Những vụ việc đau lòng
Thời gian qua, dư luận cả nước liên tiếp bàng hoàng trước nhiều vụ bạo lực học đường nghiêm trọng xảy ra tại nhiều địa phương. Tháng 10/2024, tại Thanh Hóa, nữ sinh lớp 11 Trường THPT Nông Cống 2 bị nhóm bạn đánh hội đồng dẫn tới gãy đốt sống cổ, tổn hại sức khỏe 23%. Theo thông tin từ cơ quan chức năng, nguyên nhân xuất phát từ mâu thuẫn cá nhân trước đó. Điều khiến dư luận phẫn nộ là nạn nhân từng vào can ngăn một vụ xô xát nhưng sau đó lại trở thành mục tiêu bị trả thù. Tại Vĩnh Long, cuối năm 2024, mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại cảnh nhóm nữ sinh mặc đồng phục trường học đánh hội đồng hai bạn học khác ở khu vực vắng người. Các nạn nhân bị túm tóc, đấm đá liên tiếp, trong khi nhiều học sinh đứng xung quanh không can ngăn mà còn dùng điện thoại quay clip, cổ vũ rồi phát tán lên mạng xã hội.
Đầu năm 2025, tại Nghệ An, một nữ sinh lớp 11 bị nhóm học sinh lớp 12 đánh dập mũi chỉ vì mâu thuẫn cá nhân. Vụ việc gây bức xúc khi hành vi bạo lực diễn ra giữa nơi công cộng, nhiều người chứng kiến nhưng không kịp thời ngăn chặn. Đáng lo ngại hơn, tình trạng sử dụng hung khí trong các vụ bạo lực học đường đang có chiều hướng gia tăng. Tại Đồng Nai, một nam sinh bị nhóm bạn dùng gậy sắt tấn công dẫn tới chấn thương sọ não do mâu thuẫn tình cảm tuổi học trò. Trong khi đó, tại Lào Cai, một học sinh lớp 8 đã dùng dao đâm bạn cùng lớp tử vong chỉ vì xích mích nhỏ. Ở TP Hồ Chí Minh, tháng 11/2025, hai nữ sinh bị nhóm bạn vây đánh trước cổng trường, trong đó có đối tượng sử dụng gậy ba khúc đánh vào đầu nạn nhân gây thương tích nghiêm trọng. Sau vụ việc, học sinh bị hại rơi vào trạng thái hoảng loạn tâm lý, phải xin chuyển trường. Những vụ việc liên tiếp xảy ra cho thấy bạo lực học đường không còn dừng ở mức xô xát thông thường mà đã trở thành vấn đề xã hội nghiêm trọng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành và toàn xã hội.
Thực trạng đáng báo động
Theo số liệu được công bố trong một số chương trình truyền hình và báo cáo của ngành giáo dục, mỗi năm cả nước ghi nhận hàng trăm vụ bạo lực học đường với hàng nghìn học sinh liên quan. Điều đáng lo ngại là nhiều vụ việc có tính chất côn đồ, mang tính trả thù, làm nhục, quay clip phát tán trên mạng xã hội. Nếu như trước đây, bạo lực học đường chủ yếu xảy ra giữa nam sinh thì hiện nay số vụ việc liên quan nữ sinh ngày càng nhiều. Không ít nữ sinh sẵn sàng lao vào đánh bạn, dùng lời lẽ xúc phạm, lột quần áo, quay clip đăng tải lên mạng xã hội nhằm hạ nhục nạn nhân.
Bạo lực học đường hiện nay cũng không chỉ diễn ra trực tiếp mà còn xuất hiện dưới nhiều hình thức khác như cô lập, đe dọa, xúc phạm danh dự, bôi nhọ trên không gian mạng. Trong thời đại công nghệ số, “bạo lực mạng” đang trở thành biến tướng nguy hiểm khi chỉ một bài đăng hay bình luận ác ý cũng có thể khiến nạn nhân rơi vào khủng hoảng tâm lý. Nhiều học sinh bị bắt nạt trong thời gian dài nhưng không dám chia sẻ với gia đình, thầy cô vì sợ bị trả thù hoặc mặc cảm. Có em rơi vào trạng thái trầm cảm, lo âu, sợ đến trường; thậm chí xuất hiện ý nghĩ tiêu cực. Đáng nói, bên cạnh những học sinh trực tiếp tham gia bạo lực còn tồn tại một bộ phận học sinh vô cảm, đứng xem, cổ vũ, quay clip thay vì can ngăn. Đây là biểu hiện đáng lo ngại về sự xuống cấp trong nhận thức và hành vi ứng xử của một bộ phận giới trẻ.
Nguyên nhân từ nhiều phía
Theo các chuyên gia giáo dục và cơ quan chức năng, bạo lực học đường xuất phát từ nhiều nguyên nhân đan xen. Trước hết là sự thiếu quan tâm, giáo dục từ gia đình. Nhiều phụ huynh mải mê mưu sinh, ít thời gian trò chuyện, nắm bắt diễn biến tâm lý của con. Một số gia đình nuông chiều con thái quá nhưng lại xem nhẹ giáo dục đạo đức, kỹ năng sống. Ngược lại, có trường hợp cha mẹ thường xuyên cãi vã, sử dụng bạo lực trong gia đình khiến trẻ bị ảnh hưởng tâm lý, dễ hình thành hành vi hung hăng. Nhà trường ở nhiều nơi còn nặng về dạy kiến thức, chưa chú trọng đúng mức đến giáo dục nhân cách, kỹ năng ứng xử và kiểm soát cảm xúc cho học sinh. Công tác tư vấn tâm lý học đường còn hạn chế; việc phát hiện, giải quyết mâu thuẫn giữa học sinh đôi khi chưa kịp thời. Sự tác động tiêu cực từ mạng xã hội cũng là nguyên nhân đáng lo ngại. Nhiều học sinh bị ảnh hưởng bởi các nội dung bạo lực, lệch chuẩn trên internet; thích thể hiện bản thân, giải quyết mâu thuẫn bằng nắm đấm thay vì đối thoại. Ngoài ra, việc học sinh tụ tập tại quán internet, tiếp xúc với các đối tượng xấu ngoài xã hội; sử dụng rượu bia, thuốc lá điện tử… cũng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hành vi vi phạm pháp luật.
Vai trò của lực lượng Công an
Trước thực trạng trên, lực lượng Công an các cấp đã triển khai nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa, ngăn chặn bạo lực học đường. Công an các địa phương thường xuyên phối hợp với ngành Giáo dục tổ chức tuyên truyền pháp luật tại trường học; phổ biến kiến thức về phòng chống bạo lực học đường, kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, phòng chống ma túy và các tệ nạn xã hội. Nhiều mô hình như “Cổng trường an toàn”, “Trường học không có bạo lực”, “Diễn đàn Công an lắng nghe ý kiến học sinh”… đã phát huy hiệu quả trong công tác phòng ngừa.
Lực lượng Công an cơ sở tăng cường rà soát, quản lý các nhóm thanh thiếu niên có biểu hiện vi phạm pháp luật; kiểm tra các cơ sở kinh doanh internet, trò chơi điện tử quanh khu vực trường học; kịp thời phát hiện, xử lý các vụ việc ngay từ cơ sở. Đối với các vụ bạo lực học đường xảy ra, cơ quan Công an điều tra, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật nhằm răn đe, phòng ngừa chung. Đồng thời, quá trình xử lý luôn chú trọng yếu tố giáo dục, giúp người chưa thành niên nhận thức được hành vi sai trái để sửa chữa. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cũng tăng cường đấu tranh với hành vi phát tán clip bạo lực, xúc phạm danh dự người khác trên không gian mạng; xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng mạng xã hội để kích động, lôi kéo học sinh đánh nhau.
Cần sự chung tay của toàn xã hội
Để ngăn chặn bạo lực học đường, không thể chỉ trông chờ vào riêng nhà trường hay lực lượng chức năng mà cần sự chung tay của cả gia đình và xã hội. Gia đình phải là nơi đầu tiên giáo dục nhân cách cho trẻ. Cha mẹ cần dành thời gian lắng nghe, chia sẻ với con; dạy con cách ứng xử văn minh, biết kiểm soát cảm xúc và tôn trọng người khác. Nhà trường cần xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện; tăng cường giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn; phát hiện sớm những biểu hiện bất thường để can thiệp kịp thời. Các tổ chức đoàn thể cần đẩy mạnh hoạt động ngoại khóa, giáo dục truyền thống, xây dựng lối sống đẹp, tinh thần đoàn kết trong học sinh. Đặc biệt, cộng đồng cần lên án mạnh mẽ các hành vi bạo lực, không chia sẻ clip đánh nhau trên mạng xã hội. Mỗi người cần có trách nhiệm bảo vệ trẻ em, kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.
Đừng để những mái trường trở thành nỗi sợ
Mỗi vụ bạo lực học đường xảy ra không chỉ để lại thương tích cho nạn nhân mà còn là nỗi đau của gia đình, sự day dứt của thầy cô và hồi chuông cảnh báo đối với toàn xã hội. Một môi trường học đường an toàn không thể được xây dựng chỉ bằng khẩu hiệu mà cần những hành động cụ thể, đồng bộ và lâu dài. Khi gia đình quan tâm đúng mức, nhà trường chú trọng giáo dục nhân cách, lực lượng Công an làm tốt công tác phòng ngừa và toàn xã hội cùng chung tay bảo vệ trẻ em, khi đó những mái trường mới thực sự trở thành nơi nuôi dưỡng tri thức, nhân cách và những ước mơ đẹp cho thế hệ tương lai.
Lý Lan
