Đáng chú ý, ngày 08/6/2026, Công an thành phố Hồ Chí Minh đã khởi tố vụ án hình sự để điều tra về hành vi “Xâm phạm quyền tác giả”. Theo kết quả điều tra ban đầu, hình ảnh mẫu thiết kế thuộc một bộ sưu tập đã được bảo hộ bị sao chép, sau đó sử dụng công cụ AI để xử lý, phục vụ sản xuất, quảng cáo và kinh doanh khi chưa được chủ sở hữu cho phép. Vụ việc cho thấy việc dùng AI để chỉnh sửa, biến đổi tác phẩm của người khác không đồng nghĩa với việc được quyền tự do khai thác tác phẩm đó.
Thực tế hành vi xâm phạm quyền tác giả có thể bắt đầu từ việc tải hình ảnh trên mạng để quảng cáo, sao chép bài viết hoặc video để đăng lại, lấy thiết kế, âm nhạc, phần mềm để chỉnh sửa, cắt ghép hoặc đưa vào hoạt động kinh doanh mà chưa tìm hiểu điều kiện cấp phép. Đặc biệt, không nên mặc định rằng chỉ cần ghi tên tác giả hoặc ghi nguồn sẽ được phép sử dụng, mà trước khi khai thác sử dụng cần xác định tác giả, kiểm tra điều kiện cấp phép và sử dụng đúng phạm vi được phép; đối với nội dung được tạo, chỉnh sửa hoặc hỗ trợ bởi AI, càng cần kiểm tra nguồn nguyên liệu đầu vào và quyền sử dụng trước khi đăng tải, quảng cáo hoặc kinh doanh.
Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Tuyên Quang khuyến cáo: Để bảo vệ quyền tác phẩm của mình, tác giả có thể chủ động thực hiện sử dụng mã hóa, chữ ký số khi phù hợp; đăng ký quyền tác giả để chủ động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp đối với tác phẩm; đặt dấu ấn riêng, thủy ấn hoặc dấu hiệu nhận diện phù hợp trên tác phẩm; quy định rõ quyền sử dụng, phạm vi khai thác và điều kiện cho phép người khác sử dụng; thường xuyên kiểm tra, phát hiện và lưu lại thông tin về các trường hợp sử dụng, sao chép trái phép. Khi nghi ngờ quyền tác giả bị xâm phạm, cần xử lý bình tĩnh kiểm tra, xác minh nguồn gốc tác phẩm và hành vi sử dụng; xác định nội dung bị sao chép, chỉnh sửa hoặc khai thác; đồng thời lưu giữ đầy đủ bằng chứng như hình ảnh, đường link, tài khoản, thời gian đăng tải và nội dung vi phạm. Không nên tự ý xóa dữ liệu có thể chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng tác phẩm. Khi cần thiết, tác giả hoặc chủ sở hữu có thể báo cáo, trình báo cơ quan chức năng để được hướng dẫn, xử lý theo quy định.
Hải Linh - Tuấn Anh
