Các đối tượng thường thu thập hình ảnh, video và giọng nói của nạn nhân hoặc người thân thông qua mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok, Instagram… Sau đó sử dụng công nghệ Deepfake để tạo video hoặc cuộc gọi trực tuyến có khuôn mặt và giọng nói giống người thật.
Khi liên lạc, đối tượng thường tạo ra tình huống khẩn cấp như: Đang cấp cứu tại bệnh viện, cần chuyển tiền ngay; Gặp tai nạn giao thông hoặc sự cố bất ngờ; Cần tiền để làm thủ tục xuất nhập cảnh, đóng viện phí hoặc giải quyết công việc gấp; Đầu tư, kinh doanh hoặc thanh toán đơn hàng cần chuyển tiền ngay trong vài phút.
Trong cuộc gọi, hình ảnh và giọng nói rất giống người thật nhưng thường có thời lượng ngắn, chất lượng hình ảnh không ổn định, khuôn mặt ít biểu cảm, chuyển động thiếu tự nhiên, cử động môi chưa thật sự khớp với lời nói. Đối tượng không muốn trò chuyện lâu, không trả lời được các câu hỏi riêng tư hoặc tìm cách tránh quay toàn bộ khuôn mặt. Khi nạn nhân đề nghị gọi lại hoặc xác minh thông tin, đối tượng thường tìm cách né tránh, lấy lý do sóng yếu, mất mạng hoặc đang bận để thúc giục chuyển tiền càng nhanh càng tốt. Đối tượng thường yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản ngân hàng lạ hoặc tài khoản không đứng tên người quen.
Lợi dụng tâm lý chủ quan, tin tưởng người thân và lo lắng trước những tình huống khẩn cấp, nhiều người đã chuyển tiền ngay mà không kiểm chứng, dẫn đến bị chiếm đoạt tài sản. Để phòng ngừa loại tội phạm này, Công an tỉnh Tuyên Quang khuyến cáo người dân:
* Bình tĩnh trước mọi yêu cầu chuyển tiền khẩn cấp, tuyệt đối không chuyển tiền chỉ dựa trên cuộc gọi video hoặc tin nhắn.
* Chủ động xác minh bằng cách gọi trực tiếp vào số điện thoại đã lưu của người thân hoặc liên hệ qua người thân, bạn bè khác để kiểm tra thông tin.
* Thiết lập mật khẩu hoặc câu hỏi xác minh riêng trong gia đình để sử dụng khi có việc quan trọng liên quan đến tiền bạc.
* Hạn chế công khai hình ảnh, video, giọng nói và thông tin cá nhân trên mạng xã hội; thường xuyên rà soát chế độ bảo mật tài khoản.
* Không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai dưới mọi hình thức.
* Khi phát hiện dấu hiệu nghi vấn hoặc bị lừa đảo, nhanh chóng liên hệ ngân hàng để đề nghị phong tỏa giao dịch (nếu có thể), đồng thời trình báo ngay cơ quan Công an nơi gần nhất để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý.
Công nghệ AI mang lại nhiều lợi ích cho cuộc sống nhưng cũng đang bị các đối tượng xấu lợi dụng để thực hiện hành vi lừa đảo với phương thức ngày càng tinh vi. Mỗi người dân hãy luôn ghi nhớ nguyên tắc: “Không vội chuyển tiền - Phải xác minh nhiều kênh”. Chỉ một cuộc gọi xác nhận có thể giúp tránh mất hàng trăm triệu đồng và bảo vệ tài sản của bản thân, gia đình. Mỗi người dân hãy nâng cao cảnh giác, thường xuyên cập nhật các phương thức, thủ đoạn phạm tội mới và chia sẻ thông tin cảnh báo đến người thân, bạn bè để cùng nhau phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Trần Diện - Tuấn Anh
