Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và dịch vụ giao hàng, mua sắm trực tuyến đã trở thành thói quen phổ biến của nhiều người dân. Đặc biệt vào dịp cuối năm, lượng đơn hàng tăng đột biến, kéo theo đó là nguy cơ tiềm ẩn từ các loại tội phạm công nghệ cao. Thực tế cho thấy, dù đã được cơ quan chức năng thường xuyên cảnh báo, song nhiều người vẫn bị các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua thủ đoạn gọi điện “xác nhận đơn hàng”.
Các đối tượng lừa đảo thường gọi điện thoại cho người dân, tự xưng là nhân viên sàn thương mại điện tử, đơn vị vận chuyển, bưu tá hoặc cửa hàng quen thuộc. Đối tượng thông báo nạn nhân có đơn hàng sắp được giao, đơn hàng chưa thanh toán, giao nhầm hàng, hoặc đơn hàng bị lỗi cần “xác nhận lại thông tin”… Sau khi tạo được sự tin tưởng ban đầu, các đối tượng tiếp tục dẫn dắt nạn nhân vào “kịch bản” đã được chuẩn bị sẵn. Phổ biến là yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản ngân hàng, mã OTP; đề nghị chuyển khoản trước một khoản tiền để “xác nhận”, “hoàn tiền” hoặc “phí vận chuyển”... Nguy hiểm hơn, một số đối tượng còn hướng dẫn người dân truy cập vào các đường link giả mạo, cài đặt ứng dụng lạ nhằm chiếm quyền kiểm soát điện thoại, từ đó rút tiền trong tài khoản ngân hàng. Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi như giả mạo số điện thoại của đơn vị giao hàng uy tín, sử dụng giọng nói chuyên nghiệp, am hiểu quy trình giao nhận hàng hóa, thậm chí nắm được một số thông tin cơ bản của người dân để tăng độ tin cậy. Nhiều nạn nhân do mất cảnh giác đã làm theo hướng dẫn và bị chiếm đoạt số tiền lớn chỉ trong thời gian ngắn.
Một trong những nguyên nhân chính là do tâm lý chủ quan, thiếu cảnh giác của người dân trong dịp cận Tết. Thời điểm này, nhiều gia đình đặt mua nhiều loại hàng hóa khác nhau, không nhớ rõ chi tiết từng đơn hàng nên khi nhận được cuộc gọi “xác nhận đơn”, thường có xu hướng tin tưởng và làm theo hướng dẫn. Bên cạnh đó, không ít người còn có thói quen cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực (OTP) qua điện thoại hoặc mạng xã hội mà không ý thức được đây là thông tin bảo mật tuyệt đối. Một số trường hợp vì ngại mất thời gian, muốn xử lý nhanh gọn nên không kiểm tra, xác minh lại thông tin qua các kênh chính thống. Hành vi lừa đảo thông qua cuộc gọi “xác nhận đơn hàng” không chỉ gây thiệt hại về tài sản cho người dân mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, trật tự và đời sống xã hội. Nhiều nạn nhân bị chiếm đoạt số tiền lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến kinh tế gia đình trong dịp Tết. Ngoài ra, việc để lộ thông tin cá nhân còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng cho các hành vi vi phạm pháp luật khác, gây mất an toàn lâu dài.
Để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn hiệu quả các hành vi lừa đảo, cơ quan Công an khuyến cáo người dân, tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội, kể cả khi người đó tự xưng là nhân viên giao hàng, sàn thương mại điện tử hay cơ quan chức năng. Không truy cập vào các đường link lạ, không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc theo hướng dẫn của người lạ. Khi nhận được cuộc gọi “xác nhận đơn hàng”, người dân cần bình tĩnh kiểm tra, đối chiếu lại thông tin đơn hàng trên ứng dụng, website chính thức; chủ động liên hệ trực tiếp với đơn vị bán hàng hoặc đơn vị vận chuyển qua số điện thoại, kênh thông tin chính thống để xác minh. Không chuyển khoản, không thanh toán trước cho bất kỳ yêu cầu bất thường nào qua điện thoại. Khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc đã bị chiếm đoạt tài sản, cần nhanh chóng trình báo với cơ quan Công an nơi gần nhất để được tiếp nhận, hướng dẫn và xử lý theo quy định của pháp luật. Mỗi người dân nâng cao ý thức cảnh giác, chủ động bảo vệ thông tin cá nhân và tài sản của mình, nhất là trong thời điểm cận Tết Nguyên đán. Sự tỉnh táo của mỗi người chính là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất, góp phần ngăn chặn tội phạm lừa đảo, bảo đảm an ninh, trật tự, để mọi người, mọi nhà đón Tết an toàn, vui tươi và bình yên.
Thực hiện: Thùy Linh, Phòng An ninh đối ngoại
