Cán bộ Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH kiểm tra công tác PCCC tại cơ sở.
Trong quá trình hoạt động, nhằm đáp ứng yêu cầu mở rộng sản xuất, tăng quy mô lưu trữ hàng hóa hoặc thay đổi phương thức kinh doanh, nhiều doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thường tiến hành cải tạo nhà xưởng, điều chỉnh mặt bằng, bổ sung dây chuyền, máy móc hoặc chuyển đổi công năng các khu vực bên trong công trình. Tuy nhiên, những thay đổi này có thể làm biến đổi tính chất nguy hiểm cháy, nổ, ảnh hưởng đến giải pháp ngăn cháy, thoát nạn và hệ thống kỹ thuật PCCC đã được thiết kế trước đó. Nếu không đánh giá đầy đủ các điều kiện an toàn PCCC, đồng thời không thực hiện thủ tục thẩm định thiết kế đối với công trình thuộc diện phải thẩm định theo quy định, doanh nghiệp không chỉ làm gia tăng nguy cơ cháy, nổ mà còn có thể phát sinh hành vi vi phạm pháp luật.
Quy định pháp luật về cải tạo, thay đổi công năng công trình và yêu cầu thẩm định thiết kế PCCC
Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 đã quy định rõ yêu cầu về PCCC khi lập, điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng công trình, thiết kế công trình, cải tạo, thay đổi công năng sử dụng công trình. Theo Điều 16 của Luật, việc cải tạo, thay đổi công năng sử dụng công trình thuộc phạm vi điều chỉnh phải có giải pháp, thiết kế về PCCC phù hợp với công năng, đặc điểm của công trình; bảo đảm các yêu cầu về khoảng cách PCCC, đường bộ, bãi đỗ, khoảng trống phục vụ hoạt động chữa cháy và CNCH, giải pháp thoát nạn, bậc chịu lửa, ngăn cháy, chống cháy lan, chống khói cùng các yêu cầu kỹ thuật có liên quan.
Đặc biệt, khoản 2 Điều 17 Luật này quy định: đối với công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC, khi điều chỉnh thiết kế làm thay đổi một trong các yêu cầu về PCCC quy định tại khoản 1 Điều 16 hoặc trong quá trình sử dụng có thay đổi công năng, cải tạo làm thay đổi điều kiện an toàn về PCCC thì phải thực hiện điều chỉnh thiết kế, thẩm định thiết kế về PCCC theo quy định. Khoản 3 Điều 17 cũng quy định chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình chỉ được tổ chức thi công xây dựng, cải tạo công trình, hạng mục công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC khi có văn bản thẩm định của cơ quan quản lý chuyên ngành.
Theo khoản 4 Điều 6 Nghị định số 105/2025/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 347/2026/NĐ-CP, các trường hợp phải thẩm định thiết kế về PCCC của cơ quan chuyên môn về xây dựng khi điều chỉnh thiết kế hoặc thay đổi công năng, cải tạo công trình trong quá trình sử dụng bao gồm:
“a) Thay đổi vị trí, diện tích xây dựng của công trình làm giảm khoảng cách phòng cháy, chữa cháy đến các đối tượng khác;
b) Giảm kích thước đường, bãi đỗ phục vụ chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ làm thay đổi khả năng tiếp cận của phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới đến công trình;
c) Giảm bậc chịu lửa của nhà, công trình, khoang cháy;
d) Tăng số tầng; tăng diện tích xây dựng dẫn đến thay đổi yêu cầu về giải pháp phân chia khoang cháy;
đ) Thay đổi loại, vị trí thang bộ thoát nạn; giảm số lượng lối thoát nạn của tầng, khoang cháy, công trình;
e) Thay đổi phân khu các chức năng sử dụng chính bên trong công trình;
g) Trang bị bổ sung hệ thống hút khói, hệ thống cung cấp không khí bảo vệ chống khói; thay đổi phương án thoát khói.”
Như vậy, đối với công trình thuộc diện phải thẩm định, nếu việc cải tạo, thay đổi công năng làm thay đổi các yêu cầu, điều kiện an toàn PCCC theo quy định thì chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình phải thực hiện thủ tục điều chỉnh, thẩm định thiết kế trước khi tổ chức thi công. Việc xác định nghĩa vụ này không chỉ căn cứ vào quy mô sửa chữa lớn hay nhỏ mà quan trọng là nội dung cải tạo, thay đổi có làm ảnh hưởng đến các điều kiện an toàn PCCC hay không. Do đó, doanh nghiệp cần rà soát hồ sơ pháp lý, công năng sử dụng và thiết kế PCCC đã được thẩm định để xác định đúng thủ tục phải thực hiện, tránh quan niệm rằng công trình đã được thẩm định, nghiệm thu trước đó thì có thể tự do cải tạo, thay đổi mà không cần thực hiện các thủ tục liên quan.
Chế tài xử lý đối với hành vi vi phạm quy định về thẩm định thiết kế, nghiệm thu PCCC
Điều 18 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 347/2026/NĐ-CP, quy định các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm về thẩm định thiết kế, nghiệm thu PCCC, cụ thể:
(1) Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với hành vi chuyển đổi, bổ sung công năng hoặc cải tạo công trình, hạng mục công trình trong quá trình sử dụng thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC nhưng chưa có văn bản thẩm định thiết kế của cơ quan quản lý chuyên ngành.
(2) Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với hành vi thi công xây dựng công trình, hạng mục công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy khi chưa có văn bản thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành.
(3) Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi đưa công trình, hạng mục công trình đã được thẩm duyệt thiết kế hoặc thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy vào khai thác, sử dụng khi chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình chưa hoàn thành việc tổ chức nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy theo quy định.
(4) Phạt tiền từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi đưa công trình, hạng mục công trình thuộc diện phải thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy vào khai thác, sử dụng khi chưa có văn bản thẩm định thiết kế về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan quản lý chuyên ngành.
(5) Trường hợp các hành vi vi phạm quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 18 để xảy ra cháy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt tiền được áp dụng gấp hai lần mức phạt tương ứng.
(6) Ngoài hình thức phạt tiền, hành vi vi phạm tại khoản 3 Điều 18 còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động từ 01 tháng đến 06 tháng; hành vi vi phạm tại khoản 4 Điều 18 bị đình chỉ hoạt động từ 03 tháng đến 12 tháng.
Các mức phạt tiền nêu trên là mức áp dụng đối với cá nhân; đối với tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt tiền gấp hai lần mức phạt đối với cá nhân. Đối với hộ kinh doanh, mức phạt tiền được áp dụng như đối với cá nhân theo quy định tại Điều 4 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP.
Các mức xử phạt nêu trên cho thấy, việc tự ý cải tạo, thay đổi công năng khi thuộc trường hợp phải thẩm định thiết kế mà không thực hiện đúng quy định không chỉ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn mà còn có thể khiến doanh nghiệp phải chịu những hậu quả pháp lý và thiệt hại kinh tế đáng kể. Đặc biệt, việc bị đình chỉ hoạt động có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ sản xuất, thực hiện hợp đồng, việc làm của người lao động và hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
Chủ động rà soát, thực hiện đúng quy định trước khi cải tạo, thay đổi công năng công trình
Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, Công an tỉnh Hưng Yên khuyến cáo các doanh nghiệp, chủ đầu tư, người đứng đầu cơ sở sản xuất, kinh doanh trước khi cải tạo, mở rộng nhà xưởng hoặc thay đổi công năng cần rà soát hồ sơ pháp lý, thiết kế xây dựng và hồ sơ PCCC; xác định rõ công trình có thuộc diện phải thẩm định thiết kế về PCCC hay không để thực hiện đúng trình tự, thủ tục theo quy định.
Trong quá trình cải tạo, cần bảo đảm các điều kiện an toàn PCCC, nhất là đường giao thông phục vụ chữa cháy, lối thoát nạn, giải pháp ngăn cháy, chống cháy lan và hoạt động của hệ thống báo cháy, chữa cháy. Sau khi hoàn thành, phải kiểm tra lại các điều kiện an toàn PCCC, cập nhật hồ sơ và chỉ đưa công trình vào sử dụng khi đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo quy định.
Việc chấp hành nghiêm các quy định về PCCC khi cải tạo, thay đổi công năng công trình là trách nhiệm pháp lý của doanh nghiệp, đồng thời góp phần bảo vệ tính mạng người lao động, tài sản và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh an toàn, ổn định.
Theo Cổng TTĐT Bộ Công an
