Nguy cơ cháy, nổ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân: hệ thống điện không bảo đảm an toàn, dây dẫn hoặc thiết bị sạc xuống cấp, sử dụng bộ sạc không tương thích, pin, ắc quy bị hư hỏng, biến dạng, quá nhiệt, chập điện hoặc sạc không đúng cách. Khi những yếu tố này xuất hiện trong không gian kín, tập trung nhiều phương tiện, hàng hóa và vật liệu dễ cháy, hậu quả có thể diễn biến nhanh, gây khó khăn cho công tác chữa cháy và thoát nạn.
Thực tế đã ghi nhận những vụ việc cho thấy không thể chủ quan với nguy cơ cháy từ pin, ắc quy và thiết bị liên quan đến xe điện. Trong một vụ cháy tại Đà Nẵng, trên phương tiện liên quan có khoảng 20-25 khối pin loại 24V cùng 9 bình ắc quy xe điện đồ chơi đã được sạc đầy; vụ việc khiến 2 người tử vong. Những vụ việc như vậy là lời cảnh báo rõ ràng về hậu quả có thể xảy ra khi các thiết bị tích trữ năng lượng được sử dụng, sạc hoặc bảo quản trong điều kiện không bảo đảm an toàn.
Từ thực tế đó, Công an xã Yên Nguyên và Công an xã Lực Hành đã tăng cường tuyên truyền, kiểm tra, hướng dẫn các cơ sở kinh doanh, sửa chữa xe điện, kho chứa pin và linh kiện chủ động nhận diện, khắc phục những nguy cơ cháy, nổ ngay từ cơ sở.
Trao đổi về vấn đề này, Thiếu tá Phạm Thị Dung, Trưởng Công an xã Yên Nguyên, cho biết nguy cơ mất an toàn PCCC tại các cơ sở kinh doanh, sửa chữa xe điện không chỉ nằm ở bản thân phương tiện mà còn liên quan trực tiếp đến quá trình sạc, sửa chữa, bảo quản pin, ắc quy và việc sử dụng hệ thống điện.
Theo Thiếu tá Phạm Thị Dung, những cơ sở có diện tích hạn chế nhưng tập trung nhiều xe điện, pin, ắc quy và linh kiện cần đặc biệt lưu ý việc bố trí hàng hóa, phương tiện, khu vực sạc và lối thoát nạn. Chỉ một sơ suất trong sử dụng điện, một thiết bị sạc không phù hợp hoặc một bộ pin có dấu hiệu bất thường nhưng vẫn tiếp tục sử dụng cũng có thể làm phát sinh sự cố.
“Quan trọng nhất là phải nhận diện được nguy cơ từ sớm và xử lý ngay từ khi chưa xảy ra sự cố. Công tác kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện thiếu sót mà còn để hướng dẫn chủ cơ sở hiểu rõ nguy cơ tại chính nơi mình hoạt động, từ đó chủ động khắc phục và duy trì các điều kiện an toàn”, Thiếu tá Phạm Thị Dung nhấn mạnh.
Tại Yên Nguyên, lực lượng Công an tập trung kiểm tra hệ thống điện, dây dẫn, thiết bị sạc, khu vực sửa chữa, sạc và bảo quản pin, ắc quy; việc bố trí xe điện, hàng hóa, vật liệu và lối thoát nạn; phương tiện chữa cháy tại chỗ. Những tồn tại được phát hiện đều được trao đổi trực tiếp với chủ cơ sở để có biện pháp khắc phục.
Đáng chú ý, việc kiểm tra được đặt trong mối liên hệ với hoạt động thực tế của từng cơ sở. Bởi điều kiện an toàn không phải là yếu tố cố định. Số lượng xe, pin, ắc quy, linh kiện có thể thay đổi; hệ thống điện và thiết bị sạc cũng có thể xuống cấp theo thời gian. Nếu không duy trì việc tự kiểm tra, những nguy cơ mới có thể xuất hiện ngay sau khi cơ sở đã được nhắc nhở, chấn chỉnh.
Từ góc nhìn của người trực tiếp kinh doanh, chủ một cơ sở sửa chữa, kinh doanh xe điện trên địa bàn xã Yên Nguyên cho biết trước đây cơ sở chủ yếu quan tâm đến việc bảo đảm hoạt động kinh doanh, sửa chữa và sạc phương tiện, trong khi một số yếu tố về bố trí, bảo quản pin, ắc quy chưa được chú ý đúng mức.
“Qua được Công an xã tuyên truyền, kiểm tra và chỉ rõ từng vị trí có nguy cơ, chúng tôi thấy nhiều việc tưởng như nhỏ nhưng lại rất quan trọng. Cơ sở đã sắp xếp lại khu vực để xe, pin, ắc quy; kiểm tra hệ thống điện, thiết bị sạc và giữ lối đi, lối thoát nạn thông thoáng. Quan trọng hơn là phải duy trì việc kiểm tra thường xuyên, chứ không chỉ thực hiện khi có lực lượng chức năng đến kiểm tra”, chủ cơ sở chia sẻ.
Nếu tại Yên Nguyên, trọng tâm được đặt vào việc nhận diện và khắc phục nguy cơ tại các cơ sở thì ở Lực Hành, lực lượng Công an cũng đặc biệt chú trọng đến những sơ hở có thể phát sinh trong quá trình kinh doanh, sửa chữa và lưu trữ xe điện, pin, ắc quy, linh kiện.
Theo Trung tá Trần Anh Dũng, Trưởng Công an xã Lực Hành, qua kiểm tra thực tế, những nguy cơ mất an toàn thường bắt đầu từ những vấn đề tưởng như rất đơn giản: sắp xếp phương tiện và hàng hóa chưa hợp lý, để vật liệu gần nguồn điện hoặc nguồn nhiệt, lối thoát nạn bị thu hẹp, dây dẫn và thiết bị điện chưa được kiểm tra thường xuyên, khu vực sạc chưa được bố trí phù hợp hoặc phương tiện chữa cháy tại chỗ chưa được quan tâm đúng mức.
“Cháy, nổ không chờ đến khi lực lượng chức năng đến kiểm tra mới xảy ra. Vì vậy, mục tiêu của chúng tôi là giúp các chủ cơ sở chuyển từ tâm lý chờ được nhắc nhở sang chủ động tự kiểm tra, tự phát hiện và loại bỏ nguy cơ trong hoạt động hằng ngày”, Trung tá Trần Anh Dũng cho biết.
Theo Trưởng Công an xã Lực Hành, mỗi cơ sở cần duy trì việc kiểm tra hệ thống điện, khu vực sạc, pin, ắc quy, lối thoát nạn và phương tiện chữa cháy; đồng thời trang bị cho người lao động những kiến thức cần thiết để nhận biết dấu hiệu bất thường và xử lý tình huống ban đầu. Khi phát hiện pin, ắc quy hoặc thiết bị sạc có dấu hiệu quá nóng, biến dạng, hư hỏng, phát mùi hoặc hoạt động bất thường, cần ngừng sử dụng và có biện pháp xử lý phù hợp, tránh để sự cố phát triển thành cháy.
Tại một cơ sở kinh doanh, sửa chữa xe điện ở Lực Hành, chủ cơ sở cho biết sau khi được lực lượng Công an tuyên truyền, hướng dẫn, cơ sở đã rà soát lại toàn bộ khu vực hoạt động. Những phương tiện, pin, ắc quy và linh kiện được sắp xếp lại theo hướng không cản trở lối đi; khu vực sạc được bố trí phù hợp hơn; hệ thống điện và dây dẫn được kiểm tra; phương tiện chữa cháy được đặt ở vị trí thuận tiện khi cần sử dụng.
“Điều chúng tôi nhận thấy rõ nhất là phòng cháy phải bắt đầu từ chính những việc mình làm mỗi ngày. Nếu để dây điện hư hỏng, sạc không đúng cách hoặc đặt pin gần nguồn nhiệt mà không xử lý thì nguy cơ luôn tồn tại. Sau khi được Công an xã hướng dẫn, chúng tôi xác định việc tự kiểm tra phải trở thành công việc thường xuyên”, chủ cơ sở chia sẻ.
Những thay đổi từ các cơ sở cho thấy hiệu quả của phương pháp tuyên truyền gắn với kiểm tra, hướng dẫn trực tiếp. Thay vì chỉ phổ biến các yêu cầu chung, cán bộ Công an đi vào từng vị trí, từng thiết bị, chỉ rõ nguy cơ và hướng dẫn cách khắc phục. Qua đó, chủ cơ sở có thể nhìn thấy những vấn đề cụ thể trong chính hoạt động kinh doanh của mình.
Đặc biệt, pin và ắc quy là những bộ phận cần được quan tâm trong toàn bộ quá trình sử dụng xe điện. Với pin lithium-ion, khi bị va đập mạnh, chèn ép, đoản mạch, quá nhiệt, hư hỏng hoặc biến dạng, có thể phát sinh hiện tượng mất ổn định nhiệt, dẫn đến phát nhiệt, bốc khói, cháy và có khả năng lan truyền giữa các cell pin. Vì vậy, việc bảo quản, sạc và sử dụng pin đúng hướng dẫn có ý nghĩa quan trọng trong phòng ngừa sự cố.
Người sử dụng cũng cần thay đổi từ những thói quen nhỏ. Không sử dụng bộ sạc không phù hợp; không tự ý thay đổi hệ thống điện của phương tiện; không sạc tại nơi gần nguồn lửa, nguồn nhiệt hoặc vật liệu dễ cháy; không tiếp tục sử dụng pin, ắc quy đã có dấu hiệu phồng, nứt, biến dạng hoặc quá nóng. Khu vực sạc phải thông thoáng, không bị che chắn và cần được kiểm soát trong quá trình sạc.
Ông Nguyễn Minh Đức, xã Yên Nguyên, một người dân sử dụng xe điện cho biết trước đây việc sạc phương tiện tại gia đình chủ yếu được thực hiện theo thói quen, chưa chú ý nhiều đến vị trí đặt xe hay tình trạng của thiết bị sạc.
“Sau khi được tuyên truyền, tôi hiểu rằng việc sạc xe cũng cần có những nguyên tắc an toàn. Gia đình sẽ kiểm tra bộ sạc, dây điện trước khi sử dụng, đặt xe ở nơi phù hợp, tránh xa vật liệu dễ cháy và không tiếp tục sạc nếu thấy pin hoặc thiết bị có dấu hiệu bất thường”. Điều quan trọng nhất sau các buổi tuyên truyền là người sử dụng phải biến kiến thức thành thói quen. “Trước đây nhiều người nghĩ sạc xe điện là việc bình thường nên ít để ý. Nhưng khi được cán bộ Công an phân tích những tình huống có thể dẫn đến cháy, mọi người sẽ có ý thức hơn trong việc kiểm tra xe, bộ sạc và vị trí sạc. Mỗi gia đình chủ động một chút thì nguy cơ sẽ giảm đi rất nhiều”, người dân chia sẻ.
Thực tế từ các cơ sở kinh doanh, sửa chữa và từ chính các hộ gia đình cho thấy, nguy cơ cháy, nổ liên quan đến xe điện không phải vấn đề quá xa vời. Tuy nhiên, phần lớn những yếu tố làm gia tăng nguy cơ lại có thể được nhận diện và khắc phục từ sớm nếu người sử dụng và chủ cơ sở có ý thức.
Trong công tác PCCC, một lối thoát nạn luôn thông thoáng có thể tạo thêm thời gian để người bên trong thoát ra khi xảy ra cháy; một thiết bị chữa cháy được bố trí đúng vị trí và người lao động biết cách sử dụng có thể hỗ trợ xử lý sự cố ngay từ ban đầu; một bộ pin có dấu hiệu bất thường được phát hiện, ngừng sử dụng kịp thời có thể ngăn chặn nguy cơ trước khi phát triển thành sự cố lớn.
Bởi vậy, hiệu quả phòng ngừa không thể chỉ được đo bằng số lượt kiểm tra hay số cơ sở được tuyên truyền. Quan trọng hơn là sau mỗi lần kiểm tra, chủ cơ sở có thay đổi cách sắp xếp, vận hành và tự kiểm tra hay không; người dân có thay đổi thói quen sạc và bảo quản phương tiện hay không.
Đây cũng là mục tiêu mà Công an xã Yên Nguyên và Công an xã Lực Hành hướng tới: đưa công tác PCCC đến gần hơn với từng cơ sở, từng hộ gia đình; phát hiện những nguy cơ từ sớm, hướng dẫn cách khắc phục cụ thể và từng bước hình thành ý thức tự phòng ngừa trong cộng đồng.
Xe điện là xu hướng phát triển tất yếu, nhưng đi cùng với sự phát triển đó phải là ý thức sử dụng an toàn. Đối với cơ sở kinh doanh, sửa chữa, đó là trách nhiệm kiểm soát hệ thống điện, khu vực sạc, pin, ắc quy, hàng hóa và lối thoát nạn. Đối với mỗi gia đình, đó là sử dụng đúng thiết bị, sạc đúng hướng dẫn, không chủ quan với những dấu hiệu bất thường.
Phòng cháy không bắt đầu từ khi có khói, lửa, mà bắt đầu từ việc nhận diện và loại bỏ những nguy cơ rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Khi mỗi cơ sở kinh doanh xe điện chủ động kiểm tra, mỗi người lao động biết cách xử lý sự cố và mỗi người dân hình thành thói quen sử dụng, sạc, bảo quản phương tiện đúng cách, những nguy cơ cháy, nổ sẽ được kiểm soát ngay từ cơ sở, đó chính là cách thiết thực để bảo vệ tính mạng, tài sản và sự bình yên của cộng đồng.
Thực hiện: Việt Hùng
