Cơn nghiện" thiết bị điện tử, game online và mạng xã hội (TikTok, YouTube, Facebook) đang là mối đe dọa lớn đối với sự phát triển não bộ của trẻ em hiện nay, được các chuyên gia ví như "con dao hai lưỡi" tàn phá trí tuệ và tâm lý. Việc lạm dụng công nghệ khiến não bộ của trẻ bị "thối" do tiếp nhận thông tin cường độ cao, tiết tấu nhanh, dẫn đến suy giảm nhận thức âm thầm.
Hiện nay, trên nhiều nền tảng mạng xã hội xuất hiện không ít video, hình ảnh mang tính chất phản cảm, bạo lực, thậm chí có nội dung sai lệch, kích động hoặc cổ súy hành vi tiêu cực. Đáng lo ngại, một số nội dung được ngụy trang dưới dạng hoạt hình, trò chơi, thử thách (“challenge”) nhằm thu hút trẻ em, khiến các em dễ dàng tiếp cận mà không nhận thức được mức độ nguy hiểm.
Trẻ em là đối tượng chưa phát triển đầy đủ về nhận thức và kỹ năng tự bảo vệ, do đó rất dễ bị ảnh hưởng bởi những nội dung tiêu cực. Việc tiếp xúc thường xuyên với các clip “vô tri”, nhảm nhí hoặc độc hại có thể làm lệch lạc suy nghĩ, hình thành hành vi bắt chước không lành mạnh, thậm chí gây ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý và nhân cách của trẻ.
Một nguy cơ khác là tình trạng trẻ em bị lôi kéo tham gia các trào lưu nguy hiểm trên mạng. Nhiều “trend” tưởng chừng vô hại nhưng thực tế lại tiềm ẩn rủi ro về sức khỏe, tính mạng hoặc ảnh hưởng tiêu cực đến đạo đức, lối sống. Bên cạnh đó, trẻ em cũng có thể trở thành đối tượng bị lợi dụng, xâm hại thông qua các nội dung và tương tác trên môi trường số.
Trước thực trạng trên, việc bảo vệ trẻ em trên không gian mạng cần có sự chung tay của gia đình, nhà trường và toàn xã hội:
• Đối với gia đình: Cha mẹ cần quan tâm, theo dõi và định hướng nội dung mà trẻ tiếp cận; hướng dẫn trẻ kỹ năng sử dụng Internet an toàn, nhận biết nội dung xấu độc và cách xử lý khi gặp tình huống nguy hiểm.
• Đối với nhà trường: Tăng cường giáo dục kỹ năng số, kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh; lồng gh ép nội dung giáo dục về an toàn mạng vào chương trình học.
• Đối với xã hội và cơ quan chức năng: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, kiểm soát và xử lý các nội dung vi phạm; xây dựng môi trường mạng lành mạnh, phù hợp với trẻ em.
Bên cạnh đó, mỗi người dùng Internet cũng cần nâng cao ý thức trách nhiệm, không chia sẻ, lan truyền các nội dung độc hại, góp phần tạo dựng không gian mạng an toàn cho trẻ em.
Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không chỉ là trách nhiệm của riêng gia đình hay nhà trường, mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội. Chỉ khi mỗi cá nhân đều ý thức và hành động đúng đắn, chúng ta mới có thể tạo ra một môi trường số lành mạnh, giúp trẻ em phát triển toàn diện cả về trí tuệ và nhân cách.
Nguyễn Tuấn - Chẩu Diệm
