tiêu ngăn chặn từ sớm, từ xa, không để xảy ra hậu quả đáng tiếc.” Đồng chí cũng cho rằng, hiệu quả bền vững chỉ đạt được khi có sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an giữ vai trò nòng cốt, dẫn dắt. Thực tế cho thấy, những nỗ lực của lực lượng Công an xã đã bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của người dân và học sinh.
Là phụ huynh có con đang học THCS, chị Nguyễn Thị Lan chia sẻ: “Sau khi được Công an xã tuyên truyền, gia đình tôi đã hiểu rõ hơn về mức độ nguy hiểm của việc độ xe. Chúng tôi đã kiểm tra lại phương tiện của con và thường xuyên nhắc nhở cháu chấp hành đúng quy định.” Em Hoàng Văn Minh cũng thẳng thắn: “Trước kia em thấy bạn bè độ xe chạy nhanh nên thích, nhưng giờ em hiểu là rất nguy hiểm và sẽ không làm theo.” Rõ ràng, sự chuyển biến trong nhận thức chính là kết quả từ cách làm bài bản, kiên trì của lực lượng Công an cơ sở.
Tuy nhiên, cần khẳng định rằng, xử lý vi phạm chỉ là giải pháp trước mắt. Gốc rễ của vấn đề vẫn nằm ở ý thức và trách nhiệm của mỗi gia đình, nhà trường và bản thân học sinh. Gia đình cần quản lý chặt chẽ việc sử dụng phương tiện; nhà trường cần tăng cường giáo dục pháp luật, kỹ năng sống; xã hội cần tạo môi trường lành mạnh để các em phát triển. Pháp luật đã có quy định rõ ràng đối với hành vi tự ý thay đổi kết cấu phương tiện. Nhưng nếu thiếu đi sự vào cuộc quyết liệt, thường xuyên của lực lượng chức năng, đặc biệt là Công an cơ sở, thì những quy định đó khó đi vào cuộc sống.
Chính vì vậy, vai trò “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” của Công an xã Chiêm Hóa chính là yếu tố then chốt trong việc ngăn chặn từ gốc tình trạng xe điện độ chế. Ngăn chặn xe điện độ chế không chỉ là nhiệm vụ bảo đảm trật tự, an toàn giao thông mà còn là hành động bảo vệ tương lai của thế hệ trẻ.
Bởi phía sau mỗi chiếc xe là một cuộc đời, một gia đình, một ước mơ. Không ai mong muốn những tai nạn đáng tiếc xảy ra chỉ vì sự chủ quan hay một phút bốc đồng. Vì vậy, hơn lúc nào hết, cần phát huy mạnh mẽ vai trò nòng cốt của lực lượng Công an cơ sở, đồng thời huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Khi nhận thức được nâng lên, hành động sẽ thay đổi. Khi mỗi người cùng có trách nhiệm, những hiểm họa sẽ được đẩy lùi. Và khi đó, những chiếc xe điện mới thực sự trở về đúng ý nghĩa ban đầu – là phương tiện an toàn, phục vụ cuộc sống, chứ không phải là mối nguy tiềm ẩn trên mỗi tuyến đường.
Thực hiện: Việt Hùng
